# swadhyaybooks.com


## Posts

- [भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची वाटचाल स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/bhartachya_parrashtra_dhornachi_vatchal_swadhyay/): भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची वाटचाल स्वाध्याय इयत्ता नववी इतिहास || bhartachya parrashtra dhornachi vatchal swadhyay iytta navvi ||
- [भारतीय कलांचा इतिहास प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%af-%e0%a4%95%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%87%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0/): भारतीय कलांचा इतिहास प्रश्न उत्तरे भारतीय कलांचा इतिहास प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी भारतीय कलांचा इतिहास स्वाध्याय Loading…
- [बाह्यप्रक्रिया भाग - 1 प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%97-1-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b6/): बाह्यप्रक्रिया भाग – 1 प्रश्न उत्तरे बाह्यप्रक्रिया भाग – 1 प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी बाह्यप्रक्रिया भाग – 1 स्वाध्याय Loading…
- [महायुद्धोत्तर राजकीय घडामोडी प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%ae%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a5%81%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%a7%e0%a5%8b%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%b0-%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a4%95%e0%a5%80%e0%a4%af-%e0%a4%98%e0%a4%a1-2/): महायुद्धोत्तर राजकीय घडामोडी प्रश्न उत्तरे महायुद्धोत्तर राजकीय घडामोडी प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी महायुद्धोत्तर राजकीय घडामोडी स्वाध्या Loading… इयत्ता नववी राज्यशास्त्र सर्व स्वाध्याय साठी पाठाच्या नावावरती क्लिक करा.  1. महायुद्धोत्तर राजकीय घडामोडी स्वाध्याय 2. भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची वाटचाल स्वाध्याय 3. भारताची सुरक्षा व्यवस्था स्वाध्याय 4. संयुक्त राष्ट्रे स्वाध्याय 5. भारत व अन्य देश स्वाध्याय 6. आंतरराष्ट्रीय समस्या स्वाध्याय
- [भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%aa%e0%a5%81%e0%a4%a2%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%97%e0%a4%a4-%e0%a4%86%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%b9-3/): भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने प्रश्न उत्तरे भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने स्वाध्याय Loading…
- [उपयोजित इतिहास प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%89%e0%a4%aa%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%9c%e0%a4%bf%e0%a4%a4-%e0%a4%87%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%a8-%e0%a4%89%e0%a4%a4/): उपयोजित इतिहास प्रश्न उत्तरे उपयोजित इतिहास प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी उपयोजित इतिहास स्वाध्याय Loading…
- [निवडणूक प्रक्रिया प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%a1%e0%a4%a3%e0%a5%82%e0%a4%95-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%a8/): निवडणूक प्रक्रिया प्रश्न उत्तरे निवडणूक प्रक्रिया प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी निवडणूक प्रक्रिया स्वाध्याय Loading…
- [मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%ae%e0%a5%82%e0%a4%b2%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%86%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%b0-2/): मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण प्रश्न उत्तरे मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण स्वाध्याय Loading…
- [गुरुत्वाकर्षण प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%97%e0%a5%81%e0%a4%b0%e0%a5%81%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%a3-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%a8-%e0%a4%89%e0%a4%a4%e0%a5%8d/): गुरुत्वाकर्षण प्रश्न उत्तरे गुरुत्वाकर्षण प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी गुरुत्वाकर्षण स्वाध्याय Loading…
- [सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%b8%e0%a4%9c%e0%a5%80%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%9c%e0%a5%80%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%af-3/): सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 प्रश्न उत्तरे सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 स्वाध्याय Loading…
- [सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%b8%e0%a4%9c%e0%a5%80%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%9c%e0%a5%80%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%af-4/): सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 प्रश्न उत्तरे सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 स्वाध्याय Loading…
- [आनुवंशिकता व उत्क्रांती प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%86%e0%a4%a8%e0%a5%81%e0%a4%b5%e0%a4%82%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%a4%e0%a4%be-%e0%a4%b5-%e0%a4%89%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%80-2/): आनुवंशिकता व उत्क्रांती प्रश्न उत्तरे आनुवंशिकता व उत्क्रांती प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी आनुवंशिकता व उत्क्रांती स्वाध्याय Loading…
- [क्षेत्रभेट प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2022/07/%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%ad%e0%a5%87%e0%a4%9f-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%a8-%e0%a4%89%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a5%87/): क्षेत्रभेट प्रश्न उत्तरे क्षेत्रभेट प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी क्षेत्रभेट स्वाध्या Loading…
- [एकाच गणामधील मूलद्रव्यांची संयुजा समान असते](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%8f%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%9a-%e0%a4%97%e0%a4%a3%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%a7%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%ae%e0%a5%82%e0%a4%b2%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82/): प्रश्न  एकाच गणामधील मूलद्रव्यांची संयुजा समान असते. उत्तर     i) मूलद्रव्याची संयुजा ही त्यांच्या बाह्यतम कक्षेतील संयुजा-इलेक्ट्रॉन वरून ठरवली जाते.  ii) गणातील सर्व मूलद्रव्यांची संयुजा-इलेक्ट्रॉनची संख्या समान असते. म्हणून एकाच गणातील मूलद्रव्ये समान संयुजा दर्शवतात. उदा., गण 1 मधील मूलद्रव्यांत संयुजा- इलेक्ट्रॉन 1 आहे. म्हणून गण 1 मधील मूलद्रव्यांची संयुजा एक आहे. त्याचप्रमाणे गण ... Read more
- [गणामध्ये वरून खाली जाताना अणुत्रिज्या वाढत जाते](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%97%e0%a4%a3%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%87-%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a5%82%e0%a4%a8-%e0%a4%96%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a5%80-%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a8/): प्रश्न गणामध्ये वरून खाली जाताना अणुत्रिज्या वाढत जाते. उत्तर     i) अणूच्या त्रिज्येवरून अणूचा आकार ठरवला जातो. ii) गणात वरून खाली जाताना नव्या कवचाची भर पडून अणुकेंद्रक व संयुजा इलेक्ट्रॉन यांच्यातील अंतर वाढते. त्यामुळे परिणामी केंद्रकीय प्रभार कमी होऊन संयुजा इलेक्ट्रॉनवरील आकर्षणबल कमी होते, म्हणून गणामध्ये वरून खाली जाताना अणुत्रिज्या वाढत जाते व आकारमानही ... Read more
- [ब्राझीलमध्ये नियमित हिमवर्षाव होत नाही](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%ac%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9d%e0%a5%80%e0%a4%b2%e0%a4%ae%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%87-%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a4%ae%e0%a4%bf%e0%a4%a4-%e0%a4%b9%e0%a4%bf%e0%a4%ae%e0%a4%b5/): प्रश्न  ब्राझीलमध्ये नियमित हिमवर्षाव होत नाही उत्तर     i) सर्वसाधारणपणे शीत कटिबंधातील देशांत ध्रुवीय वाऱ्यांमुळे नियमित बर्फवृष्टी होते, त्याचप्रमाणे एखादया देशातील समुद्रसपाटीपासून अतिउंच असणाऱ्या पर्वतीय अतिथंड प्रदेशात हिमवर्षाव होतो. ii) ब्राझील या देशाचे स्थान शीत कटिबंधात नसून, ते उष्ण कटिबंधात आहे.  iii) याशिवाय ब्राझील देशात अतिउंच पर्वतीय प्रदेश नाहीत. त्यामुळे ब्राझीलमध्ये नियमित हिमवर्षाव होत ... Read more
- [ईशान्य ब्राझीलमध्ये वस्त्या विरळ आहेत](https://swadhyaybooks.com/2023/02/ishanya_brazil_madhe_vastya_viral_aahet/): ishanya brazil madhe vastya viral aahet || ईशान्य ब्राझीलमध्ये वस्त्या विरळ आहेत ||
- [हवामान स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/02/havaman_swadhyay/): havaman swadhyay iytta dhavi bhugol || हवामान स्वाध्याय इयत्ता दहावी भूगोल || 
- [अर्थव्यवस्था आणि व्यवसाय स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%85%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%be-%e0%a4%86%e0%a4%a3%e0%a4%bf-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%af/): अर्थव्यवस्था आणि व्यवसाय स्वाध्याय अर्थव्यवस्था आणि व्यवसाय इयत्ता दहावी स्वाध्याय      प्रश्न १ गाळलेल्या जागी योग्य शब्द भरा.  अ ) भारताचे दरडोई उत्पन्न ब्राझीलपेक्षा कमी आहे. कारण ………..  उत्तर : भारताचे दरडोई उत्पन्न ब्राझीलपेक्षा कमी आहे. कारण प्रचंड लोकसंख्या    आ ) ब्राझील देशाची अर्थव्यवस्था ही प्रामुख्याने …………….. व्यवसायावर अवलंबून आहे.  उत्तर : ब्राझील देशाची ... Read more
- [मानवी वस्ती स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b5%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): मानवी वस्ती स्वाध्याय मानवी वस्ती स्वाध्याय इयत्ता दहावी प्रश्न १. अचूक पर्यायांस समोरील चोेकटीत ✓ अशी खूण करा.  अ ) वस्त्यांचे केंद्रीकरण खालील प्रमुख बाबीशी निगडित असते.  i) समुद्रसान्निध्य  ii) मैदानी प्रदेश iii) पाण्याची उपलब्धता   ✓ iv) हवामान  आ) ब्राझीलच्या आग्नेय भागात प्रामुख्याने कोणत्या प्रकारची वस्ती आढळते ? i) केंद्रित     ✓ ii) रेषाकृती iii) विखुरलेली ... Read more
- [वस्तूचे वजन स्थलपरत्वे बदलते मात्र वस्तुमान सर्वत्र स्थिर राहते](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%82%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%b5%e0%a4%9c%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%b2%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a5%87-%e0%a4%ac/): प्रश्न  वस्तूचे वजन स्थलपरत्वे बदलते मात्र वस्तुमान सर्वत्र स्थिर राहते.  उत्तर     i) एखादया वस्तूचे वस्तुमान (m) म्हणजे त्या वस्तूमध्ये असलेल्या द्रव्यसंचयाचे मापन होय. हे वस्तूच्या जडत्वाचे गुणात्मक माप होय. परिणामी वस्तूचे वस्तुमान सर्वत्र स्थिर राहते. ii) एखादया वस्तूला पृथ्वी ज्या गुरुत्वीय बलाने आपल्या केंद्राच्या दिशेने आकर्षित करते त्या बलाला वस्तूचे वजन म्हणतात. वजन, ... Read more
- [आपण ठरावीक आरंभ वेगाने पृथ्वीपेक्षा चंद्रावर जास्त उंच उडी मारू शकतो](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%86%e0%a4%aa%e0%a4%a3-%e0%a4%a0%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a5%80%e0%a4%95-%e0%a4%86%e0%a4%b0%e0%a4%82%e0%a4%ad-%e0%a4%b5%e0%a5%87%e0%a4%97%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a5%87-%e0%a4%aa%e0%a5%83/): प्रश्न  आपण ठरावीक आरंभ वेगाने पृथ्वीपेक्षा चंद्रावर जास्त उंच उडी मारू शकतो. उत्तर     चंद्रावरील गुरुत्वीय त्वरण हे पृथ्वीवरील गुरुत्वीय त्वरणाच्या सुमारे 1/6 असते.  त्यामुळे आपण ठरावीक आरंभ वेगाने पृथ्वीपेक्षा चंद्रावर जास्त उंच उडी मारू शकतो. h = u2/2g या सूत्रावरून हे दिसून येते.
- [निवडणूक आयोगाची कार्ये स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%a1%e0%a4%a3%e0%a5%82%e0%a4%95-%e0%a4%86%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%97%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%80-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%87-%e0%a4%b8/): प्रश्न  निवडणूक आयोगाची कार्ये स्पष्ट करा.  उत्तर     निवडणूक आयोग पुढील कार्ये करतो – i) मतदार यादया तयार करण्याचे व त्या अद्ययावत करण्याचे काम करणे. ii) निवडणुकांचे वेळापत्रक आणि निवडणुकीची प्रक्रिया यांचे नियोजन करणे. iii) उमेदवारांच्या अर्जांची छाननी करणे.   iv) निवडणुका घेणे व त्यासंबंधीची सर्व कामे करणे. v) राजकीय पक्षांना मान्यता देणे वा मान्यता ... Read more
- [चळवळीला खंबीर नेतृत्वाची गरज नसते](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%9a%e0%a4%b3%e0%a4%b5%e0%a4%b3%e0%a5%80%e0%a4%b2%e0%a4%be-%e0%a4%96%e0%a4%82%e0%a4%ac%e0%a5%80%e0%a4%b0-%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%83%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%80/): प्रश्न  चळवळीला खंबीर नेतृत्वाची गरज नसते  उत्तर    हे विधान चूक आहे; कारण – i) कोणतीही चळवळ नेतृत्वामुळेच क्रियाशील राहते आणि व्यापक बनते. चळवळीचे यशापयशही खंबीर नेतृत्वावरच अवलंबून असते. ii) चळवळीचा कार्यक्रम, आंदोलनाची दिशा आणि तीव्रता केव्हा कमी-अधिक करायची यांबाबत खंबीर नेतृत्वच योग्य निर्णय घेऊ शकते. iii) खंबीर नेतृत्वच लोकांपर्यंत पोहोचून जनाधार मिळवू शकते व ... Read more
- [भारतातील शेतकरी चळवळीचे स्वरूप स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%b6%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%9a%e0%a4%b3%e0%a4%b5%e0%a4%b3%e0%a5%80%e0%a4%9a%e0%a5%87/): प्रश्न  भारतातील शेतकरी चळवळीचे स्वरूप स्पष्ट करा. उत्तर     i) स्वातंत्र्यपूर्व काळातच शेतीविरोधी धोरणांमुळे भारतीय शेतकरी संघटित होऊन चळवळी करू लागला होता.  ii) महात्मा फुले, न्यायमूर्ती रानडे, महात्मा गांधी यांसारख्या नेत्यांच्या प्रेरणेतून बाली, चंपारण्य या ठिकाणी शेतकऱ्यांचे मोठे सत्याग्रह झाले. किसान समेसारख्या संघटना स्थापन झाल्या. iii) स्वातंत्र्योत्तर काळात कूळ कायदयासारख्या कायद्यांनी शेतकरी चळवळी मंदावल्या. ... Read more
- [लोखंडाचे गंजणे रोखण्याच्या दोन पद्धती लिहा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b2%e0%a5%8b%e0%a4%96%e0%a4%82%e0%a4%a1%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%97%e0%a4%82%e0%a4%9c%e0%a4%a3%e0%a5%87-%e0%a4%b0%e0%a5%8b%e0%a4%96%e0%a4%a3%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%8d/): प्रश्न  लोखंडाचे गंजणे रोखण्याच्या दोन पद्धती लिहा उत्तर    i) लोखंडावर रंग, तेल किंवा ग्रीस यांचा थर लावला असता गंज रोखता येतो.  ii) लोखंडाचा गंज किंवा क्षरण रोखण्यासाठी त्यावर जस्ताचा पातळ थर दिला आहे.
- [आजच्या काळात परदेशात जाण्याचे प्रमाण वाढत आहे](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%86%e0%a4%9c%e0%a4%9a%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b3%e0%a4%be%e0%a4%a4-%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%a6%e0%a5%87%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%a4-%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%a3/): प्रश्न  आजच्या काळात परदेशात जाण्याचे प्रमाण वाढत आहे. उत्तर     i) जहाज, रेल्वे आणि विमान या वाहतूक क्षेत्रांत झालेल्या प्रगतीमुळे आधुनिक काळात आंतरराष्ट्रीय पर्यटन सोपे झाले आहे. ii) विज्ञान व तंत्रज्ञानातील प्रगती व आर्थिक उदारीकरण यांमुळे जग अधिक जवळ आले आहे. iii) अभ्यास, व्यवसाय, चित्रपटांचे चित्रीकरण यांसारख्या विविध कारणांसाठी लोक विविध ठिकाणी जात असतात. ... Read more
- [कार्ल मार्क्स यांचा वर्गसिद्धांत स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%b2-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b8-%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%97/): प्रश्न  कार्ल मार्क्स यांचा वर्गसिद्धांत स्पष्ट करा.  उत्तर     एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात जर्मनीच्या कार्ल मार्क्स याने ‘वर्गसंघर्षाचा सिद्धांत’ मांडला. त्याच्या मते –  i) इतिहास हा अमूर्त कल्पनांचा नसून जिवंत माणसांचा असतो.  ii) मूलभूत गरजा भागवण्यासाठी उपलब्ध असलेल्या उत्पादन साधनांच्या स्वरूपावर व मालकीवर माणसामाणसांचे नातेसंबंध अवलंबून असतात. iii) समाजातील सर्व घटकांना ही उत्पादन साधने समप्रमाणात ... Read more
- [तत्त्वज्ञानाचा इतिहास अभ्यासण्याची गरज असते](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%a4%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%9e%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%87%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%85%e0%a4%ad/): प्रश्न  तत्त्वज्ञानाचा इतिहास अभ्यासण्याची गरज असते. उत्तर     i) कालप्रवाहात विविध विचारसरणींचा उगम होत असतो. ii) या विविध विचारसरणींचा समाजावर विविध काळात कमी-जास्त प्रभाव पडलेला असतो. iii) या विविध विचारसरणींचा उगम कसा झाला, त्यामागील वैचारिक परंपरा कोणत्या होत्या, यांचा शोध घेण्याची गरज असते. iv) या विचारसरणींच्या वाटचालींचा, त्यांच्या विकास-विस्ताराचा किंवा अधोगतीचा इतिहास समजून घेण्यासाठी ... Read more
- [कारखान्यास भेट देण्यासाठी प्रश्नावली तयार करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%96%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%ad%e0%a5%87%e0%a4%9f-%e0%a4%a6%e0%a5%87%e0%a4%a3%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%a0/): प्रश्न  कारखान्यास भेट देण्यासाठी प्रश्नावली तयार करा उत्तर     कारखान्यास भेट देण्यासाठी प्रश्नावली : i) या कारखान्याची स्थापना कोणत्या वर्षी झाली ?  ii) कारखान्यात कोणकोणत्या वस्तूंचे उत्पादन होते ? iii) कारखान्यात कार्यरत असणाऱ्या कामगारांची एकूण संख्या किती ?  iv) कारखान्यातील वस्तूंच्या उत्पादनासाठी कोणत्या कच्च्या मालाची आवश्यकता असते ?  v) कारखान्यातील वस्तूंच्या उत्पादनासाठी लागणारा कच्चा ... Read more
- [पर्यटनस्थळे ही काही लोकांच्या उपजीविकेची साधने ठरतात](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%9f%e0%a4%a8%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%b3%e0%a5%87-%e0%a4%b9%e0%a5%80-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%80-%e0%a4%b2%e0%a5%8b%e0%a4%95%e0%a4%be/): प्रश्न  पर्यटनस्थळे ही काही लोकांच्या उपजीविकेची साधने ठरतात. उत्तर     ऐतिहासिक, धार्मिक, निसर्गरम्य अशा ठिकाणांना भेटी देणाऱ्या पर्यटकांच्या गरजांतून विविध रोजगारांची निर्मिती होते. जसे – i) त्या स्थळांची माहिती सांगण्यासाठी मार्गदर्शक हवे असतात.  ii) वैशिष्ट्यपूर्ण फोटो, स्थानिक पोशाखातील फोटो काढून घेण्यासाठी फोटोग्राफर, कपडेवाले हवे असतात. iii) घोडागाडी, रिक्षावाले किंवा अन्य वाहतुकीचे व्यवसाय निर्माण होतात.  ... Read more
- [मायकेल फुको यांच्या लेखनपद्धतीला ज्ञानाचे पुरातत्त्व म्हटले आहे](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%87%e0%a4%b2-%e0%a4%ab%e0%a5%81%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%b2%e0%a5%87%e0%a4%96%e0%a4%a8/): प्रश्न  मायकेल फुको यांच्या लेखनपद्धतीला ज्ञानाचे पुरातत्त्व म्हटले आहे. उत्तर     i) मायकेल फुको यांनी कालक्रमानुसार इतिहासाची अखंड मांडणी करण्याची पद्धती चुकीची ठरवली. ii) त्यांच्या मते, अंतिम सत्यापर्यंत पोहोचणे, हे पुरातत्त्वाचे उद्दिष्ट नसते.  iii) भूतकाळातील स्थित्यंतरांचे म्हणजेच बदलांचे स्पष्टीकरण देण्याचा पुरातत्त्वाचा प्रयत्न असतो. iv) फुको यांनी इतिहासातील स्थित्यंतरांचे स्पष्टीकरण देण्यावर अधिक भर दिला; म्हणून ... Read more
- [भारत व ब्राझील या दोन्ही देशांमध्ये मिश्र अर्थव्यवस्था आहे](https://swadhyaybooks.com/2023/01/bhart_v_brazil_ya_donhi_deshanmadhye_mishr_arthvyvstha_aahe/): bhart v brazil ya donhi deshanmadhye mishr arthvyvstha aahe || भारत व ब्राझील या दोन्ही देशांमध्ये मिश्र अर्थव्यवस्था आहे ||
- [ब्राझीलमधील सदाहरित वर्षावनांना जगाची फुप्फुसे असे संबोधतात](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ac%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9d%e0%a5%80%e0%a4%b2%e0%a4%ae%e0%a4%a7%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%b8%e0%a4%a6%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4-%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%b7/): प्रश्न  ब्राझीलमधील सदाहरित वर्षावनांना जगाची फुप्फुसे असे संबोधतात उत्तर     i) ब्राझील देशात उत्तरेकडील अँमेझॉन नदीच्या खोऱ्याच्या प्रदेशात घनदाट सदाहरित वर्षावने आढळतात.  ii) या वर्षावनांतील वनस्पती मोठ्या प्रमाणावर वातावरणातील कार्बन डायऑक्साइडचे शोषण करतात व वातावरणात मोठ्या प्रमाणात ऑक्सिजनचे (प्राणवायूचे) उत्सर्जन करतात.  iii) या वर्षावनांमळे कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण कमी होण्यास मदत होते. म्हणूनच या वनांना ... Read more
- [वाढत्या पर्यटनाचे होणारे फायदे स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a2%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%9f%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%b9%e0%a5%8b%e0%a4%a3%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%87/): वाढत्या पर्यटनाचे होणारे फायदे स्पष्ट करा ||
- [लोकसंख्या हे एक महत्त्वाचे संसाधन आहे](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b2%e0%a5%8b%e0%a4%95%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%96%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%b9%e0%a5%87-%e0%a4%8f%e0%a4%95-%e0%a4%ae%e0%a4%b9%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be/):   प्रश्न लोकसंख्या हे एक महत्त्वाचे संसाधन आहे  उत्तर     i) कोणत्याही देशाचा आर्थिक व सामाजिक विकास हा देशाची एकूण लोकसंख्या व लोकसंख्येची गुणवत्ता या घटकांवर अवलंबून असतो.  ii) एखादया देशाची लोकसंख्या प्रमाणपेक्षा अधिक असेल व लोकसंख्येची गुणवत्ता निम्न असेल, तर अशा देशाचा आर्थिक व सामाजिक विकास संथ गतीने होतो.  iii) एखाद्या देशात लोकसंख्या ... Read more
- [भारतामध्ये नद्यांचे प्रदूषण नियंत्रित करण्यासाठी कोणत्या उपाययोजना केल्या जात आहेत](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%87-%e0%a4%a8%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%a6/): प्रश्न भारतामध्ये नद्यांचे प्रदूषण नियंत्रित करण्यासाठी कोणत्या उपाययोजना केल्या जात आहेत  उत्तर     भारतामध्ये नद्यांचे प्रदूषण नियंत्रित करण्यासाठी पढील उपाययोजना केल्या जात आहेत : i) विनाप्रक्रिया सांडपाण्याच्या विसर्गावर बंदी घालणे.  ii) कारखान्यांचे दूषित पाणी प्रक्रिया करून शुद्ध करून नदीत सोडणे. iii) नदीकिनारी पर्यटनासाठी आलेल्या पर्यटकांकडून नद्यांचे प्रदूषण होऊ नये यासाठी मार्गदर्शक सूचना देणारे फलक ... Read more
- [ब्राझील देशास जगाचा कॉफी पॉट असे संबोधले जाते](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ac%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9d%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%a6%e0%a5%87%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%9c%e0%a4%97%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%95%e0%a5%89%e0%a4%ab%e0%a5%80/): प्रश्न  ब्राझील देशास जगाचा कॉफी पॉट असे संबोधले जाते उत्तर     i) कॉफीच्या उत्पादनात ब्राझीलचा जगात प्रथम क्रमांक लागतो.  ii) जगातील कॉफीच्या एकूण उत्पादनापैकी सुमारे ४० टक्के कॉफीचे उत्पादन ब्राझील देशात होते. iii) ब्राझील देशातून कॉफीची सर्वाधिक प्रमाणावर निर्यात केली जाते. म्हणून, ब्राझील देशास जगाचा कॉफी पॉट’ असे संबोधले जाते.
- [भारतातील शेतकरी चळवळीचे स्वरूप स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%b6%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%9a%e0%a4%b3%e0%a4%b5%e0%a4%b3%e0%a5%80%e0%a4%9a%e0%a5%87-2/): प्रश्न  भारतातील शेतकरी चळवळीचे स्वरूप स्पष्ट करा. उत्तर     i) स्वातंत्र्यपूर्व काळातच शेतीविरोधी धोरणांमुळे भारतीय शेतकरी संघटित होऊन चळवळी करू लागला होता.  ii) महात्मा फुले, न्यायमूर्ती रानडे, महात्मा गांधी यांसारख्या नेत्यांच्या प्रेरणेतून बाली, चंपारण्य या ठिकाणी शेतकऱ्यांचे मोठे सत्याग्रह झाले. किसान समेसारख्या संघटना स्थापन झाल्या. iii) स्वातंत्र्योत्तर काळात कूळ कायदयासारख्या कायद्यांनी शेतकरी चळवळी मंदावल्या. ... Read more
- [मॅनॉस या शहराजवळ कोणत्या नद्यांचा संगम होतो](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ae%e0%a5%85%e0%a4%a8%e0%a5%89%e0%a4%b8-%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%b6%e0%a4%b9%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a4%b5%e0%a4%b3-%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%a3%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be/):    एका वाक्यात उत्तरे लिहा  प्रश्न  मॅनॉस या शहराजवळ कोणत्या नद्यांचा संगम होतो ? उत्तर   मॅनॉस या शहराजवळ निग्रो आणि ॲमेझॉन या नद्यांचा संगम होतो.
- [पर्यावरण चळवळीचे कार्य स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a4%a3-%e0%a4%9a%e0%a4%b3%e0%a4%b5%e0%a4%b3%e0%a5%80%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af-%e0%a4%b8/): प्रश्न  पर्यावरण चळवळीचे कार्य स्पष्ट करा. उत्तर     i) पर्यावरणाचा ऱ्हास ही केवळ भारताचीच नव्हे, तर जागतिक समस्या बनली आहे.  ii) पर्यावरणाचा न्हास थांबवावा आणि शाश्वत विकासाकडे जगाची वाटचाल व्हावी बासाठी पॅरिस, रिओ अशा ठिकाणी जागतिक पर्यावरण परिषदा घेतल्या गेल्या, iii) भारतातही पर्यावरणातील विविध घटकांच्या सुधारणेसाठी अनेक चळवळी सक्रीय आहेत. iv) ‘चिपको’ सारखे वृक्षसंवर्धन ... Read more
- [समजातीय श्रेणी म्हणजे काय](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b8%e0%a4%ae%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%af-%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%87%e0%a4%a3%e0%a5%80-%e0%a4%ae%e0%a5%8d%e0%a4%b9%e0%a4%a3%e0%a4%9c%e0%a5%87-%e0%a4%95%e0%a4%be/): समजातीय श्रेणी म्हणजे काय उत्तर :  कार्बनी संयुगामध्ये कार्बन शृंखलेची लांबी वेगवेगळी असली तरी त्यांच्यातील क्रियात्मक गट एकच असल्याने त्यांच्या रासायनिक गुणधर्मामध्ये खूप साधर्म्य असते. क्रमाक्रमाने वाढत जाणारी लांबी असणाऱ्या शृंखलांवर विशिष्ट हायड्रोजनच्या जागी समान क्रियात्मक गट जोडल्यामुळे संयुगांची जी श्रेणी तयार होते, अशा श्रेणीला समजातीय श्रेणी म्हणतात. 
- [समजातीय श्रेणी म्हणजे काय ? समजातीय श्रेणीची महत्त्वाची दोन वैशिष्ट्ये लिहा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b8%e0%a4%ae%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%af-%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%87%e0%a4%a3%e0%a5%80-%e0%a4%ae%e0%a5%8d%e0%a4%b9%e0%a4%a3%e0%a4%9c%e0%a5%87-%e0%a4%95%e0%a4%be-2/): समजातीय श्रेणी म्हणजे काय ? समजातीय श्रेणीची महत्त्वाची दोन वैशिष्ट्ये लिहा. उत्तर :  समजातीय श्रेणी : कार्बनी संयुगामध्ये कार्बन शृंखलेची लांबी वेगवेगळी असली तरी त्यांच्यातील क्रियात्मक गट एकच असल्याने त्यांच्या रासायनिक गुणधर्मामध्ये खूप साधर्म्य असते. क्रमाक्रमाने वाढत जाणारी लांबी असणाऱ्या शृंखलांवर विशिष्ट हायड्रोजनच्या जागी समान क्रियात्मक गट जोडल्यामुळे संयुगांची जी श्रेणी तयार होते, अशा श्रेणीला समजातीय ... Read more
- [शहरातील झोपडपट्ट्यांची संख्या वाढत आहे](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b6%e0%a4%b9%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%9d%e0%a5%8b%e0%a4%aa%e0%a4%a1%e0%a4%aa%e0%a4%9f%e0%a5%8d%e0%a4%9f%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a5%80-%e0%a4%b8/):    समस्येवर उपाय सुचवा प्रश्न शहरातील झोपडपट्ट्यांची संख्या वाढत आहे उत्तर   उपाय – i) ज्या प्रमाणात लोकसंख्या वाढते, त्या प्रमाणात शहरामध्ये निवासव्यवस्था शासनामार्फत वाढवावी.  ii) स्थलांतरित होणारे बहुतेक लोक रोजगारनिमित्त शहरात येतात. या स्थलांतरित लोकांसाठी ते जेथे राहतात तेथे रोजगार निर्मिती व्हावी. तेथे लघुउद्योग, कुटिरोदयोग सुरू करून रोजगार उपलब्ध होऊ शकतो. पर्यायाने ते स्थलांतरित होणार ... Read more
- [प्रत्यक्ष सूर्योदय होण्यापूर्वी सूर्य पूर्व क्षितिजावर दिसतो](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7-%e0%a4%b8%e0%a5%82%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%a6%e0%a4%af-%e0%a4%b9%e0%a5%8b%e0%a4%a3%e0%a5%8d%e0%a4%af/): प्रश्न प्रत्यक्ष सूर्योदय होण्यापूर्वी सूर्य पूर्व क्षितिजावर दिसतो.  किंवा  सूर्यास्त झाल्यानंतरही काही काळ सूर्य पश्चिम क्षितिजावर दिसतो.  उत्तर     i) सूर्याकडून आलेले प्रकाशकिरण आपल्या डोळ्यांत गेले असता सूर्य दिसतो. पृथ्वीभोवती सुमारे 300km जाडीचे वातावरण आहे. त्यामुळे सूर्यकिरण हे अवकाशातून जेव्हा वातावरणात त्यांचे अपवर्तन होते. प्रवेश करतात, तेव्हा ते स्तंभिकेकडे झुकतात, म्हणजेच त्यांचे अपवर्तन होते.  ... Read more
- [भारताने अणुचाचणी घेण्याचा निर्णय घेतला](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a5%87-%e0%a4%85%e0%a4%a3%e0%a5%81%e0%a4%9a%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a4%a3%e0%a5%80-%e0%a4%98%e0%a5%87%e0%a4%a3%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%9a/): भारताने अणुचाचणी घेण्याचा निर्णय घेतला उत्तर : कारण i) भारताने शांतता व स्वयंपूर्णतेसाठी अणुऊर्जेचा उपयोग या धोरणास अनुसरून भारताने १८ में १९७४ रोजी राजस्थानमधील पोखरण येथे अणुचाचणी यशस्वी केली.  ii) चीनची अण्वस्त्रसज्ज आणि पाकिस्तानची चीनच्या मदतीने अण्वस्त्रसज्ज होण्यास चाललेली धडपड सुरू होती. त्यामुळे भारताने अणुचाचणी घेण्याचा निर्णय घेतला.
- [पर्यटनाचे कोणतेही तीन प्रकार स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%9f%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%a3%e0%a4%a4%e0%a5%87%e0%a4%b9%e0%a5%80-%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%a8-%e0%a4%aa%e0%a5%8d/): प्रश्न  पर्यटनाचे कोणतेही तीन प्रकार स्पष्ट करा. उत्तर     पर्यटनाचे अनेक प्रकारांत वर्गीकरण करण्यात येते. यांतील प्रमुख तीन प्रकार – i) ऐतिहासिक पर्यटन : पर्यटन आणि इतिहास यांचे नाते अतूट आहे. म्हणूनच जगभरातील पर्यटकांचा ऐतिहासिक ठिकाणे पाहण्यासाठी ओघ वाढतच आहे. आपल्या पूर्वजांचे पराक्रम, त्यांनी निर्मिलेल्या वास्तू पाहणे हा कुतूहलाचा विषय असतो. शिवरायांनी बांधलेले किल्ले, राजांचे ... Read more
- [हिवाळ्यात कधी कधी रात्री दव पडते](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b9%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%b3%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%a4-%e0%a4%95%e0%a4%a7%e0%a5%80-%e0%a4%95%e0%a4%a7%e0%a5%80-%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80/): प्रश्न   हिवाळ्यात कधी कधी रात्री दव पडते.  उत्तर     i) हिवाळ्यात रात्रीच्या वेळी हवेचे तापमान दवबिंदू तापमानइतके कमी किंवा त्याहूनही कमी होऊ शकते.  ii) तापमान दवबिंदू तापमानापेक्षा खाली गेल्यास हवेतील अतिरिक्त पाण्याच्या वाफेचे संघनन होते आणि ती थंड पृष्ठभागावर जमा होते. थंड पृष्ठभागावर जमा झालेले हे पाणी म्हणजेच दव होय. 
- [संविधानाची वाटचाल स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/01/sanvidhanachi_vatchal_swadhyay/): संविधानाची वाटचाल स्वाध्याय इयत्ता दहावी || sanvidhanachi vatchal swadhyay iytta dahavi ||
- [द्विविभाजन म्हणजे काय](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a4%a8-%e0%a4%ae%e0%a5%8d%e0%a4%b9%e0%a4%a3%e0%a4%9c%e0%a5%87-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%af/): द्विविभाजन म्हणजे काय  बऱ्याच आदिकेंद्रकी पेशी, काही आदिजीव व दृश्यकेंद्रकीपेशीतील काही पेशी अंगके या पद्धतीने प्रजनन करतात. यापद्धतीत जनक पेशीचे दोन समान किंवा जवळजवळ समान भागांत विभाजन होते. या प्रत्येक नवजात पेशीत मूळ (जनक) पेशीच्या आकाराइतके वाढण्याची क्षमता असते.  अमिबात पेशीद्रव्याचे विभाजन कोणत्याही अक्षातून (साधे विभाजन) होते. तर काही सजीवांमध्ये पेशी विभाजन विशिष्ट अक्षातून होते. ... Read more
- [आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आर्थिक व्यवहार करताना कोणते चलन वापरले जाते ?](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%9f%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%af-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a4%b0-%e0%a4%86%e0%a4%b0/):    एका वाक्यात उत्तरे लिहा  प्रश्न  आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आर्थिक व्यवहार करताना कोणते चलन वापरले जाते ? उत्तर   आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आर्थिक व्यवहार करताना अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांचे ‘डॉलर’ हे चलन वापरले जाते.
- [दूरदर्शन या माध्यमात कोणते बदल झाले आहेत](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%a6%e0%a5%82%e0%a4%b0%e0%a4%a6%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%b6%e0%a4%a8-%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a4-%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%a3/): दूरदर्शन या माध्यमात कोणते बदल झाले आहेत उत्तर : दूरदर्शन या माध्यमात पुढील बदल झाले आहेत.  i) सुरुवातीला कृष्णधवल असणारे दूरदर्शन पुढे रंगीत झाले.  ii) सुरुवातीला मोजकेच कार्यक्रम आणि ठरावीक वेळ मनोरंजन असे दूरदर्शनचे स्वरूप होते. पुढे शैक्षणिक उपक्रम वार्तापत्रे, राष्ट्रपती-प्रधानमंत्र्याच्या दौऱ्यांचे सविस्तर वार्तांकन, बातम्या अ एक-एक उपक्रम वाढत गेले.  iii) १९९८ मध्ये स्टार (सॅटेलाइट ... Read more
- [इयत्ता दहावी मराठी बोर्ड प्रश्नपत्रिका](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%87%e0%a4%af%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%be-%e0%a4%a6%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a5%80-%e0%a4%ae%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a0%e0%a5%80-%e0%a4%ac%e0%a5%8b%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%a1/): इयत्ता दहावी बोर्ड प्रश्नपत्रिका 2022 मराठी मराठी प्रश्नपत्रिका इयत्ता दहावी 1. अ) उताऱ्याच्या आधारे सुचनेनुसार कृती करा : 1) कोण ते लिहा : i) भरपूर दूध देणारी –  उत्तर : कपिली गाय ii) जवळपास साडेपाच फूट उंचीची –  उत्तर : माझी आजी    माझी आजी. जवळपास साडेपाच फूट उंचीची, रंगाने गोरी असूनही उन्हापावसाने रापलेल्या त्वचेची. ... Read more
- [ब्राझील देशाची वेळ भारतीय वेळेच्या मागे आहे](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ac%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9d%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%a6%e0%a5%87%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a5%87%e0%a4%b3-%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a5%80/): प्रश्न  ब्राझील देशाची वेळ भारतीय वेळेच्या मागे आहे उत्तर     i) ब्राझील देशाची वेळ भारतीय वेळेच्या ८ तास ३० मिनिटे मागे आहे.  ii) भारत आंतरराष्ट्रीय वाररेषेच्या पूर्वेकडे आहे व भारताची प्रमाणवेळ ही ग्रीनिच वेळेच्या ५ तास ३० मिनिटे पुढे आहे. iii) ब्राझील आंतरराष्ट्रीय वाररेषेच्या पश्चिमेकडे आहे व ब्राझीलची अधिकृत प्रमाणवेळ ग्रीनिच वेळेच्या ३ तास ... Read more
- [भारतातील शेती व्यवसायाचे स्वरूप स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%b6%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87/): प्रश्न  भारतातील शेती व्यवसायाचे स्वरूप स्पष्ट करा उत्तर    भारतातील शेती व्यवसायाचे स्वरूप पुढील मुद्द्यांच्या आधारे स्पष्ट करता येते : I) वैशिष्ट्ये :  i) भारतात शेती हा व्यवसाय प्राचीन काळापासून चालत आला आहे. ii) भारतातील एकूण भूभागाच्या सुमारे ६० टक्के भूभाग लागवडीखाली आहे. iii) भारतातील बहुतांश शेती ही निर्वाह शेती आहे.  iv) ब्राझीलच्या तुलनेत भारताच्या ... Read more
- [अमेरिकेने भारतावर आर्थिक निर्बंध लादले](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%85%e0%a4%ae%e0%a5%87%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a5%87%e0%a4%a8%e0%a5%87-%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a4%b0-%e0%a4%86%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%bf%e0%a4%95/): अमेरिकेने भारतावर आर्थिक निर्बंध लादले उत्तर :कारण  i) १९७४ मध्ये भारताने पोखरणमध्ये पहिली अणुचाचणी केल्यावर अमेरिकेने अंतराळ संशोधन संदेश यंत्रणा व क्षेपणास्त्र विकास अशा संररक्षण विषयाशी संबंधित तंत्रज्ञान भारताला देण्यास नकार दिला. यामुळे अमेरिकेवर विसंबून राहता स्वबळावर क्षेपणास्त्र विकासाचा कार्यक्रम आखण्याचे धोरण भारताने स्वीकारले.  ii) त्यानंतर ११ मे १९९८ रोजी भारताने अण्वस्त्रसज्जता सिद्ध करण्यासाठी पोखरण ... Read more
- [खेळांतून व्यावसायिक संधी कशा प्राप्त होतात](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%96%e0%a5%87%e0%a4%b3%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%82%e0%a4%a8-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%a7%e0%a5%80/): प्रश्न  खेळांतून व्यावसायिक संधी कशा प्राप्त होतात ? उत्तर     खेळाशी अनेक घटक संबंधित असतात. त्यातूनच पुढील अनेक व्यावसायिक संधी प्राप्त होतात – i) खेळांसंबंधी लेखन करणारे लेखक व समीक्षक. ii) आकाशवाणी, दूरदर्शन व विविध वाहिन्यांवरून खेळांचे समालोचन करणारे स्मालोचक, तज्ज्ञ व त्यांना माहिती पुरवणारे साहाय्यक. iii) खेळाडूंना शिकवणारे प्रशिक्षक, मैदान तयार करणारे तज्ज्ञ, ... Read more
- [भारतातील सर्वाधिक शुष्क ठिकाण कोणते](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%b8%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%b6%e0%a5%81%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%95/):    एका वाक्यात उत्तरे लिहा  प्रश्न  भारतातील सर्वाधिक शुष्क ठिकाण कोणते ?  उत्तर   पश्चिम राजस्थानमधील जैसलमेर हे भारतातील सर्वाधिक शुष्क ठिकाण होय.
- [सरासरी आयुर्मान म्हणजे काय](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%b8%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%86%e0%a4%af%e0%a5%81%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8-%e0%a4%ae%e0%a5%8d%e0%a4%b9%e0%a4%a3%e0%a4%9c%e0%a5%87-%e0%a4%95/):    एका वाक्यात उत्तरे लिहा  प्रश्न  सरासरी आयुर्मान म्हणजे काय ? उत्तर   एखादया प्रदेशात जन्माला आलेली व्यक्ती सरासरी किती वर्षे जगू शकते तो कालावधी, म्हणजे ‘सरासरी आयुर्मान’ होय.
- [थंडीच्या दिवसांमध्ये थंड प्रदेशातील नळ फुटण्याचा संभव असतो](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%a5%e0%a4%82%e0%a4%a1%e0%a5%80%e0%a4%9a%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%ae%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%87-%e0%a4%a5%e0%a4%82%e0%a4%a1/): प्रश्न थंडीच्या दिवसांमध्ये थंड प्रदेशातील नळ फुटण्याचा संभव असतो. उत्तर     i) थंड प्रदेशामध्ये थंडीच्या दिवसांत वातावरणाचे तापमान बऱ्याच वेळा शून्याखालीही जाते. पाण्याच्या असंगत आचरणामुळे पाण्याचे तापमान 4°C च्या खाली गेले असता, ते प्रसरण पावते व त्याचे बर्फ बनले तरी त्याचेही आकारमान वाढते. ii) अशा परिस्थितीत नळातून वाहणाऱ्या पाण्याचे व त्यापासून बनलेल्या बर्फाचे आकारमान ... Read more
- [पदार्थ : आपल्या वापरातील स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%aa%e0%a4%a6%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%a5-%e0%a4%86%e0%a4%aa%e0%a4%b2%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%b8/): पदार्थ : आपल्या वापरातील स्वाध्याय पदार्थ : आपल्या वापरातील स्वाध्याय इयत्ता सातवी प्रश्न. 1. रिकाम्या जागी कंसातील योग्य शब्द लिहा.  (पांढरे सिमेंट, साबण, अपमार्जक, हाडांची झीज, दंतक्षय, कठीण, मृदू, पोर्टलंड, तेलाम्ल)  1) पदार्थाच्या पृष्ठभागावरील मळ काढून टाकण्यासाठी पाण्याला साहाय्य करणाऱ्या पदार्थास ……………. म्हणतात. उत्तर : पदार्थाच्या पृष्ठभागावरील मळ काढून टाकण्यासाठी पाण्याला साहाय्य करणाऱ्या पदार्थास अपमार्जक म्हणतात. 2) ... Read more
- [मूलद्रव्ये, संयुगे आणि मिश्रणे स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/01/%e0%a4%ae%e0%a5%82%e0%a4%b2%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%87-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%af%e0%a5%81%e0%a4%97%e0%a5%87-%e0%a4%86%e0%a4%a3%e0%a4%bf-%e0%a4%ae%e0%a4%bf/): मूलद्रव्ये, संयुगे आणि मिश्रणे स्वाध्याय मूलद्रव्ये, संयुगे आणि मिश्रणे स्वाध्याय इयत्ता सातवी प्रश्न. 1. माझे सोबती कोण-कोण आहेत ?  ‘अ’ गट  ‘ब’ गट 1) स्टेनलेस स्टील  2) चांदी 3) भाजणीचे दळण 4) मीठ  5) कोळसा 6) हयड्रोजन   अ) अधातू  आ) संयुग  इ) मिश्रण  ई) मूलद्रव्य उ) संमिश्र  ऊ) धातू उत्तर :  ‘अ’ गट  ‘ब’ गट ... Read more
- [ऐतिहासिक स्थळांच्या जतन व संवर्धनाची गरज स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2022/12/%e0%a4%90%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%b3%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%9c%e0%a4%a4%e0%a4%a8/): प्रश्न  ऐतिहासिक स्थळांच्या जतन व संवर्धनाची गरज स्पष्ट करा. उत्तर     ऐतिहासिक स्थळांच्या जतन व संवर्धनाची गरज आहे. कारण आपल्या देशाला प्राचीन, मध्ययुगीन आणि अर्वाचीन अशा ऐतिहासिक स्थळांचा वारसा लाभलेला आहे. त्याचबरोबर नैसर्गिक समृद्धीचा वारसाही लाभला आहे. या वारशाचे जतन व संवर्धन करणे हे आपले कर्तव्य आहे. या ऐतिहासिक स्थळांचे जतन व संवर्धन हे ... Read more
- [महिला व अन्य दुर्बल घटकांचे सक्षमीकरण स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%ae%e0%a4%b9%e0%a4%bf%e0%a4%b2%e0%a4%be-%e0%a4%b5-%e0%a4%85%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%af-%e0%a4%a6%e0%a5%81%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%ac%e0%a4%b2-%e0%a4%98%e0%a4%9f%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%82/): महिला व अन्य दुर्बल घटकांचे सक्षमीकरण स्वाध्याय महिला व अन्य दुर्बल घटकांचे सक्षमीकरण स्वाध्याय इयत्ता नववी  महिला व अन्य दुर्बल घटकांचे सक्षमीकरण स्वाध्याय नववी प्रश्न. 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा.  1) इ. स. १९९२ मध्ये ……………. या राज्यात मद्यपानविरोधी चळवळ सुरू करण्यात आली.  अ) महाराष्ट्र ब) गुजरात क) आंध्र प्रदेश ड) ... Read more
- [सागरजलाचे गुणधर्म स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%97%e0%a4%b0%e0%a4%9c%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%97%e0%a5%81%e0%a4%a3%e0%a4%a7%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%ae-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d/): सागरजलाचे गुणधर्म स्वाध्याय सागरजलाचे गुणधर्म स्वाध्याय इयत्ता नववी सागरजलाचे गुणधर्म स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल प्रश्न. 1. खालील वैशिष्ट्यांवरून त्या त्या प्रदेशातील सागरजलक्षारता ओळखा व योग्य त्या चौकटीत ✓ खूण करा.                क्षारता  जास्त     मध्यम      कमी  1) तिरपी सूर्यकिरणे, वितळणारे बर्फ.       ✓  2) अधिक काळ ढगाळलेले आकाश, वर्षभर ... Read more
- [विद्युतधारेचे परिणाम स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/vidyut_dhareche_parinam_swadhyay/): विद्युतधारेचे परिणाम स्वाध्याय इयत्ता दहावी विज्ञान || vidyut dhareche parinam swadhyay iytta dhavi vidnyan ||
- [ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%93%e0%a4%b3%e0%a4%96-%e0%a4%b8%e0%a5%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a4%9c%e0%a5%80%e0%a4%b5%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9a/): ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची स्वाध्याय ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची स्वाध्याय इयत्ता दहावी 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून वाक्ये पुन्हा लिहा व त्यांचे स्पष्टीकरण लिहा.  अ. लॅक्टिक आम्लामुळे दुधातील प्रथिनांचे ……….. होण्याची क्रिया घडते.  उत्तर : लॅक्टिक आम्लामुळे दुधातील प्रथिनांचे क्लथन होण्याची क्रिया घडते.   स्पष्टीकरण : दुधाचे किण्वन लॅक्टोबॅसिलाय हे जीवाणू करतात. किण्वनाच्या प्रक्रियेमुळे दुधाचे लॅक्टोजचे रूपांतर लक्टीक आम्लात ... Read more
- [भिंगे व त्यांचे उपयोग स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%ad%e0%a4%bf%e0%a4%82%e0%a4%97%e0%a5%87-%e0%a4%b5-%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%89%e0%a4%aa%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%97-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5/): भिंगे व त्यांचे उपयोग स्वाध्याय भिंगे व त्यांचे उपयोग स्वाध्याय इयत्ता दहावी  प्रश्न 1. खालील तक्त्यातील स्तंभ एकमेकांशी जुळवा व त्याविषयी थोडक्यात स्पष्टीकरण लिहा.   स्तंभ 1  स्तंभ 2   स्तंभ 3   1. दूरदृष्टिता  i. जवळच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात  a. द्विनाभीय भिंग  2. वृद्धदृष्टिता  ii. दूरच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात  b. अंतर्वक्र भिंग   3. निकटदृष्टिता  iii. वृद्धावस्थेतील समस्या   ... Read more
- [खेळ आणि इतिहास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%96%e0%a5%87%e0%a4%b3-%e0%a4%86%e0%a4%a3%e0%a4%bf-%e0%a4%87%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): खेळ आणि इतिहास स्वाध्याय खेळ आणि इतिहास स्वाध्याय इयत्ता दहावी          १. अ ) दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा.  1. ऑलिंपिक स्पर्धाची परंपरा ………… येथे सुरू झाली.  उत्तर : ऑलिंपिक स्पर्धाची परंपरा ग्रीस येथे सुरू झाली.  2. महाराष्ट्रात तयार होणाऱ्या लाकडी बाहुलीला …………. म्हणत.  उत्तर : महाराष्ट्रात तयार होणाऱ्या लाकडी बाहुलीला ठकी म्हणत.  ... Read more
- [भूमी उपयोजन स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%ad%e0%a5%82%e0%a4%ae%e0%a5%80-%e0%a4%89%e0%a4%aa%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%9c%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): भूमी उपयोजन स्वाध्याय भूमी उपयोजन स्वाध्याय इयत्ता आठवी प्रश्न. 1. खालील विधाने तपासा. अयोग्य विधान दुरुस्त करा.  1) खाणकाम हा भूमी उपयोजनाचा भाग नाही. उत्तर : हे विधान अयोग्य आहे. खाणकाम हा भूमी उपयोजनाचा भाग आहे.  2) केंद्रीय व्यवहार विभागात कारखाने असतात.  उत्तर : हे विधान योग्य आहे. 3) नागरी वस्तीत सर्वांत जास्त क्षेत्र निवासी ... Read more
- [भारतातील न्यायव्यवस्था स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%be-%e0%a4%b8/): भारतातील न्यायव्यवस्था स्वाध्याय भारतातील न्यायव्यवस्था स्वाध्याय इयत्ता आठवी 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा.  1) कायद्याची निर्मिती ……………… करते.  अ) कायदेमंडळ  ब) मंत्रिमंडळ  क) न्यायमंडळ ड) कार्यकारी मंडळ उत्तर : कायद्याची निर्मिती कायदेमंडळ करते.    2) सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाची नेमणूक ……………. करतात.  अ) प्रधानमंत्री  ब) राष्ट्रपती  क) गृहमंत्री  ड) सरन्यायाधीश  उत्तर : सर्वोच्च ... Read more
- [मनोरंजनाची माध्यमे आणि इतिहास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%ae%e0%a4%a8%e0%a5%8b%e0%a4%b0%e0%a4%82%e0%a4%9c%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%80-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%ae%e0%a5%87-%e0%a4%86%e0%a4%a3%e0%a4%bf-%e0%a4%87/): मनोरंजनाची माध्यमे आणि इतिहास स्वाध्याय मनोरंजनाची माध्यमे आणि इतिहास स्वाध्याय इयत्ता दहावी १. अ ) दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा.  1. महाराष्ट्राचे आदय कीर्तनकार …………. यांना मानतात.  उत्तर : महाराष्ट्राचे आदय कीर्तनकार संत नामदेव यांना मानतात.  2. बाबुराव पेंटर यांनी …………. हा चित्रपट काढला.  उत्तर : बाबुराव पेंटर यांनी सैरंध्री हा चित्रपट काढला.  ब ) पुढीलपैकी चुकीची ... Read more
- [प्राण्यांचे वर्गीकरण स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a3%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%97%e0%a5%80%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a4%a3-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5/): प्राण्यांचे वर्गीकरण स्वाध्याय प्राण्यांचे वर्गीकरण स्वाध्याय इयत्ता दहावी प्राण्यांचे वर्गीकरण 1. ओळखा पाहू, मी कोण ? अ. मी द्विस्तरीय प्राणी असून मला देहगुहा नाही, मी कोणत्या संघातील प्राणी आहे ? उत्तर :सिलेंटराटा संघ.  आ. माझे शरीर सममिती दाखवते. माझ्या शरीरात (जलसंवहनी) जलाभिसरण संस्था आहे. मी मासा संबोधतात. माझे नाव काय ? उत्तर : तारामासा  इ. ... Read more
- [नैसर्गिक वनस्पती व प्राणी स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/naisargikvanaspati_v_prani_swadhyay/): naisargik vanaspati v prani swadhyay || नैसर्गिक वनस्पती व प्राणी स्वाध्याय इयत्ता दहावी || 
- [इयत्ता आठवी इतिहास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%87%e0%a4%af%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%be-%e0%a4%86%e0%a4%a0%e0%a4%b5%e0%a5%80-%e0%a4%87%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7/):  इयत्ता आठवी इतिहास स्वाध्याय यामध्ये इयत्ता आठवी इतिहास सर्व स्वाध्याय उपलब्ध आहेत. तुम्हाला ज्या पाठाचा स्वाध्याय पाहायाचा आहे, त्यापुढील येथे क्लिक करा किंवा पाठाचा नावावर क्लिक करा.  
- [इयत्ता आठवी भूगोल स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%87%e0%a4%af%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%be-%e0%a4%86%e0%a4%a0%e0%a4%b5%e0%a5%80-%e0%a4%ad%e0%a5%82%e0%a4%97%e0%a5%8b%e0%a4%b2-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d/):  इयत्ता आठवी भूगोल स्वाध्याय  यामध्ये इयत्ता आठवी भूगोल विषयाचे सर्व स्वाध्याय उपलब्ध आहेत. तुम्हाला ज्या पाठाचा स्वाध्याय पाहायाचा आहे, त्यापुढील येथे क्लिक करा किंवा पाठाचा नावावर क्लिक करा.
- [प्रकाशाचे अपवर्तन स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%85%e0%a4%aa%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d/): प्रकाशाचे अपवर्तन स्वाध्याय  प्रकाशाचे अपवर्तन स्वाध्याय इयत्ता दहावी प्रश्न 1. खालील विधानांमधील रिक्त जागा भरा. पूर्ण झालेल्या विधानाचे स्पष्टीकरण लिहा.  अ. प्रकाशाच्या पुढे जाण्याच्या ………….. वर अपवर्तनांक अवलंबून असतो.  उत्तर : प्रकाशाच्या पुढे जाण्याच्या वेग वर अपवर्तनांक अवलंबून असतो.  स्पष्टीकरण : पकाशाच्या पुढे जाणाऱ्या वेगावर अपवर्तनांक अवलंबून असतो. ही विधान पुढील सूत्रावरून स्पष्ट होते.  पदार्थाचा निरपेक्ष अपवर्तनांक ... Read more
- [उष्णता स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%89%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%a3%e0%a4%a4%e0%a4%be-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): उष्णता स्वाध्याय  उष्णता स्वाध्याय इयत्ता दहावी इयत्ता दहावी विज्ञान भाग एक स्वाध्याय प्रश्न 1. खालील रिकाम्या जागी योग्य शब्द लिहून वाक्य पुन्हा लिहा.  अ. हवेतील पाण्याचे प्रमाण ज्या राशीच्या साहाय्याने मोजले जाते तिला ………… म्हणतात.  उत्तर : हवेतील पाण्याचे प्रमाण ज्या राशीच्या साहाय्याने मोजले जाते तिला निरपेक्ष आर्द्रता म्हणतात.  आ. समान वस्तुमान असलेल्या वेगेवेगळ्या पदार्थास समान उष्णता ... Read more
- [विद्युतधारेचे परिणाम स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%81%e0%a4%a4%e0%a4%a7%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%87%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a3%e0%a4%be%e0%a4%ae-%e0%a4%b8%e0%a5%8d-2/): विद्युतधारेचे परिणाम स्वाध्याय विद्युतधारेचे परिणाम स्वाध्याय इयत्ता दहावी विद्युतधारेचे परिणाम इयत्ता दहावी प्रश्न 1. गटात न बसणारा शब्द ठरवा. त्याचे स्पष्टीकरण लिहा.  अ. वितळतार, विसंवाहक पदार्थ, रबरी मोजे, जनित्र उत्तर : वितळतार, विसंवाहक पदार्थ, रबरी मोजे, जनित्र यात न बसणारा शब्द जनित्र. कारण जनित्रात विद्युत निर्मिती होते व इतर तीन हे कशाचीही निर्मिती करत नाहीत.  ... Read more
- [बोलतो मराठी स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%ac%e0%a5%8b%e0%a4%b2%e0%a4%a4%e0%a5%8b-%e0%a4%ae%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a0%e0%a5%80-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): बोलतो मराठी स्वाध्याय बोलतो मराठी स्वाध्याय इयत्ता दहावी 1) आकृती पूर्ण करा.  अ.    उत्तर : आ.  उत्तर : 2. शब्दांची व्युत्पत्ती शोधण्याचे फायदे लिहा.  उत्तर : 3. पाठाच्या आधारे खालील चौकटी पूर्ण करा.  अ. मराठी भाषेची खास शैली उत्तर :  वाक्प्रचार   आ. मराठी भाषेला लेखिकेने दिलेली उपमा  उत्तर :  नदीसारखी प्रवाही इ. शब्दांचा अर्थ ... Read more
- [नोकरशाही स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%a8%e0%a5%8b%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%80-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): नोकरशाही स्वाध्याय नोकरशाही स्वाध्याय इयत्ता आठवी प्रश्न. 1. पुढील विधाने चूक की बरोबर ते ओळखून चुकीची विधाने दुरुस्त करा.  1) संसदीय लोकशाहीत लोकांनी निवडून दिलेले प्रतिनिधी आणि मंत्री यांच्यावर प्रशासनाची जबाबदारी असते.  उत्तर : बरोबर 2) केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC) महाराष्ट्रातील सनदी सेवांसाठी स्पर्धा परीक्षेद्वारे उमेदवार निवडतात.  उत्तर : चूक  केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC) देशातील ... Read more
- [राज्यशासन स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): राज्यशासन स्वाध्याय  राज्यशासन स्वाध्याय इयत्ता आठवी प्रश्न. 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा.  1) महाराष्ट्र विधिमंडळाचे हिवाळी अधिवेशन ……………….. येथे होते.  अ) मुंबई ब) नागपूर  क) पुणे  ड) औरंगाबाद उत्तर : महाराष्ट्र विधिमंडळाचे हिवाळी अधिवेशन नागपूर येथे होते.  2) राज्यपालाची नियुक्ती ………………… कडून होते.  अ) मुख्यमंत्री  ब) प्रधानमंत्री क) राष्ट्रपती  ड) सरन्यायाधीश उत्तर : राज्यपालाची ... Read more
- [भारतातील न्यायव्यवस्था स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%be-2/): भारतातील न्यायव्यवस्था स्वाध्याय भारतातील न्यायव्यवस्था स्वाध्याय इयत्ता आठवी 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा.  1) कायद्याची निर्मिती ……………… करते.  अ) कायदेमंडळ  ब) मंत्रिमंडळ  क) न्यायमंडळ ड) कार्यकारी मंडळ उत्तर : कायद्याची निर्मिती कायदेमंडळ करते.  2) सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाची नेमणूक ……………. करतात.  अ) प्रधानमंत्री  ब) राष्ट्रपती  क) गृहमंत्री  ड) सरन्यायाधीश  उत्तर : सर्वोच्च न्यायालयाच्या ... Read more
- [सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%b8%e0%a4%b6%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0-%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%9a%e0%a4%b3%e0%a4%b5%e0%a4%b3/): सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ स्वाध्याय सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ स्वाध्याय इयत्ता आठवी Swadhyay Quick Access 👉 या पाठासंबंधी PDF, MCQ किंवा PDF पाहण्यासाठी खालील आयकॉनवर क्लिक करा. PDF MCQ View 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा.  (पं. श्यामजी कृष्ण वर्मा, मित्रमेळा, रामसिंह कुका) 1) स्वा. सावरकर यांनी ………….. ही क्रांतिकारकांची गुप्त संघटना स्थापना केली.  ... Read more
- [स्वातंत्र्यलढ्याचे अंतिम पर्व स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b2%e0%a4%a2%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%bf/): स्वातंत्र्यलढ्याचे अंतिम पर्व स्वाध्याय स्वातंत्र्यलढ्याचे अंतिम पर्व स्वाध्याय इयत्ता आठवी 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा.  (अंदमान व निकोबार, ऑगस्ट क्रांती, विनोबा भावे) 1) वैयक्तिक सत्याग्रहाचे ………………… हे पहिले सत्याग्रही होते.  उत्तर : वैयक्तिक सत्याग्रहाचे विनोबा भावे हे पहिले सत्याग्रही होते.  2) १९४२ च्या राष्ट्रव्यापी आंदोलनाला ………………… असे म्हटले जाते.  उत्तर : १९४२ च्या ... Read more
- [सविनय कायदेभंग चळवळ स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/11/%e0%a4%b8%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%a8%e0%a4%af-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%a6%e0%a5%87%e0%a4%ad%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%9a%e0%a4%b3%e0%a4%b5%e0%a4%b3-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be/): सविनय कायदेभंग चळवळ स्वाध्याय सविनय कायदेभंग चळवळ स्वाध्याय इयत्ता आठवी 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा.  (महात्मा गांधी, खुदा-ई-खिदमतगार, रॅम्ये मॅक्डोनाल्ड, सरोजिनी नायडू) 1) लंडनमध्ये ………………. यांनी गोलमेज परिषदेचे आयोजन केले होते.  उत्तर : लंडनमध्ये रॅम्ये मॅक्डोनाल्ड यांनी गोलमेज परिषदेचे आयोजन केले होते.  2. खान अब्दुल गफारखान यांनी …………… या संघटनेची स्थापना केली.  उत्तर ... Read more
- [इतिहासाची साधने स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/10/%e0%a4%87%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%80-%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a4%a8%e0%a5%87-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be/): इतिहासाची साधने स्वाध्याय इतिहासाची साधने इयत्ता नववी इतिहासाची साधने स्वाध्याय इयत्ता नववी प्रश्न 1. अ. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा.  1. भारताचे राष्ट्रीय अभिलेखागार ………….. येथे आहे.  उत्तर : भारताचे राष्ट्रीय अभिलेखागार नवी दिल्ली येथे आहे.   2. दृक – श्राव्य साधनांमध्ये ………… या साधनाचा समावेश होतो.  उत्तर : दृक – श्राव्य साधनांमध्ये दूरदर्शन या साधनाचा समावेश ... Read more
- [भारतातील जुन्या उद्योगधंद्यांचा ऱ्हास झाला](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%9c%e0%a5%81%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%89%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%97%e0%a4%a7%e0%a4%82/): भारतातील जुन्या उद्योगधंद्यांचा ऱ्हास झाला. उत्तर :  इंग्लंड हे एक औद्योगिक व आधुनिक राष्ट्र होते. तेथे औद्योगिक कारणामुळे अनेक उद्योगधंदे हे यंत्रावर सुरू झाले. तसेच इंग्रज भारतातून इंग्लंडला जाणाऱ्या मालावर जबरदस्त कर आकारत असत. उलट इंग्लंडमधून भारतात येणाऱ्या मालावर अतिशय कमी कर आकारण्यात येई. तसेच इंग्लंडमधून येणारा माल हा यंत्रावर तयार झालेला असत, त्यामुळे त्याचे ... Read more
- [ब्रिटिश सत्तेचे परिणाम स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/09/british_satteche_parinam_swadhyay/): ब्रिटिश सत्तेचे परिणाम स्वाध्याय इयत्ता आठवी || british satteche parinam swadhyay iytta aathvi ||
- [कलाक्षेत्रात व्यवसायाच्या कोणत्या संधी उपलब्ध आहेत हे स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%95%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a4-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%8d/): कलाक्षेत्रात व्यवसायाच्या कोणत्या संधी उपलब्ध आहेत हे स्पष्ट करा उत्तर : विविध कलाक्षेत्रांत व्यवसायाच्या पुढील संधी उपलब्ध असतात –  i) कलेच्या अभ्यासकांना संग्रहालये, अभिलेखगारे, ग्रंथालये, पुरातत्त्वीय संशोधन आणि भारतीय विद्या या ठिकाणी व्यवसाय मिळू शकतात.  ii) कलांचे अभ्यासक पत्रकारितेच्या क्षेत्रात काम करू शकतात.  iii) औद्योगिक आणि जाहिरात क्षेत्रात तसेच कलावस्तूंच्या खरेदी-विक्री व्यवसायात कलांच्या जाणकारांची आवश्यकता असते.  ... Read more
- [भारतातील मुस्लीम स्थापत्यशैलीची वैशिष्ट्ये सोदाहरण स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%ae%e0%a5%81%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b2%e0%a5%80%e0%a4%ae-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%be%e0%a4%aa%e0%a4%a4%e0%a5%8d/): भारतातील मुस्लीम स्थापत्यशैलीची वैशिष्ट्ये सोदाहरण स्पष्ट करा उत्तर : मध्ययुगीन भारतात मुस्लीम सत्यांच्या काळात विकसित झालेल्या या मुस्लीम स्थापत्यशैलीची वैशिष्ट्ये व उदाहरणे पुढीलप्रमाणे –  i) पर्शियन, मध्य आशियाई, अरबी आणि इस्लामपूर्व भारतीय स्थापत्य अशा अनेक स्थापत्यशैलींतून विकसित झालेल्या स्थापत्यशैलीस ‘मुस्लीम स्थापत्यशैली’ असे म्हणतात.  ii) या स्थापत्यशैलीत बांधलेला कुतुबमिनार जगातील सर्वाधिक उंच (240 फूट) आहे.  iii) ... Read more
- [उपयोजित कलाक्षेत्रात कोणकोणत्या गोष्टींचा समावेश होतो](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%89%e0%a4%aa%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%9c%e0%a4%bf%e0%a4%a4-%e0%a4%95%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a4-%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%a3/): उपयोजित कलाक्षेत्रात कोणकोणत्या गोष्टींचा समावेश होतो ? उत्तर : ‘उपयुक्तता’ हा उपयोजित कलांचा मुख्य हेतू असतो. त्या दृष्टीने उपयोजित कलाक्षेत्रात पुढील गोष्टींचा समावेश होतो – i) औद्योगिक क्षेत्र, जाहिरातीचे क्षेत्र, रंगमंचावरील नेपथ्य, चित्रपट व दूरदर्शनवरील कार्यक्रमांसाठी लागणारे तंत्रज्ञ इत्यादी.  ii) मुद्रणक्षेत्रातील पुस्तके, नियतकालिके, वर्तमानपत्रे यांच्या निर्मितीसाठी लागणारे तज्ज्ञ तसेच संगणकावर काम करणारे तंत्रज्ञ.  iii) भेटकार्ड, आमंत्रणपत्रिका, ... Read more
- [गांधार शिल्पशैलीची माहिती लिहा](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%97%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%a7%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%b2%e0%a5%8d%e0%a4%aa%e0%a4%b6%e0%a5%88%e0%a4%b2%e0%a5%80%e0%a4%9a%e0%a5%80-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a4%bf%e0%a4%a4/): गांधार शिल्पशैलीची माहिती लिहा उत्तर : i) इसवी सनापूर्वी दुसऱ्या शतकापासून अफगाणिस्तान आणि आसपासचा प्रदेश यांवर ग्रीक आणि पर्शियन संस्कृतींचा प्रभाव वाढू लागला.  ii) इसवी सनापूर्वीच्या चौथ्या शतकात सिकंदराच्या स्वारी नंतर भारताचा ग्रीकांशी घनिष्ठ संबंध येऊन ग्रीकांच्या शिल्पकलेच्या भारतीय शिल्पकलेवर प्रभाव पडला. त्यातून निर्माण झालेल्या शिल्पशैलीला ‘गांधार शिल्पशैली’ असे म्हणतात.  iii) हिरवट करड्या रंगाच्या चुनखडीच्या दगडात ... Read more
- [लोकशिल्पकला याविषयी माहिती लिहा](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%b2%e0%a5%8b%e0%a4%95%e0%a4%b6%e0%a4%bf%e0%a4%b2%e0%a5%8d%e0%a4%aa%e0%a4%95%e0%a4%b2%e0%a4%be-%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b7%e0%a4%af%e0%a5%80-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a4%bf/): लोकशिल्पकला याविषयी माहिती लिहा उत्तर : i) लोककलांची परंपरा अश्मयुगीन काळापासून चालू आहे. हडप्पा संस्कृतीत मातीची शिल्पे, देवतांच्या मूर्ती तयार केल्या जात असत. आजही बंगाल, बिहार, गुजरात, महाराष्ट्र, राज्यस्थान अशा अनेक राज्यांत मातीच्या गणेशाच्या, गौरीच्या मूर्ती तयार केल्या जातात.  ii) मातीची खेळणी, बैल तयार करण्याची पद्धत हडप्पा संस्कृतीत होती.  iii) पूर्वजांच्या स्मरणासाठी उभे केलेले लाकडी खांब ... Read more
- [लोकचित्रकला शैलीविषयी सविस्तर माहिती लिहा](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%b2%e0%a5%8b%e0%a4%95%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%b2%e0%a4%be-%e0%a4%b6%e0%a5%88%e0%a4%b2%e0%a5%80%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b7%e0%a4%af%e0%a5%80-%e0%a4%b8%e0%a4%b5/): लोकचित्रकला शैलीविषयी सविस्तर माहिती लिहा उत्तर : अश्मयुगीन काळापासून गुहाचित्रांची परंपरा चालू आहे. या गुहाचित्रांतून लोकचित्रशैलीचे जतन केले गेले.  i) गुहाचित्रांमध्ये प्राणी, मनुष्याकृती, झाडे, शिकरीचे प्रसंग अशी चित्रे गुहांच्या भिंतींवर कोरलेली आढळतात.  ii) अश्मयुगीन मानवाच्या प्रगतीच्या वाटचालीत वाटचालीत चित्रांचे विषय बदलत गेले. नवीन प्राणी, शेतीजीवन, वनस्पती इत्यादी नवीन विषय येत गेले.  iii) मनुष्याकृतींच्या रेखाटनांच्या पद्धतीत ... Read more
- [टिपा लिहा कला](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%9f%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a4%be-%e0%a4%b2%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be-%e0%a4%95%e0%a4%b2%e0%a4%be/): प्रश्न  टिपा लिहा कला  उत्तर  i) आपल्याला आलेले अनुभव आणि त्यातून मिळालेले ज्ञान दुसऱ्यांना सांगावेसे वाटते. आपल्या मनातील भावभावना व्यक्त कराव्यात ही माणसाची सहजप्रवृत्ती असते. या सहजप्रवृत्तीतून जेव्हा एखादी सौंदर्यपूर्ण निर्मिती केली जाते, तेव्हा तिला ‘कला’ असे म्हणतात.  ii) ‘कला’ ही विविध घटकांची अनुभूती देणारी मांडणी असते.  iii) ही मांडणी शिल्प, गायन, चित्र, नृत्य वा ... Read more
- [ब्राझीलमध्ये पश्चिमवाहिनी नद्या आढळत नाहीत](https://swadhyaybooks.com/2022/09/%e0%a4%ac%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9d%e0%a5%80%e0%a4%b2%e0%a4%ae%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%87-%e0%a4%aa%e0%a4%b6%e0%a5%8d%e0%a4%9a%e0%a4%bf%e0%a4%ae%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a4%bf/): प्रश्न  ब्राझीलमध्ये पश्चिमवाहिनी नद्या आढळत नाहीत उत्तर     i) ब्राझीलमधील अनेक नदया ब्राझील उच्चभूमीत उगम पावतात.  ii) ब्राझील उच्चभूमीची उंची दक्षिणेकडून उत्तरेकडे व पश्चिमेकडून पूर्वेकडे उम्याटण्याने कमी होत जाते. त्यामुळे ब्राझीलमधील अनेक नदया या उत्तर आणि पूर्व दिशेने वाहत जातात. iii) या नदया अटलांटिक महासागरास जाऊन मिळतात. त्यामुळे ब्राझीलमध्ये पश्चिमवाहिनी नदया आढळत नाहीत.
- [आजी कुटुंबाचं आगळ स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/09/aaji_kutunbachn_aagal_swadhyay/): आजी कुटुंबाचं आगळ स्वाध्याय इयत्ता दहावी मराठी || aaji kutunbachn aagal swadhyay iytta dhavi Marathi ||
- [निवडणूक प्रक्रिया स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/nivadnuk_prakriya_swadhyay/): निवडणूक प्रक्रिया स्वाध्याय इयत्ता दहावी || nivadnuk prakriya swadhyay iytta dhavi ||
- [भारतीय कलांचा इतिहास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/bhartiya_kalancha_itihas_swadhyay/): भारतीय कलांचा इतिहास स्वाध्याय इयत्ता दहावी इतिहास || bhartiya kalancha itihas swadhyay iytta dhavi itihas ||
- [शैक्षणिक वाटचाल स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/shaikshanik_vatchal_swadhyay/): शैक्षणिक वाटचाल स्वाध्याय शैक्षणिक वाटचाल स्वाध्याय इयत्ता नववी इयत्ता नववी इतिहास शैक्षणिक वाटचाल स्वाध्याय प्रश्न. 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा.  1) परम – ८००० हा महासंगणक तयार करणारे शास्त्रज्ञ –  अ) डॉ. विजय भटकर  ब) डॉ. आर. एच. दवे क) पी. पार्थसारथी ड) वरीलपैकी कोणीही नाही.  उत्तर : परम – ८००० ... Read more
- [आर्थिक विकास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/arthik_vikas_swadhyay/): arthik vikas swadhyay iytta navvi itihas || आर्थिक विकास स्वाध्याय इयत्ता नववी इतिहास ||
- [उपयोजित इतिहास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/upyojit_itihas_swadhayay/): उपयोजित इतिहास स्वाध्याय इयत्ता दहावी इतिहास || upyojit itihas swadhyay iytta dhavi itihas || 
- [बाह्यप्रक्रिया भाग 2 स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%97-2-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be/): बाह्यप्रक्रिया भाग 2 स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल बाह्यप्रक्रिया भाग 2 स्वाध्याय प्रश्न. 1. पुढीलपैकी योग्य विधान ओळखून लिहा.  1) तापमानकक्षेची वाऱ्याच्या कार्याला मदत होय.  2) वाळवंटी प्रदेशात नदीचे कार्य इतर कारकांपेक्षा प्रभावी असते.  3) भूजलाचे कार्य मृदू खडकांच्या प्रदेशात जास्त होते.  4) वाऱ्याचे कार्यक्षेत्र नदी, हिमनदी, सागरी लाटा यांप्रमाणे मर्यादित नसून चौफेर असते.  उत्तर : ... Read more
- [जैविक विदारण कसे घडून येते](https://swadhyaybooks.com/2022/08/%e0%a4%9c%e0%a5%88%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%a6%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a3-%e0%a4%95%e0%a4%b8%e0%a5%87-%e0%a4%98%e0%a4%a1%e0%a5%82%e0%a4%a8-%e0%a4%af%e0%a5%87%e0%a4%a4/): जैविक विदारण कसे घडून येते ? उत्तर : i) पृथ्वीवरील जैविक घटकांच्या क्रियेमुळे जे खडकांचे विखंडन होते त्यास ‘जैविक विदारण’ असे म्हणतात.  ii) वनस्पती आणि प्राणी हे पृथ्वीवरील प्रमुख जैविक घटक आहेत. वनस्पती, जीव-जंतू, प्राणी व मानव यांच्यामुळे जैविक अपक्षय क्रिया घडून येते.  iii) जैविक विदारण कायिक किंवा रासायनिक प्रकारचे असू शकते.  vi) पाण्याच्या शोधार्थ ... Read more
- [रासायनिक विदारणाचे प्रमुख प्रकार कोणते](https://swadhyaybooks.com/2022/08/%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%a6%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a3%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%ae%e0%a5%81/): रासायनिक विदारणाचे प्रमुख प्रकार कोणते ? उत्तर : रासायनिक विदारणाचे पुढील तीन प्रकार आहेत. i) कार्बनन – पावसाचे पाणी ढगातून जमिनीवर पडेपर्यंत वातावरणातून प्रवास करत असते. त्या दरम्यान त्यात हवेतील कार्बन डायऑक्साइड वायू काही प्रमाणात मिसळतो. त्यातून सौम्य कर्बाम्ल तयार होते. कर्बाम्लात चुनखडकातील कॅल्शियम कार्बोनेटसारखे क्षार सहजगत्या विरघळून खडकांचे विघटन होते. ii) द्रवीकरण – मूळ खडकातील काही ... Read more
- [कायिक विदारण म्हणजे काय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%a6%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a3-%e0%a4%ae%e0%a5%8d%e0%a4%b9%e0%a4%a3%e0%a4%9c%e0%a5%87-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%af/): कायिक विदारण म्हणजे काय ? उत्तर : i) वातावरणाशी संबंध येऊन खडकांचे विच्छेदन होण्याच्या प्रक्रियेस कायिक विदारण असे म्हणतात.  ii) खडकांचे फुटणे, तुटणे, बारीक तुकडे होणे यालाच कायिक विदारण म्हणतात.  iii) यात मुख्यतः औष्णिक ताण, स्फटिकीकरण, दाबमुक्ती इत्यादी प्रक्रियांचा समावेश होतो.  iv) कोरड्या हवामानाच्या प्रदेशात कायिक विदारणाचा प्रभाव जास्त असतो. इयत्ता नववी भूगोल सर्व स्वाध्याय ... Read more
- [आंतरजालाच्या माध्यमातून भारतामध्ये घडलेली भूस्खलनाची घटना शोधा व त्याविषयी थोडक्यात लिहा](https://swadhyaybooks.com/2022/08/%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%82%e0%a4%a8/): आंतरजालाच्या माध्यमातून भारतामध्ये घडलेली भूस्खलनाची घटना शोधा व त्याविषयी थोडक्यात लिहा. उत्तर : हिमालय हा भूस्खलन प्रवण भूभाग आहे. जिथे भूस्खलनाच्या घटना नित्यनेमाने घडत असतात. या घटनांचा परस्पर संबंध इथल्या गतीय हालचालींशी थेट जोडला जाऊ शकतो, पण पश्चिम घाटात असा परस्पर संबंध जोडता येत नाही. इथे ज्या भूस्खलनाच्या घटना घडतात त्या बहुत करून पावसाशी जोडल्या ... Read more
- [प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/prakrutik_rachna_v_jal_pranali_swadhyay/): प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली स्वाध्याय इयत्ता दहावी भूगोल || prakrutik rachna v jal pranali swadhyay iytta dhavi bhugol ||
- [भारत 1960 नंतरच्या घडामोडी स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/bharat_1960_nantarchya_ghadamodi_swadhyay/): भारत 1960 नंतरच्या घडामोडी स्वाध्याय इयत्ता नववी इतिहास || bharat 1960 nantarchya ghadamodi swadhyay iyatta navvi itihas ||
- [बाह्यप्रक्रिया भाग 1 स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/bahyaprakriya_bhag_1_swadhyay/): इयत्ता नववी भूगोल बाह्यप्रक्रिया भाग 1 स्वाध्याय || bahyaprakriya bhag 1 swadhyay iytta navvi bhugol ||
- [भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%aa%e0%a5%81%e0%a4%a2%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%97%e0%a4%a4-%e0%a4%86%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%b9-2/): भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने स्वाध्याय भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने स्वाध्याय इयत्ता नववी भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने स्वाध्याय इतिहास  प्रश्न. 1. थोडक्यात उत्तरे लिहा.  1) आनंदपूर साहिब या ठरावात अकाली दलाने कोणत्या मागण्या केल्या उत्तर : ‘आनंदपूर साहिब’ या ठरावात अकाली दलाने पुढील मागण्या केल्या. चंदीगढ पंजाबला दयावे. इतर राज्यातील पंजाबी भाषिक प्रांत पंजाबमध्ये समाविष्ट करावेत. सैन्यामधील पंजाबचे संख्याप्रमाण ... Read more
- [महायुद्धोत्तर राजकीय घडामोडी स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2022/08/mahayudhottar_rajkiy_ghadamodi_swadhyay/): इयत्ता नववी राज्यशास्त्र महायुद्धोत्तर राजकीय घडामोडी स्वाध्याय || mahayudhottar rajkiy ghadamodi swadhyay iytta navvi rajyshatr ||
- [प्रत्यक्ष सूर्योदय होण्यापूर्वी सूर्य पूर्व क्षितिजावर दिसतो](https://swadhyaybooks.com/2024/02/pratyksh_suryody_honyapurvi_sury_purv_kshitijavar_disto/): pratyksh suryody honyapurvi sury purv kshitijavar disto || सूर्यास्त झाल्यानंतरही काही काळ सूर्य पश्चिम क्षितिजावर दिसतो.  
- [पाण्याशी अभिक्रिया होताना कॅल्शिअम पाण्यावर तरंगते](https://swadhyaybooks.com/2024/02/panyachi_abhikriya_hotana_calcium_panyavar_tarangte/): panyachi abhikriya hotana calcium panyavar tarangte || पाण्याशी अभिक्रिया होताना कॅल्शिअम पाण्यावर तरंगते || 
- [राजकीय प्रक्रिया पारदर्शक होण्यासाठी कोणते प्रयत्न केले जातात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/rajkiy_praktiya_pardarshk_honyasathi_konte_praytn_kele_jatat/): rajkiy praktiya pardarshk honyasathi konte praytn kele jatat || राजकीय प्रक्रिया पारदर्शक होण्यासाठी कोणते प्रयत्न केले जातात ||
- [राजकारणाचे गुन्हेगारीकरण झाल्यामुळे कोणते परिणाम होतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/rajkarnache_gunhegarikaran_zalyamule_konte_parinam_hotat/): rajkarnache gunhegarikaran zalyamule konte parinam hotat || राजकारणाचे गुन्हेगारीकरण झाल्यामुळे कोणते परिणाम होतात ||
- [द्रविड मुन्नेत्र कळघम हा राष्ट्रीय पक्ष आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/02/dravid_munnetr_kalagham_ha_rashtriya_paksh_ahe/): dravid munnetr kalagham ha rashtriya paksh ahe || द्रविड मुन्नेत्र कळघम हा राष्ट्रीय पक्ष आहे || 
- [घड्याळ दुरुस्तीमध्ये साधी सूक्ष्मदर्शी वापरतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/ghadyal_durustimadhe_sadhi_sukshmadarshi_vaprtat/): ghadyal durustimadhe sadhi sukshmadarshi vaprtat || घड्याळ दुरुस्तीमध्ये साधी सूक्ष्मदर्शी वापरतात || 
- [दरवाजे आणि खिडक्यांच्या जाळ्या वापरण्यापूर्वी त्यांना रंग देतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/darvaje_ani_khidkyanchya_jalya_vaparnyapurvi_tyana_rang_detat/): darvaje ani khidkyanchya jalya vaparnyapurvi tyana rang detat || दरवाजे आणि खिडक्यांच्या जाळ्या वापरण्यापूर्वी त्यांना रंग देतात ||
- [सोडिअम हा धातू कायम केरोसीनमध्ये ठेवतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/sodium_ha_dhatu_kayam_kerosinmadhye_thevtat/): sodium ha dhatu kayam kerosinmadhye thevtat || सोडिअम हा धातू कायम केरोसीनमध्ये ठेवतात ||
- [संविधानाचे स्वरूप एखाद्या जिवंत दस्तऐवजाप्रमाणे असते](https://swadhyaybooks.com/2024/01/sanvidhanache_swarup_ekhadya_jivnt_dasteivjapramane_aste/): sanvidhanache swarup ekhadya jivnt dasteivjapramane aste || संविधानाचे स्वरूप एखाद्या जिवंत दस्तऐवजाप्रमाणे असते ||
- [वर्तमानपत्रांना इतिहास या विषयाची गरज पडते](https://swadhyaybooks.com/2024/01/vartmanpatranna_itihas_ya_vishyachi_garj_padte/): vartmanpatranna itihas ya vishyachi garj padte || वर्तमानपत्रांना इतिहास या विषयाची गरज पडते ||
- [लोकशाही टिकवण्यासाठी दक्ष राहावे लागते](https://swadhyaybooks.com/2024/01/lokshahi_tikvnyasathi_daksh_rahave_lagate/): lokshahi tikvnyasathi daksh rahave lagate || लोकशाही टिकवण्यासाठी दक्ष राहावे लागते ||
- [ब्राझीलमध्ये उष्णकटिबंधीय वादळे कमी प्रमाणात होतात](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazilmadhye_ushnakatibandhiy_vadle_kami_pramanat_hotat/): brazilmadhye ushnakatibandhiy vadle kami pramanat hotat || ब्राझीलमध्ये उष्णकटिबंधीय वादळे कमी प्रमाणात होतात || 
- [भारत आणि ब्राझील या देशांमधील हवामानाची तुलना करा](https://swadhyaybooks.com/2024/01/bharat_aani_brazil_ya_deshanmadhil_havamanachi_tulna_kra/): bharat aani brazil ya deshanmadhil havamanachi tulna kra || भारत आणि ब्राझील या देशांमधील हवामानाची तुलना करा ||
- [ब्राझीलचा उत्तरभाग घनदाट वनांनी व्यापला आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazilcha_uttarbhag_ghandat_vanani_vyapla_aahe/): brazilcha_uttarbhag_ghandat_vanani_vyapla_aahe || ब्राझीलचा उत्तरभाग घनदाट वनांनी व्यापला आहे ||
- [सध्याच्या काळात खेळांचे अर्थकारण बदलले आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/sadhyachya_kalat_khelache_arthkaran_badalale_aahe/): sadhyachya kalat khelache arthkaran badalale aahe || सध्याच्या काळात खेळांचे अर्थकारण बदलले आहे ||
- [प्रादेशिक इतिहासलेखनाला चालना मिळाली](https://swadhyaybooks.com/2024/01/pradeshik_itihas_lekhanala_chalna_milali/): pradeshik itihas lekhanala chalna milali || प्रादेशिक इतिहासलेखनाला चालना मिळाली ||
- [जागतिक पातळीवर लोकशाहीसमोर कोणती आव्हाने आहेत](https://swadhyaybooks.com/2024/01/jagatik_patlivar_lokshahi_samor_konti_aavhane_aahet/): jagatik patlivar lokshahi samor konti aavhane aahet || जागतिक पातळीवर लोकशाहीसमोर कोणती आव्हाने आहेत ||
- [ब्राझीलमधील दरडोई जमीन धारणा भारताच्या तुलनेत जास्त आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazilmadhil_dardoi_jamin_dharna_bhartachya_tulnet_jast_ahe/): brazilmadhil dardoi jamin dharna bhartachya tulnet jast aahe || ब्राझीलमधील दरडोई जमीन धारणा भारताच्या तुलनेत जास्त आहे ||
- [भारतात काटेरी व झुडपी वने कोठे आढळतात ? का ?](https://swadhyaybooks.com/2024/01/bhartat_kateri_v_zudpi_vane_kothe_aadhltat_ka/): bhartat kateri v zudpi vane kothe aadhltat ka || भारतात काटेरी व झुडपी वने कोठे आढळतात का ||
- [भारताचा सर्वाधिक भाग पानझडी वनांनी का व्यापला आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/bhartacha_sarvadhik_bhag_panzadi_vananni_ka_vyapla_aahe/): bhartacha sarvadhik bhag panzadi vananni ka vyapla aahe || भारताचा सर्वाधिक भाग पानझडी वनांनी का व्यापला आहे ||
- [ब्राझील व भारतातील वनांचा ऱ्हास होण्याची कारणे कोणती](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazil_v_bharatatil_vanacha_rhas_honyachi_karne_konti/): brazil v bharatatil vanacha rhas honyachi karne konti || ब्राझील व भारतातील वनांचा ऱ्हास होण्याची कारणे कोणती ||
- [भारतात लोकशाहीच्या यशासाठी कोणत्या बाबी आवश्यक आहेत](https://swadhyaybooks.com/2024/01/bhartat_lokshahichya_yashasathi_kontya_babi_avashyak_ahet/): bhartat lokshahichya yashasathi kontya babi avashyak ahet || भारतात लोकशाहीच्या यशासाठी कोणत्या बाबी आवश्यक आहेत ||
- [लोकशाहीत राजकीय पक्षांच्या अंतर्गत निवडणुका होतात का](https://swadhyaybooks.com/2024/01/lokshahi_rajkiy_pakshancha_antargat_nivadnuk_hotat_ka/): lokshahi rajkiy pakshancha antargat nivadnuk hotat ka || लोकशाहीत राजकीय पक्षांच्या अंतर्गत निवडणुका होतात का ||
- [ईशान्य ब्राझीलमध्ये वस्त्या विरळ आहेत](https://swadhyaybooks.com/2024/01/ishanya_brazilmadhye_vastya_viral_ahe/): ishanya brazilmadhye vastya viral ahe || ईशान्य ब्राझीलमध्ये वस्त्या विरळ आहेत ||
- [ब्राझील देशाची वेळ भारतीय वेळेच्या मागे आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazil_deshachi_vel_bhartiya_velechya_mage_aahe/): brazil deshachi vel bhartiya velechya mage aahe || ब्राझील देशाची वेळ भारतीय वेळेच्या मागे आहे ||
- [ब्राझीलमध्ये लोकवस्तीचे केंद्रीकरण पूर्व किनाऱ्यालगत आढळते](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazilmadhye_lokvastiche_kendrikaran_purv_kinaryalagat_aadhlte/): brazilmadhye lokvastiche kendrikaran purv kinaryalagat aadhlte || ब्राझीलमध्ये लोकवस्तीचे केंद्रीकरण पूर्व किनाऱ्यालगत आढळते ||
- [भारताच्या लोकसंख्येची सरासरी घनता जास्त आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/bhartachya_loksankhechi_sarasari_ghanta_jast_aahe/): bhartachya loksankhechi sarasari ghanta jast aahe || भारताच्या लोकसंख्येची सरासरी घनता जास्त आहे ||
- [ब्राझीलच्या लोकसंख्येची सरासरी घनता खूप कमी आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazilchya_loksankhyechi_sarasari_ghanta_khup_kami_aahe/): brazilchya loksankhyechi sarasari ghanta khup kami aahe || ब्राझीलच्या लोकसंख्येची सरासरी घनता खूप कमी आहे ||
- [भारताप्रमाणे ब्राझीलमध्येही प्राणी संवर्धनाची गरज आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/bhartapramane_brazilmadhe_prani_sanvardhanachi_garaj_ahe/): bhartapramane brazilmadhe prani sanvardhanachi garaj ahe || भारताप्रमाणे ब्राझीलमध्येही प्राणी संवर्धनाची गरज आहे ||
- [भारतातील वन्य प्राण्यांची संख्या दिवसेंदिवस कमी होत आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/bhartatil_vanya_pranyanchi_sankhya_divsendivas_kami_hot_aahe/): bhartatil vanya pranyanchi sankhya divsendivas kami hot aahe || भारतातील वन्य प्राण्यांची संख्या दिवसेंदिवस कमी होत आहे ||
- [ब्राझीलमधील सदाहरित वर्षावनांना 'जगाची फुफ्फुसे' असे संबोधतात](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazilmadhil_sadaharit_varshavanana_jagachi_fufuse_ase_sambodhtat/): brazilmadhil sadaharit varshavanana jagachi fufuse ase sambodhtat || ब्राझीलमधील सदाहरित वर्षावनांना जगाची फुफ्फुसे असे संबोधतात ||
- [ब्राझीलमध्ये कृमी-कीटकांची संख्या जास्त आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/brazilmadhe_krumi_kitkanchi_sankhya_jast_ahe/): ब्राझीलमध्ये कृमी कीटकांची संख्या जास्त आहे || brazilmadhe krumi kitkanchi sankhya jast ahe ||
- [हिमालयाच्या उंच भागात वनस्पतींची संख्या विरळ आढळते](https://swadhyaybooks.com/2024/01/himalyachya_unch_bhagat_vansptinchi_sankhya_viral_aadhlte/): himalyachya unch bhagat vansptinchi sankhya viral aadhlte || हिमालयाच्या उंच भागात वनस्पतींची संख्या विरळ आढळते ||
- [पर्यटनस्थळे ही काही लोकांच्या उपजीविकेची साधने ठरतात](https://swadhyaybooks.com/2024/01/parytansthale_hi_kahi_lokanchya_upjivikechi_sadhane_thartat/): पर्यटनस्थळे ही काही लोकांच्या उपजीविकेची साधने ठरतात || parytansthale hi kahi lokanchya upjivikechi sadhane thartat ||
- [आजच्या काळात परदेशात जाण्याचे प्रमाण वाढत आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/aajchya_kalat_pardeshat_janyache_praman_vadhat_aahe/): aajchya kalat pardeshat janyache praman vadhat aahe || आजच्या काळात परदेशात जाण्याचे प्रमाण वाढत आहे ||
- [आपण आपला नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक वारसा जपला पाहिजे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/apan_apla_naisargik_ani_sanskrutik_varsa_japla_pahije/): आपण आपला नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक वारसा जपला पाहिजे || apan apla naisargik ani sanskrutik varsa japla pahije ||
- [खेळांच्या समालोचकाला क्रीडा इतिहासाच्या अभ्यासाची गरज असते](https://swadhyaybooks.com/2024/01/khelanchya_samalochana_krida_itihasachya_abhyasachi_garaj_asate/): खेळांच्या समालोचकाला क्रीडा इतिहासाच्या अभ्यासाची गरज असते || khelanchya samalochana krida itihasachya abhyasachi garaj asate ||
- [मेजर ध्यानचंद यांना हॉकीचे जादूगार असे म्हटले जाते](https://swadhyaybooks.com/2024/01/mejar_dhyanchand_yanna_hokiche_ase_mhtle_jate/): मेजर ध्यानचंद यांना ‘हॉकीचे जादूगार’ असे म्हटले जाते उत्तर : i) मेजर ध्यानचंद हे त्या वेळच्या भारतीय हॉकी संघाचे मुख्य खेळाडू व संघनायक होते. ii) त्यांनी 1928, 1932, आणि 1936 अशा सलग तीन ऑलिम्पिक स्पर्धात भारताचे प्रतिनिधित्व करून भारताला हॉकीची सुवर्णपदके मिळवून दिली. iii) 1932 च्या ऑलिम्पिक त्यांनी अमेरिका व जपानविरुद्ध 25 गोल केले. iv) ... Read more
- [खेळण्यांद्वारे इतिहासावर प्रकाश पडतो](https://swadhyaybooks.com/2024/01/khelnyadvare_itihasavar_prakash_padto/): खेळण्यांद्वारे इतिहासावर प्रकाश पडतो उत्तर : मनोरंजनासाठी विविध प्रकारची खेळणी तयार करण्याची प्रथा प्राचीन काळापासून चालू आहे. त्यामुळे खेळणी ही इतिहासलेखनाचे महत्त्वाचे भौतिक साधन आहे. i) खेळण्यांमुळे त्या काळातील धार्मिक व सांस्कृतिक परंपरा समजतात. ii) मातीचे किल्ले व त्यावर शिवकालीन देखावा उभा करण्यासाठी मातीच्या प्रतिमा ठेवतात. त्यावरून किल्ल्यांच्या रचनेचा अभ्यास होतो. iii) उत्खननात पॉपेई शहरात ... Read more
- [विष्णुदास भावे यांना मराठी रंगभूमीचे जनक म्हणून ओळखले जाते](https://swadhyaybooks.com/2024/01/vishnudas_bhave_yanna_marathi_rangbhumiche_janak_mhnun_olkhle_jate/): विष्णुदास भावे यांना मराठी रंगभूमीचे जनक म्हणून ओळखले जाते उत्तर : i) मराठी नाटकांचा उदय कीर्तन, भारुडे, दशावतारी खेळ, कळसूत्री बाहुल्यांचे खेळ यांतून झाला. ii) लळिते आणि लोकनाट्ये यांत मराठी नाटकांची बीजे रोवली गेली. iii) १८४३ साली विष्णुदास भावे यांनी ‘सीतास्वयंवर’ या नाटकाचा यशस्वी प्रयोग सादर केला. हे पहिले नाटक त्यांनी स्वतःच रचले होते. त्यानंतर ... Read more
- [संत एकनाथांची भारुडे लोकप्रिय झाली](https://swadhyaybooks.com/2024/01/sant_eknathanchi_bharude_lokpriya_zali/): संत एकनाथांची भारुडे लोकप्रिय झाली उत्तर : i) संत एकनाथांनी लोकशिक्षणाच्या हेतूने अनेक भारुडे लिहिली. ii) या भारुडांच्या विषयांत विविधता आणि नाट्यात्मकता होती. iii) विनोदाच्या माध्यमातून लोकांना शिक्षण देण्याचा उपदेश करण्याचा हा प्रकार लोकांनाही आवडला. iv) ही भारुडे चालींवर गायली जात असत. त्यामुळे लोकसंगीताच्या आधारे ती गायली जात असत. व्यवहारातील साध्या साध्या उदाहरणांतून आणि विनोदाच्या ... Read more
- [चित्रपट माध्यमात इतिहास हा विषय महत्त्वाचा आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/01/chitrapat_madhymat_itihas_ha_vishy_mahttvacha_aahe/): चित्रपट माध्यमात इतिहास हा विषय महत्त्वाचा आहे उत्तर : i) ऐतिहासिक घटना आणि व्यक्तींवर चित्रपट बनवताना इतिहासाचा आधार घ्यावाच लागतो. ii) ऐतिहासिक कथाविषय असल्यास तो वास्तववादी होण्यासाठी तत्कालीन वातावरणाची निर्मिती करावी लागते. iii) पात्रांच्या तोंडची भाषा, चालण्या-बोलण्याच्या पद्धती याही माहीत असाव्या लागतात. iv) त्या वेळची केशभूषा, वेशभूषा, रंगभूषा इत्यादींचे नियोजन करावे लागते. एकूण चित्रपटाचे वातावरण ... Read more
- [आईवडिलांचे काही गुणधर्म त्यांच्या अपत्यात येतात.  ](https://swadhyaybooks.com/2023/10/aaivadilanche_kahi_gundharm_tyanchya_apatyat_yetat/): आईवडिलांचे काही गुणधर्म त्यांच्या अपत्यात येतात, आईवडिलांचे_काही_गुणधर्म_त्यांच्या_अपत्यात_येतात,  
- [इतिहास व राज्यशास्त्र बोर्ड प्रश्नपत्रिका](https://swadhyaybooks.com/2023/09/%e0%a4%87%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%b5-%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0-%e0%a4%ac%e0%a5%8b/)
- [भारतातील शेतकरी कर्जबाजारी झाले](https://swadhyaybooks.com/2023/09/bhartatil_shetkari_karj_bajari_zale/): भारतातील शेतकरी कर्जबाजारी झाले || bhartatil shetkari karj bajari zale ||
- [शून्य गणातील मूलद्रव्याना राजवायू म्हणतात](https://swadhyaybooks.com/2023/09/shunya_ganatil_muldravyana_rajvayu_mhantat/): shunya ganatil muldravyana rajvayu mhantat || शून्य गणातील मूलद्रव्याना राजवायू म्हणतात ||
- [ब्राझीलमध्ये नियमित हिमवर्षाव होत नाही](https://swadhyaybooks.com/2023/09/brazilmadhye_niymit_himvardhav_hot_nahi/): brazilmadhye niymit himvardhav hot nahi || ब्राझीलमध्ये नियमित हिमवर्षाव होत नाही ||
- [भारताच्या पूर्व किनाऱ्यावर नैसर्गिक बंदरे कमी आहेत](https://swadhyaybooks.com/2023/09/bhartachya_purv_kinaryavar_naisargik_bandre_kami_aahet/): भारताच्या पूर्व किनाऱ्यावर नैसर्गिक बंदरे कमी आहेत || bhartachya  purv kinaryavar naisargik bandre kami aahet ||
- [हिमालयातील जवळजवळ सर्व नदया बारमाही स्वरूपाच्या आहेत](https://swadhyaybooks.com/2023/09/himalayatil_javljavl_sarv_nadya_barmahi_swarupachya_aahet/): himalayatil javljavl sarv nadya barmahi swarupachya aahet || हिमालयातील जवळजवळ सर्व नदया बारमाही स्वरूपाच्या आहेत ||
- [भारताकडे एक तरुण देश म्हणून पाहिले जाते](https://swadhyaybooks.com/2023/09/bhartakade_ek_tarun_desh_mhanun_pahile_jate/): bhartakade ek tarun desh mhanun pahile jate || भारताकडे एक तरुण देश म्हणून पाहिले जाते ||
- [भारत हा देश एक प्रमुख जागतिक बाजारपेठ म्हणून ओळखला जातो](https://swadhyaybooks.com/2023/09/bharat_ha_desh_ek_pramukh_jagatik_bajarpeth_mhnun_olkhla_jato/): bharat ha desh ek pramukh jagatik bajarpeth mhnun olkhla jato || भारत हा देश एक प्रमुख जागतिक बाजारपेठ म्हणून ओळखला जातो || 
- [ब्राझील देशास जगाचा कॉफी पॉट असे संबोधले जाते](https://swadhyaybooks.com/2023/09/brazil_deshas_jagacha_coffee_pot_ase_sambodhle_jate/): ब्राझील_देशास_जगाचा_कॉफी_पॉट_असे_संबोधले_जाते || ब्राझील देशास जगाचा कॉफी पॉट असे संबोधले जाते || brazil deshas jagacha coffee pot ase sambodhle jate ||
- [स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/08/sthanik_vel_v_praman_vel_swadhyay/): स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ स्वाध्याय इयत्ता आठवी भूगोल || sthanik vel v praman vel swadhyay 8 th class bhugol ||
- [why is dna replication called semi-conservative](https://swadhyaybooks.com/2023/08/why-is-dna-replication-called-semi-conservative/): why is dna replication called semi-conservative Ans : Because each newly synthesized DNA molecule contains one original (parental) strand and one newly synthesized (daughter) strand, DNA replication is known as being “semi-conservative”. In their 1953 paper outlining the structure of DNA, James Watson and Francis Crick introduced this phrase. The double-stranded DNA molecule unwinds during ... Read more
- [स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/07/blog-post-html/): स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ स्वाध्याय स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ स्वाध्याय इयत्ता आठवी स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ स्वाध्याय इयत्ता आठवी भूगोल प्रश्न. 1. योग्य पर्याय निवडून विधान पूर्ण करा.  1) पृथ्वीच्या परिवलनास २४ तासांचा कालावधी लागतो. एका तासात पृथ्वीवरील …………………..  i) ०५ रेखावृत्ते सूर्यासमोरून जातात.  ii) १० रेखावृत्ते सूर्यासमोरून जातात. iii) १५ रेखावृत्ते ... Read more
- [इयत्ता नववी इतिहास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/%e0%a4%87%e0%a4%af%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%be-%e0%a4%a8%e0%a4%b5%e0%a4%b5%e0%a5%80-%e0%a4%87%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7/): इयत्ता नववी इतिहास स्वाध्याय pdf इयत्ता नववी इतिहास स्वाध्याय 
- [भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/bhartapudhil_antargat_avhane_swadhyay/): भारतापुढील अंतर्गत आव्हाने स्वाध्याय इयत्ता नववी इतिहास || bhartapudhil antargat avhane swadhyay iytta navvi itihas ||
- [अंतर्गत हालचाली स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/antargat_halchali_swadhyay/): अंतर्गत हालचाली स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल || antargat halchali swadhyay iytta navvi bhugol ||
- [वितरणाचे नकाशे स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%a3%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%a8%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b6%e0%a5%87-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): वितरणाचे नकाशे स्वाध्याय वितरणाचे नकाशे स्वाध्याय इयत्ता नववी वितरणाचे नकाशे स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल प्रश्न. 1. खालील विधाने योग्य की अयोग्य ते सकारण लिहा.  1. वितरणाच्या नकाशांचा मुख्य उद्देश स्थान दाखवणे हा असतो. उत्तर : हे विधान योग्य आहे. कारण – i) आलेख किंवा आकृत्याद्वारे दर्शविण्यात येणारी आकडेवारी नकाशा शिवायही दाखविता येते परंतु या आकडेवारीचे स्थानिक ... Read more
- [कार्य आणि ऊर्जा स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/kary_ani_urja_swadhyay/): कार्य आणि ऊर्जा स्वाध्याय इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || kary ani urja swadhyay iytta navvi vidnyan aani tantrdyan ||
- [गतीचे नियम स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/gatiche_niyam_swadhyay/): गतीचे नियम स्वाध्याय इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || gatiche niyam swadhyay iytta navvi vidnyan aani tantrdnyan||
- [वसंतह्रदय चैत्र स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b9%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%a6%e0%a4%af-%e0%a4%9a%e0%a5%88%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be/): वसंतह्रदय चैत्र स्वाध्याय वसंतह्रदय चैत्र स्वाध्याय इयत्ता दहावी वसंतह्रदय चैत्र स्वाध्याय इयत्ता दहावी मराठी 1. पाठाच्या आधारे दिलेल्या वैशिष्ट्यांवरून झाडाचे नाव लिहा.   वैशिष्ट्ये  झाडाचे/वेलीचे नाव   अ) निळसर फुलांचे तुरे ……………………  आ) गुलाबी रंगांची कोवळी पालवी  ……………………  इ) गुलाबी गेंद  ……………………   ई) कडवट उग्र वास  ……………………   उ) दुरंगी फुले ……………………   ऊ) तीन पाकळ्यांचे फूल  ……………………   ए. ... Read more
- [आनुवंशिकता व उत्क्रांती स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/anuvanshikta_v_utkranti_swadhyay/): आनुवंशिकता व उत्क्रांती स्वाध्याय इयत्ता दहावी || aanuvanshikta v utkranti swadhyay iytta dhavi ||
- [उत्तमलक्षण स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/%e0%a4%89%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%ae%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%a3-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): उत्तमलक्षण स्वाध्याय उत्तमलक्षण स्वाध्याय इयत्ता दहावी उत्तमलक्षण स्वाध्याय इयत्ता दहावी मराठी 1. आकृती पूर्ण करा.  अ.  उत्तर : आ.  उत्तर : इ.  उत्तर : 2. खालील व्यक्तींशी कसे वागावे असे संत रामदास म्हणतात.  उत्तर : 3. खालील गोष्टींबाबत कोणती दक्षता घ्यावी ते लिहा.   गोष्टी  दक्षता   १) आळस  २) परपीडा ३) सत्यमार्ग  …………………….. …………………….. …………………….. उत्तर ... Read more
- [स्थान विस्तार स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/06/%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%be%e0%a4%a8-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): स्थान विस्तार स्वाध्याय स्थान विस्तार स्वाध्याय इयत्ता दहावी प्रश्न १. खालील विधाने योग्य की अयोग्य ते लिहा. अयोग्य विधाने दुरुस्त करून लिहा.  अ ) ब्राझील हा देश प्रामुख्याने दक्षिण गोलार्धात आहे.  उत्तर : हे विधान योग्य आहे.  आ ) भारताच्या मध्यातून मकरवृत्त गेले आहे.  उत्तर : हे  विधान अयोग्य आहे.  कारण – भारताच्या मध्यातून कर्कवृत्त ... Read more
- [क्षेत्रभेट स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a5%87%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%ad%e0%a5%87%e0%a4%9f-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): क्षेत्रभेट स्वाध्याय क्षेत्रभेट स्वाध्याय इयत्ता दहावी भूगोल प्रश्न १. थोडक्यात उत्तरे लिहा.  अ ) तुम्ही केलेल्या क्षेत्रभेटीचा अहवाल तयार करा.  उत्तर : क्षेत्रभेटीसाठी आम्ही गोदावरी नदी या क्षेत्राची निवड केली. क्षेत्रभेटीसाठी ठरलेल्या दिवशी आम्ही नागपूरहून नाशिकला जाण्यासाठी सकाळी ९.०० च्या सुमारास निघालो. तिथे प्रत्यक्षात भेट देऊन तेथील परिसर बारकाईने न्याहळला व स्थानिक परिसरातील लोकांकडून माहिती ... Read more
- [गुरुत्वाकर्षण स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/gurutvakarshan_swadhyay/): इयत्ता दहावी विज्ञान भाग एक गुरुत्वाकर्षण स्वाध्याय || iytta dhavi vidnyan bhag ek gurutvakarshn swadhyay ||
- [सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/sajivantil_jivanprakriya_bhag_2_swadhyay/): सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 स्वाध्याय इयत्ता दहावी || sajivantil jivanprakriya bhag 2 swadhyay iytta dhavi ||
- [सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/sajivantil_jivanprakriya_bhag_1_swadhyay/): सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 स्वाध्याय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || sajivantil jivanprakriya bhag 1 swadhyay ||
- [रासायनिक अभिक्रिया व समीकरणे स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/rasayanik_abhikriya_v_samikarne_swadhyay/): रासायनिक अभिक्रिया व समीकरणे स्वाध्याय इयत्ता दहावी || rasayanik abhikriya v samikarne swadhyay iytta dhavi ||
- [मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/muldravyancheaavarti_vargikaran_swadhyay/): मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण स्वाध्याय इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान 
- [इतिहासलेखन भारतीय परंपरा स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/itihas_lekhn_bhartiy_parnpara_swadhyay/): इयत्ता दहावी दुसरा धडा इतिहास लेखन भारतीय परंपरा स्वाध्याय || itihas lekhn bhartiy parnpara swadhyay iytta dhavi itihas ||
- [इतिहासलेखन पाश्चात्त्य परंपरा स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/itihas_lekhan_paschatya_parampara_swadhyay/): इतिहासलेखन पाश्चात्त्य परंपरा स्वाध्याय इयत्ता दहावी इतिहास  || itihas lekhan paschatya parampara swadhyay iytta dhavi itihas || 
- [आनुवंशिकता व परिवर्तन स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/05/anuvanshikta_v_parivartan_swadhyay/): आनुवंशिकता व परिवर्तन स्वाध्याय इयत्ता नववी विज्ञान || anuvanshikta v parivartan swadhyay iytta navvi swadhyay ||
- [सजीवांमधील जीवनप्रक्रिया स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/sajivanmadhil_jivanprakriya_swadhyay/): सजीवांमधील जीवनप्रक्रिया स्वाध्याय इयत्ता नववी विज्ञान || sajivanmadhil jivanprakriya swadhyay iytta navvi vidnyan ||
- [कार्बन एक महत्त्वाचे मूलद्रव्य स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%ac%e0%a4%a8-%e0%a4%8f%e0%a4%95-%e0%a4%ae%e0%a4%b9%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%ae%e0%a5%82%e0%a4%b2/): कार्बन एक महत्त्वाचे मूलद्रव्य स्वाध्याय कार्बन एक महत्त्वाचे मूलद्रव्य स्वाध्याय इयत्ता नववी  कार्बन एक महत्त्वाचे मूलद्रव्य स्वाध्याय इयत्ता नववी विज्ञान 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा.  (एकेरी, सर्व दुहेरी, आयनिक, कार्बन, देवाण घेवाण, हायड्रोजन, बहुबंध, भागीदारी, सेंद्रीय, सहसंयुज) अ. कार्बनचा अणू इतर अणूंबरोबर ………………. बंध करतो. ह्या बंधामध्ये दोन अणूंमध्ये इलेक्टाॅनची ………………. ... Read more
- [ध्वनीचा अभ्यास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%a8%e0%a5%80%e0%a4%9a%e0%a4%be-%e0%a4%85%e0%a4%ad%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%b8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): ध्वनीचा अभ्यास स्वाध्याय ध्वनीचा अभ्यास स्वाध्याय इयत्ता नववी ध्वनीचा अभ्यास स्वाध्याय इयत्ता नववी विज्ञान 1. खालील विधाने पूर्ण करा व त्याचे स्पष्टीकरण द्या.  अ. ध्वनीचे प्रसारण …………….. मधून होत नाही.  उत्तर : ध्वनीचे प्रसारण निर्वात पोकळी मधून होत नाही.  कारण – ध्वनी लहरींना प्रसारणासाठी भौतिक माध्यमाची आवश्यकता असते. म्हणून ध्वनीचे प्रसारण निर्वात पोकळीतून होत नाही.  आ. पाण्यातील व ... Read more
- [विज्ञान व तंत्रज्ञान स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%9e%e0%a4%be%e0%a4%a8-%e0%a4%b5-%e0%a4%a4%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%9e%e0%a4%be%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5/): विज्ञान व तंत्रज्ञान स्वाध्याय विज्ञान व तंत्रज्ञान स्वाध्याय इयत्ता नववी विज्ञान व तंत्रज्ञान स्वाध्याय इयत्ता नववी इतिहास प्रश्न. 1. अ. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा.  1) अणूऊर्जा आयोगाचे पहिले अध्यक्ष म्हणून ……………….  यांची नेमणूक झाली.  अ) डॉ. होमी भाभा ब) डॉ. होमी सेठना क) डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम ड) डॉ. ... Read more
- [उद्योग व व्यापार स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/udyog_v_vyapar_swadhyay/): उद्योग व व्यापार स्वाध्याय इयत्ता नववी इतिहास || udyog v vyapar swadhyay iytta navvi itihas ||
- [भारताची सुरक्षा व्यवस्था स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%9a%e0%a5%80-%e0%a4%b8%e0%a5%81%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a4%be-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%b5%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%be/): भारताची सुरक्षा व्यवस्था स्वाध्याय भारताची सुरक्षा व्यवस्था स्वाध्याय इयत्ता नववी भारताची सुरक्षा व्यवस्था स्वाध्याय इयत्ता नववी राज्यशास्त्र Swadhyay Quick Access 👉 या पाठासंबंधी PDF, MCQ किंवा PDF पाहण्यासाठी खालील आयकॉनवर क्लिक करा. PDF MCQ View 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा.  1) भारताचे …………….. हे सर्व संरक्षक दलांचे सरसेनापती असतात.  अ) प्रधानमंत्री ... Read more
- [संयुक्त राष्ट्रे स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/sanyukt_rashtre_swadhyay/): संयुक्त राष्ट्रे स्वाध्याय इयत्ता नववी राज्यशास्त्र || sanyukt rashtre swadhyay iyatta navvi rajyshastra ||
- [भारत व अन्य देश स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4-%e0%a4%b5-%e0%a4%85%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%af-%e0%a4%a6%e0%a5%87%e0%a4%b6-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): भारत व अन्य देश स्वाध्याय इयत्ता नववी Swadhyay Quick Access 👉 या पाठासंबंधी PDF, MCQ किंवा PDF पाहण्यासाठी खालील आयकॉनवर क्लिक करा. PDF MCQ View 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा.  1) भारताशी आंतरराष्ट्रीय सरहद्द खुली असणारा देश –  अ) पाकिस्तान ब) बांग्लादेश क) नेपाळ ड) म्यानमार उत्तर : नेपाळ   2) ... Read more
- [आंतरराष्ट्रीय समस्या स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/04/%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%9f%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%af-%e0%a4%b8%e0%a4%ae%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5/): आंतरराष्ट्रीय समस्या स्वाध्याय आंतरराष्ट्रीय समस्या स्वाध्याय इयत्ता नववी आंतरराष्ट्रीय समस्या स्वाध्याय इयत्ता नववी राज्यशास्त्र Swadhyay Quick Access 👉 या पाठासंबंधी PDF, MCQ किंवा PDF पाहण्यासाठी खालील आयकॉनवर क्लिक करा. PDF MCQ View 1. दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पुन्हा लिहा.  1) पुढीलपैकी कोणती समस्या आंतरराष्ट्रीय स्वरूपाची आहे.  अ) महाराष्ट्र – कर्नाटक सीमावाद ब) कावेरी पाणीवाटप क) निर्वासितांचे प्रश्न ड) ... Read more
- [पर्यटन स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/03/%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%9f%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): पर्यटन स्वाध्याय पर्यटन स्वाध्याय इयत्ता नववी पर्यटन स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल प्रश्न. 1. पुढील विधानांवरून पर्यटनाचे प्रकार ओळखा.  1) मायासंस्कृतीमधील वास्तुरचना कौशल्याची वैशिष्ट्ये जाणण्यासाठी हेमंतकुमार मेक्सिकोला जाऊन आले.  उत्तर : परदेशी पर्यटन 2) गोवा कार्निवल पाहण्यासाठी पोर्तुगाली पर्यटन गोव्यात आले होते.  उत्तर : परदेशी पर्यटन  3) नैसर्गिक चिकित्सा केंद्रात उपचारांसाठी जॉन व अमरला केरळात जावे लागले.  ... Read more
- [वाहतूक व संदेशवहन स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/03/%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%b9%e0%a4%a4%e0%a5%82%e0%a4%95-%e0%a4%b5-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%a6%e0%a5%87%e0%a4%b6%e0%a4%b5%e0%a4%b9%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d/): वाहतूक व संदेशवहन स्वाध्याय  वाहतूक व संदेशवहन स्वाध्याय इयत्ता नववी वाहतूक व संदेशवहन स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल प्रश्न. 1. फरक स्पष्ट करा.  1) लोहमार्ग व रस्तेमार्ग  लोहमार्ग   रस्तेमार्ग  i) लोहमार्ग बांधणीसाठी रस्ते मार्ग बांधणीपेक्षा जास्त खर्च लागतो.  ii) लोहमार्गावरील गाड्यांचा वेग रस्त्यांपेक्षा अधिक असल्याने दूरच्या अंतरावर ही वाहतूक करण्यासाठी आर्थिकदृष्ट्या परवडते.  iii) एकाच वेळी जास्त ... Read more
- [नागरीकरण स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/03/%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%97%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%95%e0%a4%b0%e0%a4%a3-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): नागरीकरण स्वाध्याय  नागरीकरण स्वाध्याय इयत्ता नववी नागरीकरण स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल प्रश्न. 1. पुढील समस्येवर उपाय सुचवा.  1) शहरातील झोपडपट्ट्यांची संख्या वाढत आहे.  उत्तर : उपाय – i) ज्या प्रमाणात लोकसंख्या वाढते, त्या प्रमाणात शहरामध्ये निवासव्यवस्था शासनामार्फत वाढवावी.  ii) स्थलांतरित होणारे बहुतेक लोक रोजगारनिमित्त शहरात येतात. या स्थलांतरित लोकांसाठी ते जेथे राहतात तेथे रोजगार निर्मिती व्हावी. ... Read more
- [व्यापार स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/03/%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%af/): व्यापार स्वाध्याय  व्यापार स्वाध्याय इयत्ता नववी व्यापार स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल प्रश्न. 1. खालील व्यापार प्रकारांचे वर्गीकरण करा.  अ) महाराष्ट्र व पंजाब आ) भारत व जपान इ) लासलगाव व पुणे ई) चीन व कॅनडा उ) भारत व युरोपीय संघ उत्तर : प्रश्न. 2. खालील विधानांसाठी आयात व निर्यात यांपैकी योग्य शब्द लिहा.  1) भारत मध्यपूर्व ... Read more
- [अर्थशास्त्राशी परिचय स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/03/%e0%a4%85%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a4%b6%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b6%e0%a5%80-%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%9a%e0%a4%af-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5/): अर्थशास्त्राशी परिचय स्वाध्याय अर्थशास्त्राशी परिचय स्वाध्याय इयत्ता नववी अर्थशास्त्राशी परिचय स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल प्रश्न. 1. वर्तुळातील प्रश्नचिन्हांच्या जागी योग्य माहिती भरून अर्थव्यवस्थेचे प्रकार स्पष्ट करा.  उत्तर : प्रश्न. 2. स्पष्टीकरण लिहा.  1) अर्थव्यवस्थेची सुरुवात घरापासून होते.  उत्तर : i) व्यक्तिगत किंवा कौटुंबिक व्यवस्थापन हे मुख्यतः उत्पन्न व खर्च म्हणजेच आर्थिक घटनांशी संबंधीत असते. यातूनच ... Read more
- [आंतरराष्ट्रीय वाररेषा स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/03/%e0%a4%86%e0%a4%82%e0%a4%a4%e0%a4%b0%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%9f%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%af-%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%b0%e0%a5%87%e0%a4%b7%e0%a4%be-%e0%a4%b8%e0%a5%8d/): आंतरराष्ट्रीय वाररेषा स्वाध्याय आंतरराष्ट्रीय वाररेषा स्वाध्याय इयत्ता नववी आंतरराष्ट्रीय वाररेषा स्वाध्याय इयत्ता नववी भूगोल प्रश्न. 1. खालील आकृतीत वेगवेगळ्या गोलार्धातील दोन चौकोन दिले आहेत. दोन्ही चौकोनांच्या मधून आंतरराष्ट्रीय वाररेषा जात आहे. एका चौकोनात रेषावृत्त, वार व दिनांक दिला आहे. दुसऱ्या चौकोनातील वार व दिनांक ओळखा.  उत्तर : प्रश्न. 2. खालील प्रश्नांतील योग्य पर्याय निवडा.  अ) आंतरराष्ट्रीय वाररेषा ओलांडताना एखाद्या ... Read more
- [विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग - 1 बोर्ड प्रश्नपत्रिका](https://swadhyaybooks.com/2023/03/vidnyan-ani-tantradnyan_bhag_1_board_prashnapatrika/): vidnyan ani tantradnyan bhag 1 board prashnapatrika || vidnyan ani tantradnyan bhag 1 board prashnapatrika 2022 || विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग - 1 बोर्ड प्रश्नपत्रिका 2022 || 
- [नॅफ्थॅलीनच्या ज्वलनामध्ये ज्योत पिवळी दिसते](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%a8%e0%a5%85%e0%a4%ab%e0%a5%8d%e0%a4%a5%e0%a5%85%e0%a4%b2%e0%a5%80%e0%a4%a8%e0%a4%9a%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%b2%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%ae%e0%a4%a7%e0%a5%8d/): प्रश्न  नॅफ्थॅलीनच्या ज्वलनामध्ये ज्योत पिवळी दिसते. उत्तर     i) नॅफ्थॅलीन हे असंपृक्त संयुग आहे. असंपृक्त संयुगामध्ये कार्बनचे प्रमाण संपृक्त संयुगांच्या मानाने जास्त असते. त्यामुळे असंपृक्त संयुगाच्या ज्वलनाच्या दरम्यान न जळलेले कार्बन कण सुद्धा तयार होतात. ii) ज्योतीमध्ये असताना हे तापलेले कण पिवळा प्रकाश फेकतात, त्यामुळे ज्योत पिवळी दिसते.
- [तारे लुकलुकतात पण ग्रह आपणास लुकलुकताना दिसत नाहीत](https://swadhyaybooks.com/2023/02/tare_lukluktat_pan_grah_aapnas_lukluktana_disat_nahit/): तारे लुकलुकतात पण ग्रह आपणास लुकलुकताना दिसत नाहीत || tare lukluktat pan grah aapnas lukluktana disat nahit ||
- [जलाशयाचा तळ वर उचलल्यासारखा भासतो](https://swadhyaybooks.com/2023/02/jlashayacha_tal_var_uchllyasarkha_bhasto/): jlashayacha tal var uchllyasarkha bhasto || जलाशयाचा तळ वर उचलल्यासारखा भासतो ||
- [वर्णपंक्ती कशी तयार होते ? स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%b5%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%a3%e0%a4%aa%e0%a4%82%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%80-%e0%a4%95%e0%a4%b6%e0%a5%80-%e0%a4%a4%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%b0-%e0%a4%b9%e0%a5%8b%e0%a4%a4%e0%a5%87/): वर्णपंक्ती कशी तयार होते ? स्पष्ट करा उत्तर :  प्रकाशझोताच्या रंगीत घटक असणाऱ्या पट्ट्याला वर्गपंक्ती म्हणतात. लोलकम्मधून पांढरा प्रकाशकिरण गेल्यावर अपवर्तन होऊन आपाती किरणाच्या मानाने वेगवेगळ्या रंगांचे किरण वेगवेगळ्या कोनांतून वळतात. तांबड्या रंगाचा किरण सर्वात कमी वळतो, तर जांभळ्या रंगाचा किरण सर्वात जास्त वळतो. प्रत्येक रंगाचे किरण लोलकामधून वेगवेगळ्या मागांनी बाहेर पडतात. बाहेर पडताना वेगवेगळ्या ... Read more
- [भारतातील सर्वाधिक नागरीकरण झालेले राज्य कोणते](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%ad%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%a4%e0%a5%80%e0%a4%b2-%e0%a4%b8%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%97%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%95/):    एका वाक्यात उत्तरे लिहा  प्रश्न  भारतातील सर्वाधिक नागरीकरण झालेले राज्य कोणते ? उत्तर   गोवा हे भारतातील सर्वाधिक नागरीकरण झालेले राज्य होय.
- [उष्णतेचे मापन व परिणाम स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%89%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%a3%e0%a4%a4%e0%a5%87%e0%a4%9a%e0%a5%87-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%aa%e0%a4%a8-%e0%a4%b5-%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a3%e0%a4%be%e0%a4%ae-%e0%a4%b8%e0%a5%8d/): उष्णतेचे मापन व परिणाम स्वाध्याय उष्णतेचे मापन व परिणाम स्वाध्याय इयत्ता आठवी प्रश्न. 1. A) माझी जोडी कोणाशी ?  ‘अ’ स्तंभ  ‘ब’ स्तंभ  1) निरोगी मानवी शरीराचे तापमान 2) पाण्याचा उत्कलन बिंदू 3) कक्ष तापमान 4) पाण्याचा गोठन बिंदू अ) 296 K आ) 98.6°F इ) 0°C ई) 212°F उत्तर :  ‘अ’ स्तंभ  ‘ब’ स्तंभ  1) ... Read more
- [रासायनिक बदल व रासायनिक बंध स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%ac%e0%a4%a6%e0%a4%b2-%e0%a4%b5-%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%95-%e0%a4%ac/): रासायनिक बदल व रासायनिक बंध स्वाध्याय रासायनिक बदल व रासायनिक बंध स्वाध्याय इयत्ता आठवी  प्रश्न. 1. कंसात दिलेल्या पदांपैकी योग्य पद रिकाम्या जागी भरून वाक्य पूर्ण करा. (सावकाश, रंगीत, बाण, जलद, वास, दुधाळ, भौतिक, उत्पादित, रासायनिक, अभिकारक, सहसंयुज, आयनिक, अष्टक, द्विक, आदान-प्रदान, संदान, बरोबरचे चिन्ह) 1) रासायनिक अभिक्रियेचे समीकरण लिहिताना अभिक्रियाकारके व उत्पादिते यांच्यामध्ये ………………. ... Read more
- [आम्ल, आम्लारी ओळख स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%86%e0%a4%ae%e0%a5%8d%e0%a4%b2-%e0%a4%86%e0%a4%ae%e0%a5%8d%e0%a4%b2%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%80-%e0%a4%93%e0%a4%b3%e0%a4%96-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af/): आम्ल, आम्लारी ओळख स्वाध्याय आम्ल, आम्लारी ओळख स्वाध्याय इयत्ता आठवी  प्रश्न. 1. खालील दिलेली द्रावणे आम्ल आणि आम्लारी ओळखा.    द्रावण  दर्शकात झालेला बदल   आम्ल/आम्लारी   लिटमस  फिनाॅल्फ्थॅलिन   मिथिल ऑरेंज    i)    बदल नाही       ii)       नारंगी बदलून लाल झाला.     iii) लाल लिटमस निळा झाला.        उत्तर   द्रावण  दर्शकात झालेला बदल   ... Read more
- [मानवी शरीर व इंद्रिय संस्था स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%b5%e0%a5%80-%e0%a4%b6%e0%a4%b0%e0%a5%80%e0%a4%b0-%e0%a4%b5-%e0%a4%87%e0%a4%82%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%af-%e0%a4%b8%e0%a4%82%e0%a4%b8%e0%a5%8d/): मानवी शरीर व इंद्रिय संस्था स्वाध्याय मानवी शरीर व इंद्रिय संस्था स्वाध्याय इयत्ता आठवी प्रश्न. 1. माझा जोडीदार शोधा.   ‘अ’ गट  ‘ब’ गट  1) ह्रदयाचे ठोके 2) RBC 3) WBC 4) रक्तदान 5) निरोगी व्यक्तीच्या शरीराचे तापमान 6) ऑक्सिजनयुक्त रक्ताचा सामू  अ) 350 मिली आ) 7.4  इ) 37°C ई) 72  उ) 50 ते 60 लक्ष ... Read more
- [पेशी व पेशीअंगके स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2023/02/%e0%a4%aa%e0%a5%87%e0%a4%b6%e0%a5%80-%e0%a4%b5-%e0%a4%aa%e0%a5%87%e0%a4%b6%e0%a5%80%e0%a4%85%e0%a4%82%e0%a4%97%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%a7%e0%a5%8d%e0%a4%af/): पेशी व पेशीअंगके स्वाध्याय पेशी व पेशीअंगके स्वाध्याय इयत्ता आठवी प्रश्न. 1. मला ओळखा. 1) ATP तयार करण्याचा कारखाना आहे.  उत्तर : तंतुकणिका. 2) एकपदरी आहे, पण पेशीचा परासरणीय दाब नियंत्रित ठेवतो.  उत्तर : रिक्तिका. 3) पेशीला आधार देतो पण मी पेशीभित्तिका नाही. माझे शरीर तर जाळीसारखे आहे. उत्तर : आंतर्द्रव्यजालिका 4) पेशींचा जणू रसायन ... Read more
- [आम्ल आम्लारी ओळख प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/aaml_aamlari_olkha_prashn_uttr/): आम्ल आम्लारी ओळख प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान “आम्ल, आम्लारी ओळख” हा इयत्ता आठवीच्या सामान्य विज्ञानातील बारावा धडा महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अभ्यासक्रमातील मूलभूत रसायनशास्त्राचा भाग आहे. हा धडा लिटमस पेपर, नारंगी गुलाबी आणि टरनॉल यांसारख्या दर्शकांवर आधारित आहे, ज्यात आम्ल निळा लिटमस लाल करतात तर आम्लारी लाल लिटमस निळा करतात अशी ओळख प्रक्रिया स्पष्ट ... Read more
- [महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/maharashtra_rajyachi_nirmiti_prashn_uttar/): महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या इयत्ता आठवी इतिहास विषयातील चौदावा धडा “महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती” हा मराठी भाषिक प्रदेशांसाठी संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीचा अभ्यास करतो, ज्यात मुंबईसह विदर्भ, मराठवाडा व मध्यप्रदेशातील मराठी भागांचा समावेश होता ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना भाषिक राज्याची मागणी व परिणाम समजतात. २०व्या शतकाच्या सुरुवातीला साहित्यिक व विचारवंतांनी मराठी भाषिक ... Read more
- [स्वातंत्र्यप्राप्ती प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/swatantrata_prapti_prashn_uttar/): स्वातंत्र्यप्राप्ती प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या इयत्ता आठवी इतिहास विषयातील बारावा धडा “स्वातंत्र्यप्राप्ती” हा दुसऱ्या महायुद्धानंतर ब्रिटिशांनी भारताला स्वातंत्र्य देण्यासाठी उचललेल्या वेव्हेल योजना, त्रिमंत्री योजना, प्रत्यक्ष कृती दिन आणि माउंटबॅटन योजनांचा अभ्यास करतो, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना स्वातंत्र्यप्राप्तीची कालरचना समजते. १९४५ च्या वेव्हेल योजनेद्वारे हंगामी सरकार स्थापन झाले ज्याचे पं. नेहरू प्रमुख होते, पण ... Read more
- [स्वातंत्र्यलढ्याची परिपूर्ती प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/swatantrya_ladhyachi_paripurti_prashn_uttar/): स्वातंत्र्यलढ्याची परिपूर्ती प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या इयत्ता आठवी इतिहास विषयातील तेरावा धडा “स्वातंत्र्यलढ्याची परिपूर्ती” हा भारत स्वातंत्र्यानंतर ५६० हून अधिक संस्थानांच्या विलीनीकरणाची प्रक्रिया दाखवतो, ज्यात सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या नेतृत्वात ‘सामीलनामा’ कराराद्वारे शांततापूर्ण विलीनीकरण साधले गेले. जुनागड संस्थानात नवाबाच्या पाकिस्तान जोडण्याच्या प्रयत्नाला प्रजेच्या आंदोलनाने १९४८ मध्ये भारत विलीनीकरण घडवून आणले, तर ... Read more
- [नागरीकरण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/nagrikaran_prashn_uttar/): नागरीकरण प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या इयत्ता नववी भूगोल विषयातील दहावा धडा “नागरीकरण” हा ग्रामीण भागातून शहरी भागाकडे होणाऱ्या लोकसंक्रमणाची प्रक्रिया आणि त्याचे भौगोलिक परिणाम यांचा अभ्यास करतो, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना नागरीकरणाची संकल्पना, कारणे, फायदे आणि समस्या यांचा भूगोलाशी जोडून परिचय होतो. नागरीकरण म्हणजे गावांमधून शहरांकडे होणारे स्थलांतर व त्या ठिकाणी उद्योग, वाहतूक, ... Read more
- [आंतरराष्ट्रीय वाररेषा प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/aantarrastriy_varresha_prashn_uttar/): आंतरराष्ट्रीय वाररेषा प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी भूगोल महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या इयत्ता नववी भूगोल विषयातील आठवा धडा “अर्थशास्त्राशी परिचय” हा अर्थव्यवस्थेच्या मूलभूत संकल्पनांचा भौगोलिक दृष्टिकोनातून परिचय करून देतो, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना आर्थिक क्रियांचे क्षेत्रीय विभाजन आणि जागतिकीकरणाचे महत्त्व समजते. हा धडा अर्थव्यवस्थेची व्याख्या विशिष्ट भौगोलिक प्रदेशातील वस्तू व सेवांचे उत्पादन, वितरण, विनिमय आणि उपभोग यांच्याशी जोडलेली सांगतो, ... Read more
- [हसरे दुःख प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/hasre_dukh_ka_prashn_uttar/): हसरे दुःख प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीचा १८ वा धडा ‘हसरे दुःख’ हा भा. द. खेर यांनी लिहिलेला चार्ली चॅप्लिनच्या जीवनावर आधारित चरित्रात्मक कलारसास्वाद आहे, ज्यात जगाला हसवणाऱ्या या विनोदी कलाकाराच्या आयुष्यातील दारिद्र्य, एकाकीपणा, उपासमार आणि संघर्ष यामागे दडलेले अतोनात दु:ख अत्यंत संवेदनशीलपणे उलगडले आहे. चॅप्लिनचा मूक विनोद हा केवळ करमणुकीचा भाग नसून गरिबी, ... Read more
- [प्रीतम प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/pritam_prashn_uttar/): प्रीतम प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठी कुमारभारतीचा १९ वा धडा ‘प्रीतम’ हा माधुरी शानभाग यांची हृदयस्पर्शी कथा आहे, जी कृशकाय, मराठी न येणाऱ्या, मामांकडे दुय्यम वागणूक भोगणाऱ्या प्रीतम या मुलाची शाळेतील गुरुजनांच्या प्रेमळ मदतीने झालेली उत्क्रांती दाखवते. प्रीतमची निराशा, आत्मविश्वासाचा अभाव आणि मामीच्या तक्रारींमधून सुरू होणारी ही कथा शाळा वर्गात बाईंच्या निरीक्षणशीलतेने, ... Read more
- [नकाशाप्रमाण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/nakashapraman_prashn_uttar/): नकाशाप्रमाण प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी भूगोल महाराष्ट्र बोर्डाच्या इयत्ता आठवी भूगोल पाठ्यपुस्तकातील नऊवा धडा ‘नकाशाप्रमाण’ हा नकाशा हे वास्तवाचे ‘संकुचित प्रतिबिंब’ असून त्याचे प्रमाण हे नकाशावरील अंतर आणि प्रत्यक्ष जमिनीवरील अंतराचे प्रमाण आहे हे प्रात्यक्षिक भूगोलाच्या माध्यमातून शिकवतो, ज्यात बृहत्प्रमाण नकाशा (इमारत, शाळा, बगीचा, दवाखाना – १ सेमी = १०० मी सारखे) छोट्या क्षेत्रांसाठी तपशीलवार ... Read more
- [उद्योग प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/udyog_prashn_uttar/): उद्योग प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी भूगोल महाराष्ट्र बोर्डाच्या इयत्ता आठवी भूगोल पाठ्यपुस्तकातील आठवा धडा ‘उद्योग’ हा कच्च्या मालापासून तयार वस्तू निर्माण करण्याच्या प्रक्रियेचे भौगोलिक स्थानिकीकरण आणि आर्थिक विकासाशी असलेले नाते अधोरेखित करतो, ज्यात भौतिक (उतार, खनिजे, जलपुरवठा), आर्थिक (कच्चा माल, वाहतूक, बाजार, भांडवल) आणि मानवी (श्रमप्रमाण, तंत्रज्ञान) घटक उद्योगांच्या ठिकाणावर ठराविक प्रभाव टाकतात, जसे लोखंड-इस्पातसाठी ... Read more
- [भूमी उपयोजन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/bhumi_upyojan_prashn_uttar/): भूमी उपयोजन प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी भूगोल महाराष्ट्र बोर्डाच्या इयत्ता आठवी भूगोल पाठ्यपुस्तकातील सहावा धडा ‘भूमी उपयोजन’ हा भूमीचा प्रत्यक्ष उपयोग कसा होतो याचे भौगोलिक दृष्टिकोनातून विश्लेषण करतो, ज्यात ग्रामीण भागात शेती (५७% शेतजमीन), पडीक जमीन, वनजमीन, माळरान यांचे वर्चस्व तर नागरी भागात निवासी, व्यावसायिक (CBD जसे मुंबईचे फोर्ट किंवा BKC), वाहतूक, सार्वजनिक सुविधा (रुग्णालय, ... Read more
- [सागरी प्रवाह प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/sagari_pravah_prashn_uttar/): सागरी प्रवाह प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी भूगोल इयत्ता आठवी भूगोलचा ‘सागरी प्रवाह’ हा धडा महासागरातील पाण्याच्या सातत्यपूर्ण हालचालीमागचे विज्ञान आणि त्याचे पृथ्वीच्या हवामानावर होणारे सूक्ष्म परिणाम विद्यार्थ्यांना समजावून देतो; या धड्यात सागरी प्रवाह ही फक्त नकाशावरची बाणाची चिन्हे नसून पाण्याचे तापमान, क्षारता, घनता, ग्रहीय वारे आणि पृथ्वीच्या परिभ्रमणामुळे तयार होणारी गतिमान पट्टी आहे, जी उत्तर ... Read more
- [मानवी वस्ती प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/manvi_vasti_prashn_uttar/): मानवी वस्ती प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी भूगोल इयत्ता दहावी भूगोलचा ७ वा धडा ‘मानवी वस्ती’ हा भारत आणि ब्राझील या दोन देशांतील लोकसंख्या, वस्तीचे प्रकार आणि नागरीकरण यांचा तुलनात्मक अभ्यास करून “माणूस कुठे आणि का राहतो?” या प्रश्नाचं भूगोलशास्त्रीय उत्तर देतो. या धड्यात केंद्रित, विखुरलेली, रेषाकृती अशा वस्त्यांचे आकृतिबंध, गंगा खोरे vs ॲमेझॉन खोरे, नर्मदा ... Read more
- [समतेचा लढा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/samtecha_ladha_prashn_uttar/): समतेचा लढा प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास महाराष्ट्र बोर्डाच्या इयत्ता आठवी इतिहास पाठ्यपुस्तकातील अकरावा धडा ‘समतेचा लढा’ हा सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय समानतेसाठी शेतकरी, कामगार, दलित आणि स्त्रियांच्या बहुआयामी संघर्षांचा जीवंत आढावा घेतो, ज्यात साने गुरुजींच्या पूर्व खानदेशातील १९३८ च्या अतिवृष्टीनंतरच्या शेतसारा माफी मोर्च्यांपासून मुंबईच्या १९२८ च्या सहा महिन्यांच्या गिरणी कामगार संपापर्यंतचा ओघ दिसतो. राजर्षी ... Read more
- [स्वातंत्र्यलढ्याचे अंतिम पर्व प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/swatantrya_ladhyache_antim_parv_prashn_uttar/): स्वातंत्र्यलढ्याचे अंतिम पर्व प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास इयत्ता आठवी इतिहासचा ९ वा धडा ‘स्वातंत्र्यलढ्याचे अंतिम पर्व’ हा १९३९ ते १९४७ पर्यंतच्या द्वितीय महायुद्धाशी जोडलेल्या अंतिम टप्प्यांचा आढावा घेतो, ज्यात इंग्लंडच्या ‘भारताला बाजूने सहभागी करा’ घोषणेविरुद्ध राष्ट्रीय सभेच्या प्रांतिक मंत्रिमंडळांनी राजीनामे देणे, वर्धा ठराव (१९४२), ‘छोडो भारत’ आंदोलन (ऑगस्ट क्रांती), वैयक्तिक सत्याग्रह (विनोबा भावे पहिले) ... Read more
- [सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/sashastra_krantikari_chalval_prashn_uttar/): सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास इयत्ता आठवी इतिहासचा १० वा धडा ‘सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ’ हा गांधीवादी अहिंसक चळवळीपूर्वीच्या हिंसक क्रांतीकारकांच्या गुप्त संघटनांचा वृत्तांत सांगतो, ज्यात मित्रमेळा, अभिनव भारत (स्वातंत्र्यवीर सावरकर), इंडिया हाउस (पं. श्यामजी कृष्ण वर्मा), अनुशीलन समिती यांचा उल्लेख आहे. चाफेकर बंधूंच्या रँड हत्येपासून (प्लेगसाठी जबरदस्तीचा बदला), खुदीराम बोस व प्रफुल्ल ... Read more
- [मराठ्यांचा स्वातंत्र्य संग्राम प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/marathyancha_swatantra_sangram_prashn_uttar/): मराठ्यांचा स्वातंत्र्य संग्राम प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासचा ९ वा धडा ‘मराठ्यांचा स्वातंत्र्य संग्राम’ हा शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर २७ वर्षे (१६८०-१७०७) चाललेल्या मुघलांविरुद्धच्या अजिंक्य लढ्याचे वर्णन करतो, ज्यात छत्रपती संभाजी महाराज, राजाराम महाराज आणि महाराणी ताराबाई यांचे नेतृत्व उजळले जाते. संभाजी महाराजांनी सिद्दी (जंजिरा), पोर्तुगीज (गोवा, रेवदंडा) विरुद्ध मोहिमा चालवल्या, पण मुघल ... Read more
- [व्यापार प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/vyapar_prashn_uttar/): व्यापार प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी भूगोल इयत्ता नववी भूगोलचा ९ वा धडा ‘व्यापार’ हा आधुनिक अर्थव्यवस्थेच्या गतिशीलतेचे भूगोलाशी जोडणारा अध्याय आहे, जो केवळ आयात-निर्यात नव्हे तर देशांतर्गत, घाऊक, किरकोळ व्यापार ते जागतिक संघटनांपर्यंत विस्तारतो आणि विद्यार्थ्यांना ‘व्यापार संतुलन’ हे व्यावहारिक संकल्पना शिकवतो. ब्लॉगसाठी unique अँगल म्हणजे भारताचे सध्याचे प्रतिकूल व्यापार संतुलन (खनिज तेल आयातमुळे) कसे ... Read more
- [सर्व विश्वचि व्हावे सुखी प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/sarv_vishvachi_vhave_sukhi_prashn_uttar/): सर्व विश्वचि व्हावे सुखी प्रश्न उत्तरे सर्व विश्वचि व्हावे सुखी प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘सर्व विश्वचि व्हावे सुखी’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘सर्व विश्वचि व्हावे सुखी‘ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [तू झालास मूक समाजाचा नायक प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/tu_jhalas_muk_samajacha_nayak_prashn_uttar/): तू झालास मूक समाजाचा नायक प्रश्न उत्तरे तू झालास मूक समाजाचा नायक प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘तू झालास मूक समाजाचा नायक’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘तू झालास मूक समाजाचा नायक’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले ... Read more
- [निर्णय प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/nirny_prashn_uttar/): निर्णय प्रश्न उत्तरे निर्णय प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘निर्णय’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘निर्णय’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [फुलपाखरे प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/fulpakhare_prashn_uttar/): फुलपाखरे प्रश्न उत्तरे फुलपाखरे प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी मराठी इयत्ता आठवी मराठीचा १४ वा धडा ‘फुलपाखरे’ हा वि. पां. दांडेकर यांचा लघुनिबंध आहे, जो आजारी लेखकाच्या निराश मनावर निसर्गाच्या सौंदर्याचा परिणाम दाखवतो – झेनिया, पारिजातक फुलांवर नाचणारी रंगीत फुलपाखरे पाहताना त्याच्या अंतर्मनातील ‘मळभ’ दूर होऊन जीवनाकडे आशावादी दृष्टी येते, आणि “जशी दृष्टी तशी सृष्टी” असा ... Read more
- [गोष्ट अरुणिमाची प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/gosht_arunimachi_prashn_uttar/): गोष्ट अरुणिमाची प्रश्न उत्तर गोष्ट अरुणिमाची प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘गोष्ट अरुणिमाची’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘गोष्ट अरुणिमाची’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [आश्वासक चित्र प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/aashvasak_chitra_prashn_uttr/): आश्वासक चित्र प्रश्न उत्तरे आश्वासक चित्र प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘आश्वासक चित्र’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘आश्वासक चित्र’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [आप्पांचे पत्र प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/aappanche_patra_prashn_uttar/): आप्पांचे पत्र प्रश्न उत्तरे आप्पांचे पत्र प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘आप्पांचे पत्र’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘आप्पांचे पत्र’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [वाट पाहताना प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/vat_pahtana_prashn_uttar/): वाट पाहताना प्रश्न उत्तरे वाट पाहताना प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘वाट पाहताना’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘वाट पाहताना’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [गवताचे पाते प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/gavtache_pate_prshn_uttre/): गवताचे पाते प्रश्न उत्तरे गवताचे पाते प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘गवताचे पाते’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘गवताचे पाते’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [वस्तू प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/vastu_prashn_uttar/): वस्तू प्रश्न उत्तरे वस्तू प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘वस्तू’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘वस्तू’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [वसंत हृदय चैत्र प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/vasant_hriday_chaitra_prashn_uttar/): वसंत हृदय चैत्र प्रश्न उत्तरे वसंतहृदय चैत्र प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘वसंतहृदय चैत्र’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘वसंतहृदय चैत्र’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [उत्तमलक्षण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2025/12/uttam_lakshan_prashn_uttar/): उत्तमलक्षण प्रश्न उत्तर उत्तमलक्षण प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘उत्तमलक्षण’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘उत्तमलक्षण’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [आजी कुटुंबाचं आगळ प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/aaji_kutumbach_aagal_prashn_uttar/): आजी : कुटुंबाचं आगळ प्रश्न उत्तरे आजी : कुटुंबाचं आगळ प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘आजी : कुटुंबाच आगळ’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘आजी : कुटुंबाच आगळ’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [बोलतो मराठी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2025/12/bolto_marathi_prashn_uttar/): बोलतो मराठी प्रश्न उत्तर बोलतो मराठी प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘बोलतो मराठी’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘बोलतो मराठी’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [भरतवाक्य प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/bharatvakya_prashn_uttar/): भरतवाक्य प्रश्न उत्तरे भरतवाक्य प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘भरतवाक्य’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट दहावी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘भरतवाक्य’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [अन्नजाल प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/annjal_prashn_uttar/): अन्नजाल प्रश्न उत्तरे अन्नजाल प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी मराठी आठवी मराठी: ‘अन्नजाल’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट आठवी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘अन्नजाल’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [आळाशी प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/aalashi_prashn_uttar/): आळाशी प्रश्न उत्तरे आळाशी प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी मराठी आठवी मराठी: ‘आळाशी’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट आठवी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘आळाशी’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [ऑलिंपिक वर्तुळांचा गोफ प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/olympic_vartulacha_gof_prashn_uttar/): ऑलिंपिक वर्तुळांचा गोफ प्रश्न उत्तरे ऑलिंपिक वर्तुळांचा गोफ प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी नववी मराठी: ‘ऑलिंपिक वर्तुळांचा गोफ’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘ऑलिंपिक वर्तुळांचा गोफ’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [कर्ते सुधारक कर्वे प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/karte_sudharak_karve_prashn_uttar/): कर्ते सुधारक कर्वे प्रश्न उत्तरे कर्ते सुधारक कर्वे प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘कर्ते सुधारक कर्वे’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘कर्ते सुधारक कर्वे’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [वनवासी प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/vanvasi_prashn_uttar/): वनवासी प्रश्न उत्तरे वनवासी प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी नववी मराठी: ‘वनवासी’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘वनवासी’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [निरोप प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/nirop_prashn_uttar/): निरोप प्रश्न उत्तरे निरोप प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी नववी मराठी: ‘निरोप’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘निरोप’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [सोनाली प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/sonali_prashn_uttar/): सोनाली प्रश्न उत्तरे सोनाली प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘सोनाली’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘सोनाली’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [खोद आणखी थोडेसे प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/khod_ankhi_thode_se_prashn_uttar/): खोद आणखी थोडेसे प्रश्न उत्तरे खोद आणखी थोडेसे प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘खोद आणखी थोडेसे’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘खोद आणखी थोडेसे’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [काळे केस प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/kale_kes_prashn_uttar/): काळे केस प्रश्न उत्तरे काळे केस प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘काळे केसरे’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘काळे केस’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [आकाशी झेप घे रे प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/akashi_jhep_ghe_re_prashn_uttar/): आकाशी झेप घे रे प्रश्न उत्तरे आकाशी झेप घे रे प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी मराठी दहावी मराठी: ‘आकाशी झेप घे रे’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘आकाशी झेप घे रे’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [थोडं आ भारनियमन करूया प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/thodn_aa_bharniyaman_karuya_prashn_uttare/): थोडं आ भारनियमन करूया प्रश्न उत्तरे थोडं आ भारनियमन करूया प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी नववी मराठी: ‘थोडं ‘आ’ भारनियमन करूया’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘थोडं ‘आ’ भारनियमन करूया’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [महाराष्ट्रावरूनी टाक ओवाळून काया प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/maharashtravaruni_tak_ovalun_kaya_prashn_uttar/): महाराष्ट्रावरूनी टाक ओवाळून काया प्रश्न उत्तरे महाराष्ट्रावरूनी टाक ओवाळून काया प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी नववी मराठी: ‘महाराष्ट्रावरूनी टाक ओवाळून काया’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘महाराष्ट्रावरूनी टाक ओवाळून काया’ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [आदर्शवादी मुळगावकर प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/12/adarshwadi_mulgaonkar_prashn_uttar/): आदर्शवादी मुळगावकर प्रश्न उत्तरे आदर्शवादी मुळगावकर प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी नववी मराठी: ‘आदर्शवादी मुळगावकर’ MCQ चाचणी चाचणीचे स्वरूप आणि उद्दिष्ट नववी मराठी अभ्यासक्रमातील ‘आदर्शवादी मुळगावकर‘ या महत्त्वपूर्ण पाठावर/कवितेवर आधारित ही बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) चाचणी आहे. या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांचे खालील गोष्टींमधील आकलन तपासले जाईल : Loading…
- [मातीची सावली प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/11/matichi_savli_mcq_questions/): मातीची सावली प्रश्न उत्तरे मातीची सावली प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी मातीची सावली mcq questions Loading…
- [बाली बेट प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/01/bali_bet_prshn_uttre/): बाली बेट प्रश्न उत्तरे इयत्ता सातवी बाली बेट प्रश्न उत्तरे बाली बेट स्वाध्याय साठी पुढील लिंकवरती क्लिक करा. https://swadhyaybookspdf.com/2024/10/30/bali_bet_swadhyay/ Loading…
- [लोकसंख्या प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी](https://swadhyaybooks.com/2025/01/loksankhya_prashn_uttar_aathavi/): लोकसंख्या प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी लोकसंख्या प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी भूगोल लोकसंख्या स्वाध्याय साठी पुढील लिंकवरती क्लिक करा. https://swadhyaybookspdf.com/2024/03/10/loksankhya_swadhyay_iyatta_aathvi/ Loading…
- [चोच आणि चारा प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/01/choch_ani_chara_question_answer/): चोच आणि चारा प्रश्न उत्तरे चोच आणि चारा प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी मराठी चोच आणि चारा स्वाध्याय साठी पुढील लिंकवरती क्लिक करा. https://swadhyaybookspdf.com/2025/01/14/choch_ani_chara_swadhyay/ Loading…
- [दुखणं बोटभर प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/01/dukhnn_botbhar_prashn_uttre/): दुखणं बोटभर प्रश्न उत्तरे दुखणं बोटभर प्रश्न उत्तरे इयत्ता सहावी मराठी दुखणं बोटभर स्वाध्याय साठी पुढील लिंकवरती क्लिक करा https://swadhyaybookspdf.com/2024/11/01/padyavarcha_chaha_swadhyay/ Loading…
- [पाड्यावरचा चहा प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/01/padyavarcha_chaha_prashn_uttar/): पाड्यावरचा चहा प्रश्न उत्तरे पाड्यावरचा चहा प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी मराठी पाड्यावरचा चहा स्वाध्याय साठी पुढील लिंकवरती क्लिक करा https://swadhyaybookspdf.com/2024/11/01/padyavarcha_chaha_swadhyay/ Loading…
- [गोधडी प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/01/godhadi_prashn_uttre/): गोधडी प्रश्न उत्तरे गोधडी प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी मराठी गोधडी स्वाध्याय साठी पुढील लिंकवरती क्लिक करा https://swadhyaybookspdf.com/2024/11/01/godhadi_swadhyay/ Loading…
- [अनाम वीरा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2025/01/anam_vira_prashn_uttar/): अनाम वीरा प्रश्न उत्तर अनाम वीरा प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी अनाम वीरा स्वाध्याय साठी पुढील लिंकवरती क्लिक करा https://swadhyaybookspdf.com/2024/11/03/anam_vira_swadhyay/ Loading…
- [कवितेची ओळख प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2025/01/kavitechi_olakh_prashn_uttare/): कवितेची ओळख प्रश्न उत्तरे कवितेची ओळख प्रश्न उत्तरे इयत्ता सातवी मराठी कवितेची ओळख स्वाध्याय पाहण्यासाठी या लिंकवरती क्लिक करा. https://swadhyaybookspdf.com/2024/11/25/kavitechi_olakh_swadhyay/ Loading…
- [संयुक्त राष्ट्रांचे उद्दिष्ट लिहा](https://swadhyaybooks.com/2024/03/sanyukt_rashtranche_uddisht_liha/): sanyukt rashtranche uddisht liha || संयुक्त राष्ट्रांचे उद्दिष्ट लिहा ||
- [संयुक्त राष्ट्रांची शांतिसेना कोणती भूमिका बजावते](https://swadhyaybooks.com/2024/03/sanyukt_rashtranchi_shantisena_konti_bhumika_bajavte/): sanyukt rashtranchi shantisena konti bhumika bajavte || संयुक्त राष्ट्रांची शांतिसेना कोणती भूमिका बजावते ||
- [संयुक्त राष्ट्र संघटना स्थापनेची कारणे लिहा](https://swadhyaybooks.com/2024/03/sanyukt_rashtre_sanghtna_sthapnechi_karne_liha/): sanyukt rashtre sanghtna sthapnechi karne liha || संयुक्त राष्ट्र संघटना स्थापनेची कारणे लिहा ||
- [आमसभा जागतिक प्रश्नांवर चर्चा करण्याचे व्यासपीठ आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/03/aamsabha_jagtik_prashnavar_charcha_karnyache_vyaspith_ahe/): aamsabha jagtik prashnavar charcha karnyache vyaspith ahe || आमसभा जागतिक प्रश्नांवर चर्चा करण्याचे व्यासपीठ आहे ||
- [भारतातील चर्मोद्योगावर टीप लिहा](https://swadhyaybooks.com/2024/03/bhartatil_charmodyogyavar_tip_liha/): bhartatil charmodyogyavar tip liha || भारतातील चर्मोद्योगावर टीप लिहा ||
- [पर्यटन क्षेत्रातून लोकांना रोजगार कसा निर्माण होतो](https://swadhyaybooks.com/2024/03/paryatan_kshetratun_lokanna_rojgar_kasa_nirman_hoto/): paryatan kshetratun lokanna rojgar kasa nirman hoto || पर्यटन क्षेत्रातून लोकांना रोजगार कसा निर्माण होतो ||
- [शेती व्यवसायाला प्रोत्साहन मिळावे म्हणून शासन कोणते प्रयत्न करते](https://swadhyaybooks.com/2024/03/sheti_vyavsayala_protsahan_milave_mhanun_shasan_konte_praytn_karte/): sheti vyavsayala protsahan milave mhanun shasan konte praytn karte || शेती व्यवसायाला प्रोत्साहन मिळावे म्हणून शासन कोणते प्रयत्न करते ||
- [भारतीय जनतेचा जीवनमान व राहणीमान दर्जा सुधारतो आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/03/bhartiy_jantecha_jivnman_v_rahniman_drja_sudharto_aahe/): bhartiy jantecha jivnman v rahniman drja sudharto aahe || भारतीय जनतेचा जीवनमान व राहणीमान दर्जा सुधारतो आहे || 
- [भारतात पर्यटन उद्योग वाढीला लागला आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/03/bhartat_paryatan_udyog_vadhila_lagla_ahe/): bhartat paryatan udyog vadhila lagla ahe || भारतात पर्यटन उद्योग वाढीला लागला आहे ||
- [शहरांतर्गत वाहतुकीची कोंडी झाल्याने प्रवासासाठी बराच वेळ खर्च होतो](https://swadhyaybooks.com/2024/03/shahrantrgat_vahtukichi_kondi_zalyane_pravasasathi_brach_vel_kharch_hoto/): shahirantrgat vahtukichi kondi zalyane pravasasathi barach vel kharch hoto || शहरांतर्गत वाहतुकीची कोंडी झाल्याने प्रवासासाठी बराच वेळ खर्च होतो ||
- [नागरी वस्त्यांमध्ये कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न गंभीर बनला आहे](https://swadhyaybooks.com/2024/03/nagari_vastyamadhye_kayda_v_suvyvsthecha_prshn_ganbhir_banla_aahe/): nagari vastyamadhye kayda v suvyvsthecha prshn ganbhir banla aahe || नागरी वस्त्यांमध्ये कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न गंभीर बनला आहे ||
- [नागरीकरणामध्ये प्रदूषण ही गंभीर समस्या निर्माण झाली](https://swadhyaybooks.com/2024/03/nagarikarnamadhye_pradushan_hi_gambhir_samasya_nirman_zali/): nagarikarnamadhye pradushan hi gambhir samasya nirman zali || नागरीकरणामध्ये प्रदूषण ही गंभीर समस्या निर्माण झाली ||
- [नागरी भागात आरोग्याच्या समस्या निर्माण झाल्या आहेत](https://swadhyaybooks.com/2024/03/nagari_bhagat_aarogyachya_samasya_nirman_zalya_aahet/): नागरी भागात आरोग्याच्या समस्या निर्माण झाल्या आहेत || nagari bhagat aarogyachya samasya nirman zalya aahet ||
- [विस्ताराच्या संदर्भाने ब्राझीलमधील वनप्रदेशांचे वर्गीकरण करा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/vistarachya_sandrbhane_brazilmadhil_vanpradeshache_vargikarn_kra/): vistarachya sandrbhane brazilmadhil vanpradeshache vargikarn kra || विस्ताराच्या संदर्भाने ब्राझीलमधील वनप्रदेशांचे वर्गीकरण करा ||
- [चाफेकर बंधूंनी रॅडचा वध केला](https://swadhyaybooks.com/2024/02/chafekar_bandhuni_radcha_vadh_kela/): chafekar bandhuni radcha vadh kela || चाफेकर बंधूंनी रॅडचा वध केला || 
- [भारतातील शेतकरी चळवळीचे स्वरूप स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/bhartatil_shetkari_chalvaliche_swarup_spasht_kara/): bhartatil shetkari chalvaliche swarup spasht kara || भारतातील शेतकरी चळवळीचे स्वरूप स्पष्ट करा ||
- [भारतातील खेळाच्या साहित्याच्या इतिहासाविषयी माहिती लिहा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/bhartatil_khelachya_sahityachya_itihasavishayi_mahiti_liha/): bhartatil khelachya sahityachya itihasavishayi mahiti liha || भारतातील खेळाच्या साहित्याच्या इतिहासाविषयी माहिती लिहा || 
- [पेशीविज्ञान व जैवतंत्रज्ञान स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2024/02/peshividnyan_v_jaivtantrdnyan_swadhyay/): peshividnyan v jaivtantrdnyan swadhyay iytta dhavi vidnyan aani tantrdnyan || पेशीविज्ञान व जैवतंत्रज्ञान स्वाध्याय इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान || 
- [पर्यटन आणि इतिहास स्वाध्याय](https://swadhyaybooks.com/2024/02/paryatan_ani_itihas_swadhyay/): paryatan ani itihas swadhyay iytta dahavi || पर्यटन आणि इतिहास स्वाध्याय इयत्ता दहावी || 
- [विद्युत इस्त्रीमध्ये विद्युतधारेच्या औष्णिक परिणामाचा उपयोग कसा करतात ते सांगा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/vidyut_istrimadhye_vidyutdharechya_oshnik_parinamacha_upyog_kasa_kartat_te_sanga/): vidyut istrimadhye vidyutdharechya oshnik parinamacha upyog kasa kartat te sanga || विद्युत इस्त्रीमध्ये विद्युतधारेच्या औष्णिक परिणामाचा उपयोग कसा करतात ते सांगा ||
- [लिंग गुणोत्तर कमी असलेल्या प्रदेशांत कोणत्या समस्या जाणवतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/ling_gunottar_kami_aslelya_pradeshat_kontya_samasya_janavtat/): लिंग गुणोत्तर कमी असलेल्या प्रदेशांत कोणत्या समस्या जाणवतात || ling gunottar kami aslelya pradeshat kontya samasya janavtat ||
- [स्त्रीवादी इतिहासलेखन म्हणजे काय](https://swadhyaybooks.com/2024/02/strivadi_etihaslekhan_mhanje_kay/): strivadi etihaslekhan mhanje kay || स्त्रीवादी इतिहासलेखन म्हणजे काय ||
- [टिपा लिहा ब्राझील देशाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि सद्य:स्थिती](https://swadhyaybooks.com/2024/02/tipa_liha_brazil_deshachi_aitihasik_parshvbhumi_aani_sadyasthiti/): tipa liha brazil deshachi aitihasik parshvbhumi aani sadyasthiti || टिपा लिहा ब्राझील देशाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि सद्य स्थिती || 
- [प्रकाशाच्या अपवर्तनाचे नियम लिहा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/prakashachya_paravartanache_niyam_liha/): prakashachya paravartanache niyam liha || प्रकाशाच्या अपवर्तनाचे नियम लिहा ||
- [भारत व ब्राझीलच्या प्राकृतिक रचनेतील फरक सांगा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/bharat_v_brazilchya_prakrutik_rachnetil_farak_sanga/): bharat v brazilchya prakrutik rachnetil farak sanga || भारत व ब्राझीलच्या प्राकृतिक रचनेतील फरक सांगा ||
- [पोवाडा म्हणजे काय हे स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/powada_mhanje_kay_he_spast_kara/): powada mhanje kay he spast kara || पोवाडा म्हणजे काय हे स्पष्ट करा || 
- [ब्राझीलमधील ईशान्येकडील भाग कोणत्या नावाने ओळखला जातो](https://swadhyaybooks.com/2024/02/brazilmadhil_ishanyakadil_bhag_kontya_navane_olkhla_jato/): brazilmadhil ishanyakadil bhag kontya navane olkhla jato || ब्राझीलमधील ईशान्येकडील भाग कोणत्या नावाने ओळखला जातो ||
- [राजकीय पक्षांची ठळक वैशिष्ट्ये स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/rajkiya_pakshanchi_thalak_vaishishtya_spasht_kara/): rajkiya pakshanchi thalak vaishishtya spasht kara || राजकीय पक्षांची ठळक वैशिष्ट्ये स्पष्ट करा || 
- [खेळ आणि इतिहास यांच्यातील परस्परसंबंध स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/khel_aani_itihas_yanchyatil_parsparsambandh_spasht_kara/): khel aani itihas yanchyatil parsparsambandh spasht kara || खेळ आणि इतिहास यांच्यातील परस्परसंबंध स्पष्ट करा ||
- [ग्राहक चळवळ अस्तित्वात आली](https://swadhyaybooks.com/2024/02/grahak_chalval_astitvat_aali/): grahak chalval astitvat aali || ग्राहक चळवळ अस्तित्वात आली ||
- [लोकशाहीत बहुमताला खूप महत्त्व असते](https://swadhyaybooks.com/2024/02/lokshahit_bahumatala_khup_mahatva_aste/): lokshahit bahumatala khup mahatva aste || लोकशाहीत बहुमताला खूप महत्त्व असते ||
- [आवर्तामध्ये डावीकडून उजवीकडे जाताना अणुत्रिज्या कमी होत जाते](https://swadhyaybooks.com/2024/02/aavrtamadhye_davikadun_ujvikade_jatana_anutrijya_kami_hot_jate/): aavrtamadhye davikadun ujvikade jatana anutrijya kami hot jate || आवर्तामध्ये डावीकडून उजवीकडे जाताना अणुत्रिज्या कमी होत जाते ||
- [खेळांचे महत्त्व स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/khelanche_mahttva_spsht_kra/): khelanche mahttva spsht kra || खेळांचे महत्त्व स्पष्ट करा || 
- [लोकशाहीमध्ये चळवळींना फार महत्त्व असते](https://swadhyaybooks.com/2024/02/lokshahimadhe_chalvalina_far_mahatva_aste/): lokshahimadhe chalvalina far mahatva aste || लोकशाहीमध्ये चळवळींना फार महत्त्व असते ||
- [खेळांतून व्यावसायिक संधी कशा प्राप्त होतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/khelantun_vyavsayik_sandhi_kasha_prapt_hotat/): khelantun vyavsayik sandhi kasha prapt hotat || खेळांतून व्यावसायिक संधी कशा प्राप्त होतात ||
- [आघाडी शासनातून अस्थिरता निर्माण होते](https://swadhyaybooks.com/2024/02/aghadi_shasnatun_asthirta_nirman_hote/): aghadi shasnatun asthirta nirman hote || आघाडी शासनातून अस्थिरता निर्माण होते ||
- [राजकीय पक्ष या सामाजिक संघटनाच असतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/rajkiy_paksh_ya_samajik_sanghtnach_astat/): rajkiy paksh ya samajik sanghtnach astat || राजकीय पक्ष या सामाजिक संघटनाच असतात ||
- [राजकीय पक्ष शासन व जनता यांच्यातील दुवा म्हणून काम करतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/rajkiy_paksh_shasan_v_janta_yanchyatil_duva_mhanun_kam_kartat/): rajkiy paksh shasan v janta yanchyatil duva mhanun kam kartat || राजकीय पक्ष शासन व जनता यांच्यातील दुवा म्हणून काम करतात ||
- [चळवळी ची वैशिष्ट्ये स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/chalvali_chi_vaishishtye_spsht_kra/): chalvali chi vaishishtye spsht kra || चळवळी ची वैशिष्ट्ये स्पष्ट करा ||
- [स्वातंत्र्यपूर्व काळात स्त्री चळवळी कोणत्या सुधारणांसाठी लढत होत्या](https://swadhyaybooks.com/2024/02/swatantryapurva_kalat_stri_chalvali_kontya_sudharnasathi_ladht_hotya/): swatantryapurva kalat stri chalvali kontya sudharnasathi ladht hotya || स्वातंत्र्यपूर्व काळात स्त्री चळवळी कोणत्या सुधारणांसाठी लढत होत्या ||
- [राजकीय पक्ष कोणती कामे करतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/rajkiy_paksh_konti_kame_kartat/): rajkiy paksh konti kame kartat || राजकीय पक्ष कोणती कामे करतात ||
- [भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची धोरणे स्पष्ट करा](https://swadhyaybooks.com/2024/02/bhartiya_rashtriya_congress_dhorne_spast_kara/): bhartiya rashtriya congress dhorne spast kara || भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची धोरणे स्पष्ट करा ||
- [भारतातील पक्षपद्धतीच्या स्वरूपात कोणते बदल झाले आहेत](https://swadhyaybooks.com/2024/02/bhartatil_pakshpadhtichya_svarupat_konte_badal_zale_aahet/): bhartatil pakshpadhtichya svarupat konte badal zale aahet || भारतातील पक्षपद्धतीच्या स्वरूपात कोणते बदल झाले आहेत ||
- [खाद्यतेल दीर्घकाळ साठविण्यासाठी हवाबंद डब्बा वापरणे योग्य ठरते](https://swadhyaybooks.com/2024/02/khadyatel_dirghkal_sathvinyasathi_hvaband_vaprne_yogy_tharte/): खाद्यतेल दीर्घकाळ साठविण्यासाठी हवाबंद डब्बा वापरणे योग्य ठरते || khadyatel dirghkal sathvinyasathi hvaband vaprne yogy tharte ||
- [शीतपेयाच्या बाटलीच्या बाह्य पृष्ठभागावर पाण्याचे थेंब जमा होतात](https://swadhyaybooks.com/2024/02/shitpiyachya_batlichya_bahy_prushtha_bhagavar_panyache_themb_jma_hotat/): शीतपेयाच्या बाटलीच्या बाह्य पृष्ठभागावर पाण्याचे थेंब जमा होतात || shitpiyachya batlichya bahy prushtha bhagavar panyache themb jma hotat || 
- [युरोप आणि भारत प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/05/europe_ani_bharat_prashn_uttar/): युरोप आणि भारत प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी इतिहास ‘युरोप आणि भारत’ हा पाठ म्हणजे केवळ सत्तांतराची कथा नसून ती आधुनिकतेचा उदय आणि भारताच्या पारतंत्र्याची वैचारिक पार्श्वभूमी आहे. या पाठातील सर्वात Unique मुद्दा म्हणजे युरोपातील ‘प्रबोधन युगा’मुळे (Renaissance) जन्माला आलेली मानवतावाद आणि तर्कवादाची दृष्टी, जिने युरोपला भौगोलिक शोधांसाठी प्रवृत्त केले आणि त्याच शोधांतून भारत जागतिक व्यापाराच्या ... Read more
- [धोंडा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/dhonda_prashn_uttar/): धोंडा प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “धोंडा” हा एकोणीसावा पाठ साध्या वाटणाऱ्या वस्तूमधून जीवनाचा मोठा संदेश देणारा आहे. या पाठात धोंड्यासारख्या निर्जीव वस्तूचे प्रतीकात्मक रूप वापरून सहनशीलता, स्थैर्य आणि शांतपणे संकटांचा सामना करण्याची वृत्ती सुंदरपणे मांडली आहे. कितीही आघात झाले तरी न डगमगता ठाम राहणे, हे या धड्याचे मुख्य तत्त्व आहे. लेखकाने ... Read more
- [वदनी कवळ घेता प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/vadani_kaval_gheta_prashn_uttar/): वदनी कवळ घेता प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “वदनी कवळ घेता” हा अठरावा पाठ अन्नाबद्दल कृतज्ञता, संस्कार आणि भारतीय परंपरेचे महत्त्व सांगणारा आहे. या पाठात जेवण करण्यापूर्वी अन्नाला परमेश्वराचे प्रसादरूप मानून आदर व्यक्त करण्याची सुंदर भावना मांडली आहे. अन्न हे केवळ पोटभरण्यासाठी नसून अनेकांच्या कष्टातून तयार झालेले अमूल्य दान आहे, हा या ... Read more
- [थेंब आज हा पाण्याचा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/themb_aaj_ha_panyacha_prashn_uttar/): थेंब आज हा पाण्याचा प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “थेंब आज हा पाण्याचा” हा सतरावा पाठ पाण्याचे महत्त्व, त्याचे जतन आणि पर्यावरणाबद्दल जागरूकता निर्माण करणारा आहे. या पाठात पाणी हा जीवनाचा मूलभूत आधार असून प्रत्येक थेंब अमूल्य आहे, हा प्रभावी संदेश दिला आहे. पाण्याचा अपव्यय टाळणे, पावसाचे पाणी साठवणे आणि भविष्यासाठी जलसंपत्ती ... Read more
- [कोळीण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/kolin_prashn_uttar/): कोळीण प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “कोळीण” हा सोळावा पाठ समुद्रकिनारी राहणाऱ्या कोळी समाजाचे जीवन, कष्टमय दिनचर्या आणि त्यांच्या संस्कृतीचे जिवंत चित्रण करणारा आहे. या पाठात कोळीण स्त्रीचे परिश्रम, तिची धडपड, कुटुंबासाठी असलेली जबाबदारी आणि समुद्राशी जोडलेले जीवन सुंदरपणे मांडले आहे. मासेमारी व्यवसायावर अवलंबून असलेल्या समाजातील मेहनत, धैर्य आणि संकटांना सामोरे जाण्याची ... Read more
- [असे जगावे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/ase_jagave_prashn_uttar/): असे जगावे प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “असे जगावे” हा पंधरावा पाठ आदर्श जीवनमूल्ये, सकारात्मक विचार आणि सुंदर जगण्याची दिशा देणारा आहे. या पाठात माणसाने प्रामाणिकपणा, मेहनत, नम्रता, प्रेम आणि इतरांप्रती आदर या गुणांसह जीवन जगावे, असा प्रेरणादायी संदेश दिला आहे. संकटे आली तरी खचून न जाता धैर्याने पुढे जाणे, इतरांना मदत ... Read more
- [सलाम नमस्ते प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/salaam_namaste_prashn_uttar/): सलाम नमस्ते प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “सलाम नमस्ते” हा बारावा पाठ विविध संस्कृती, परंपरा आणि अभिवादनाच्या पद्धतींमधून एकात्मतेचा संदेश देणारा आहे. या पाठात वेगवेगळ्या समाजांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या अभिवादनाच्या शब्दांचा अर्थ, त्यामागील आदरभाव आणि आपुलकी सुंदरपणे मांडली आहे. “सलाम” आणि “नमस्ते” हे शब्द भिन्न संस्कृतींमधून आले असले तरी त्यामागील भावना एकच म्हणजे ... Read more
- [गोमू माहेरला जाते प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/gomu_maherla_jate_prashn_uttar/): गोमू माहेरला जाते प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “गोमू माहेरला जाते” हा दहावा पाठ ग्रामीण जीवनातील भावविश्व, नात्यांतील आपुलकी आणि माहेरच्या ओढीचे सुंदर चित्रण करणारा आहे. या पाठात गोमू या पात्राच्या मनातील माहेरी जाण्याचा आनंद, उत्सुकता आणि कुटुंबीयांविषयीचा जिव्हाळा प्रभावीपणे मांडला आहे. माहेर हे प्रत्येक स्त्रीसाठी प्रेम, माया आणि आठवणींचे स्थान असते, ... Read more
- [नात्याबाहेरचं नातं प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/natyabaherch_nat_prashn_uttar/): नात्याबाहेरचं नातं प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “नात्याबाहेरचं नातं” हा नववा पाठ माणुसकी, जिव्हाळा आणि रक्ताच्या नात्यांपलीकडील प्रेमाची जाणीव करून देणारा आहे. या पाठात आपलेपणा हा केवळ जन्माने निर्माण होत नाही, तर प्रेम, सहकार्य, विश्वास आणि संवेदनशील वागणुकीतूनही नाती जुळतात, हा सुंदर संदेश दिला आहे. कथेमधील प्रसंगांमधून अनोळखी व्यक्तींमध्येही जिव्हाळ्याचे आणि आधार ... Read more
- [गचक अंधारी प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/05/gachak_andhari_prashn_uttar/): गचक अंधारी प्रश्न उत्तरे इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “गचकअंधारी” हा आठवा पाठ साहस, भीती आणि प्रसंगावधान यांचे रंजक चित्रण करणारा आहे. या पाठात अंधाराच्या वातावरणात घडणाऱ्या घटनांमधून निर्माण होणारी उत्सुकता आणि थरार सुंदरपणे मांडला आहे. सुरुवातीला भीतीदायक वाटणाऱ्या परिस्थितीत शांतपणे विचार करून योग्य निर्णय घेतल्यास संकटांवर मात करता येते, हा या धड्याचा मुख्य ... Read more
- [इतिहासाची साधने इयत्ता आठवी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/itihasachi_sadhane_iyatta_aathvi_prashn_uttar/): इतिहासाची साधने इयत्ता आठवी प्रश्न उत्तर इतिहास इयत्ता आठवीच्या ‘इतिहासाची साधने’ या पाठाचे वैशिष्ट्य म्हणजे हा पाठ केवळ जुन्या वस्तू किंवा कागदपत्रांची माहिती देत नाही, तर आधुनिक काळातील ‘दृक-श्राव्य’ (Audio-Visual) क्रांतीचा इतिहास उलगडून दाखवतो. ऐतिहासिक साधनांमध्ये भौतिक, लिखित आणि मौखिक साधनांसोबतच आता चित्रपट, ध्वनिमुद्रिते (Recordings) आणि छायाचित्रे यांमुळे इतिहास अधिक जिवंत आणि सत्य स्वरूपात समोर ... Read more
- [माझी मराठी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/majhi_marathi_prashn_uttar/): माझी मराठी प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “माझी मराठी” हा सातवा पाठ मराठी भाषेचे सौंदर्य, गोडवा आणि अभिमान व्यक्त करणारा आहे. या पाठात मराठी भाषा ही केवळ संवादाचे साधन नसून संस्कृती, परंपरा आणि भावनांची जपणूक करणारी भाषा म्हणून सादर केली आहे. लेखकाने मराठीतील शब्दसंपदा, लय, माधुर्य आणि साहित्यिक वैभव यांचे सुंदर वर्णन ... Read more
- [थोरांची ओळख प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/thoranchi_olakh_prashn_uttar/): थोरांची ओळख -डॉ खानखोजे प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “थोरांची ओळख – डॉ. खानखोजे” हा सहावा पाठ महान देशभक्त, शास्त्रज्ञ आणि कृषी क्षेत्रातील दूरदृष्टी असलेल्या व्यक्तिमत्त्वाची प्रेरणादायी ओळख करून देणारा आहे. या पाठात डॉ. खानखोजे यांनी देशसेवा, स्वातंत्र्यलढ्यातील सहभाग आणि शेतीविकासासाठी केलेले कार्य यांचे प्रभावी वर्णन केले आहे. त्यांनी विज्ञान आणि ज्ञानाचा ... Read more
- [भांड्यांच्या दुनियेत प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/bhandyanchya_duniyet_prashn_uttar/): भांड्यांच्या दुनियेत प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “भांड्यांच्या दुनियेत” हा पाठ दैनंदिन जीवनातील भांड्यांचे महत्त्व, त्यांची विविधता आणि उपयोग यांची रंजक ओळख करून देणारा आहे. या पाठात स्वयंपाकघरातील ताट, वाटी, पातेली, कढई, चमचा अशा अनेक भांड्यांना कल्पनारम्य स्वरूप देत त्यांच्या कामांचे सुंदर वर्णन केले आहे. लेखकाने साध्या वस्तूंनाही जिवंतपणा देऊन घरातील प्रत्येक ... Read more
- [श्रावण मास प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/shravan_maas_prashn_uttar/): श्रावण मास प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “श्रावणमास” हा चौथा पाठ निसर्गसौंदर्य, पावसाळ्याचे रम्य वातावरण आणि श्रावण महिन्याचे सांस्कृतिक महत्त्व यांचे सुंदर चित्रण करणारा आहे. या पाठात श्रावण महिन्यातील हिरवाईने नटलेली धरती, सरींचा मंद वर्षाव, फुललेली फुले, पक्ष्यांचा किलबिलाट आणि आनंदी वातावरण यांचे प्रभावी वर्णन केले आहे. लेखकाने श्रावण महिन्याच्या आगमनाने निसर्गात ... Read more
- [तोडणी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/todni_prashn_uttar/): तोडणी प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “तोडणी” हा तिसरा पाठ ग्रामीण जीवन, श्रमसंस्कृती आणि शेतकऱ्यांच्या कष्टांचे वास्तव चित्रण करणारा आहे. या पाठात शेतीमधील पिकांची कापणी म्हणजेच तोडणी करताना शेतकरी आणि मजूर किती मेहनत घेतात, याचे जिवंत वर्णन केले आहे. पहाटेपासून सुरू होणारे काम, शेतातील वातावरण, पिकांशी असलेले नाते आणि श्रमातून मिळणारा आनंद ... Read more
- [स्वप्न विकणारा माणूस प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/sapna_viknara_manus_prashn_uttar/): स्वप्न विकणारा माणूस प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी मराठी इयत्ता सातवी मराठीमधील “स्वप्नं विकणारा माणूस” हा दुसरा पाठ विद्यार्थ्यांच्या कल्पनाशक्तीला चालना देणारा आणि प्रेरणादायी संदेश देणारा आहे. या पाठात लेखकाने अशा व्यक्तीचे चित्रण केले आहे जी लोकांना वस्तू नव्हे तर आशा, ध्येय आणि मोठी स्वप्नं पाहण्याची प्रेरणा देते. माणसाने आयुष्यात यशस्वी होण्यासाठी स्वतःवर विश्वास ठेवावा, मेहनत ... Read more
- [माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञान प्रगतीची नवी दिशा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/mahiti_sampreshan_tantradnyan_pragatichi_navi_disha_prashn_uttar/): माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञान प्रगतीची नवी दिशा प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञान : प्रगतीची नवी दिशा” हा दहावा पाठ आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून माहितीची देवाणघेवाण कशी जलद आणि प्रभावीपणे केली जाते हे समजावून सांगणारा आहे. या पाठामध्ये संगणक, इंटरनेट, मोबाईल, उपग्रह आणि विविध डिजिटल साधनांच्या ... Read more
- [आपुले जगणे आपुली ओळख प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/apule_jagne_apuli_olakh_prashn_uttar/): आपुले जगणे आपुली ओळख प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “आपुले जगणे आपुली ओळख” हा विसावा पाठ मानवी जीवनातील मूल्ये, विचार आणि आचरण यांवर आधारित प्रेरणादायी स्वरूपाचा आहे. या पाठामध्ये माणसाची खरी ओळख त्याच्या बोलण्याने किंवा बाह्य रूपाने नव्हे, तर त्याच्या जगण्याच्या पद्धतीने आणि वागणुकीने ठरते, हा संदेश दिला आहे. व्यक्तीचे विचार, ... Read more
- [पर्यावरणीय व्यवस्थापन प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी](https://swadhyaybooks.com/2026/03/paryavaran_vyavasthapan_prashn_uttar_iyatta_navvi/): पर्यावरणीय व्यवस्थापन प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “पर्यावरणीय व्यवस्थापन” हा नववा पाठ पर्यावरणाचे संरक्षण आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा योग्य वापर याबद्दल जागरूकता निर्माण करणारा महत्त्वाचा धडा आहे. या पाठामध्ये पर्यावरणातील संतुलन राखण्यासाठी मानवी क्रियाकलापांचा परिणाम, प्रदूषणाची कारणे आणि त्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आवश्यक उपाययोजना यांची माहिती दिली आहे. ... Read more
- [उपयुक्त व उपद्रवी सूक्ष्मजीव प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/upyukt_v_updrvi_sukshmjiv_prashn_uttar/): उपयुक्त व उपद्रवी सूक्ष्मजीव प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “उपयुक्त व उपद्रवी सूक्ष्मजीव” हा आठवा पाठ सूक्ष्मजीवांच्या विविध प्रकारांबद्दल आणि त्यांच्या मानवजीवनावर होणाऱ्या परिणामांबद्दल माहिती देणारा महत्त्वाचा धडा आहे. या पाठामध्ये बॅक्टेरिया, बुरशी, विषाणू आणि शैवाल यांसारख्या सूक्ष्मजीवांचे प्रकार तसेच त्यांचे उपयुक्त आणि हानिकारक परिणाम स्पष्ट ... Read more
- [परिसंस्थेतील ऊर्जाप्रवाह प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/parisansthetil_urja_pravah_prashn_uttar/): परिसंस्थेतील ऊर्जाप्रवाह प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “परिसंस्थेतील ऊर्जाप्रवाह” हा सातवा पाठ परिसंस्थेमध्ये ऊर्जा कशी निर्माण होते, साठवली जाते आणि विविध सजीवांमध्ये कशी प्रवाहित होते याबद्दल माहिती देणारा महत्त्वाचा धडा आहे. या पाठामध्ये सूर्य हा पृथ्वीवरील ऊर्जेचा मुख्य स्रोत कसा आहे, तसेच उत्पादक (वनस्पती), उपभोक्ते आणि ... Read more
- [वनस्पतींचे वर्गीकरण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/vanaspati_che_vargikaran_prashn_uttar/): वनस्पतींचे वर्गीकरण प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान सृष्टी वनस्पतींचे वर्गीकरण प्रामुख्याने वनस्पतींमध्ये असणारे अवयव, पाणी व अन्नाच्या वहनासाठी असलेली स्वतंत्र ऊतीसंस्था आणि बिया धारण करण्याची क्षमता या निकषांवर आधारलेले आहे. १८८३ मध्ये शास्त्रज्ञ एचर यांनी वनस्पती सृष्टीचे अबीजपत्री (अपष्प) आणि बीजपत्री (सपुष्प) अशा दोन उपसृष्टींमध्ये विभाजन केले. अबीजपत्री वनस्पतींमध्ये थॅलोफायटा, ब्रायोफायटा आणि टेरिडोफायटा ... Read more
- [आम्ल आम्लारी व क्षार प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/aaml_amlari_v_kshar_prashn_uttar/): आम्ल आम्लारी व क्षार प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान व तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “आम्ल, आम्लारी व क्षार” हा पाचवा पाठ रसायनशास्त्रातील महत्त्वाच्या रासायनिक पदार्थांच्या गुणधर्मांची ओळख करून देणारा आहे. या पाठामध्ये आम्ल (Acids), आम्लारी (Bases) आणि क्षार (Salts) म्हणजे काय, त्यांचे भौतिक व रासायनिक गुणधर्म, तसेच त्यांची ओळख करण्यासाठी वापरल्या ... Read more
- [द्रव्याचे मोजमाप प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/drvyache_mojmap_prashn_uttar/): द्रव्याचे मोजमाप प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “द्रव्याचे मोजमाप” हा चौथा पाठ विज्ञानामध्ये मोजमापाचे महत्त्व आणि त्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धतींची ओळख करून देतो. या पाठामध्ये भौतिक राशी, त्यांची एकके आणि मोजमाप करताना अचूकता कशी राखावी याची माहिती दिली आहे. आंतरराष्ट्रीय एकक पद्धती (SI Units), मूलभूत व ... Read more
- [धाराविद्युत प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/dhara_vidyut_prashn_uttar/): धाराविद्युत प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “धाराविद्युत” हा तिसरा पाठ विद्युत प्रवाहाच्या मूलभूत संकल्पना समजावून सांगणारा महत्त्वाचा धडा आहे. या पाठामध्ये विद्युत प्रवाह म्हणजे काय, तो वाहण्यासाठी आवश्यक असणारे चालक आणि परिपथ (Electric Circuit) यांची माहिती दिली आहे. तसेच विद्युतदाब, विद्युतप्रवाह आणि प्रतिकार यांच्यातील संबंध स्पष्ट ... Read more
- [कार्य आणि ऊर्जा प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी](https://swadhyaybooks.com/2026/03/kary_ani_urja_prashn_uttar_iyatta_navvi/): कार्य आणि ऊर्जा प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “कार्य आणि ऊर्जा” हा दुसरा पाठ वस्तूवर केलेले कार्य आणि त्यामधून निर्माण होणाऱ्या ऊर्जेच्या संकल्पना स्पष्ट करणारा महत्त्वाचा धडा आहे. या पाठामध्ये कार्य म्हणजे काय, कार्य होण्यासाठी आवश्यक अटी कोणत्या, तसेच ऊर्जा म्हणजे काम करण्याची क्षमता कशी असते ... Read more
- [गतीचे नियम प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/gatiche_niyam_prashn_uttar/): गतीचे नियम प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “गतीचे नियम” हा पहिला पाठ वस्तूंच्या गतीमागील मूलभूत वैज्ञानिक तत्त्वे समजावून सांगणारा महत्त्वाचा धडा आहे. या पाठामध्ये वस्तूवर कार्य करणारे बल, जडत्व, वस्तुमान आणि त्वरण यांसारख्या संकल्पनांची ओळख करून देताना न्यूटनचे गतीचे तीन नियम सोप्या उदाहरणांसह स्पष्ट केले आहेत. ... Read more
- [यंत्रांनी केलं बंड प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/yantrani_kel_band_prashn_uttar/): यंत्रांनी केलं बंड प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “यंत्रांनी केलं बंड” हा दहावा पाठ विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि मानवी जीवनातील यंत्रांचे वाढते महत्त्व यावर आधारित कल्पनारम्य आणि विचारप्रवर्तक लेख आहे. या पाठामध्ये अशी कल्पना मांडली आहे की माणूस यंत्रांवर इतका अवलंबून झाला आहे की जर ही यंत्रे अचानक काम करणे थांबवली किंवा ... Read more
- [मी वाचवतोय प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/mi_vachvtoy_prashn_uttar/): मी वाचवतोय प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “मी वाचवतोय” हा नववा पाठ पर्यावरण संरक्षणाचे महत्त्व आणि प्रत्येक व्यक्तीची त्यातील जबाबदारी स्पष्ट करणारा आहे. या पाठामध्ये निसर्गातील झाडे, पाणी, प्राणी-पक्षी आणि इतर नैसर्गिक साधनसंपत्ती जपण्याची गरज अधोरेखित केली आहे. लेखकाने सांगितले आहे की पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी केवळ मोठ्या योजनांची गरज नसून प्रत्येक ... Read more
- [अभियंत्यांचे दैवत प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/abhiyantyache_daivat_prashn_uttar/): अभियंत्यांचे दैवत डॉ विश्वेश्वरय्या प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “अभियंत्यांचे दैवत डॉ. विश्वेश्वरय्या” हा आठवा पाठ महान अभियंता आणि दूरदृष्टी असलेल्या व्यक्तिमत्त्वाची ओळख करून देणारा आहे. या पाठामध्ये Mokshagundam Visvesvaraya यांच्या कार्याचा आणि देशाच्या विकासासाठी केलेल्या योगदानाचा परिचय दिला आहे. त्यांनी आपल्या बुद्धिमत्ता, कठोर परिश्रम आणि शिस्तबद्ध कार्यपद्धतीच्या जोरावर अभियांत्रिकी क्षेत्रात ... Read more
- [दुपार प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/dupar_prashn_uttar/): दुपार प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “दुपार” हा सातवा पाठ निसर्गाचे सूक्ष्म निरीक्षण आणि दुपारच्या वेळेचे सुंदर चित्रण करणारा आहे. या पाठामध्ये लेखकाने दुपारच्या शांत वातावरणाचे, उन्हाच्या तीव्रतेचे आणि निसर्गातील बदलांचे जिवंत वर्णन केले आहे. दुपारच्या वेळेला गावातील वातावरण कसे निवांत आणि शांत होते, माणसे आपापल्या कामातून थोडी विश्रांती घेतात, तसेच ... Read more
- [या झोपडीत माझ्या प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/ya_jhopadit_majhya_prashn_uttar/): या झोपडीत माझ्या प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “या झोपडीत माझ्या” हा सहावा पाठ साधेपणा, समाधान आणि मानवी जीवनातील खरे सुख यांचे महत्त्व अधोरेखित करणारा आहे. या पाठामध्ये कवी आपल्या साध्या झोपडीतील जीवनाचे वर्णन करताना भौतिक संपत्तीपेक्षा मनातील आनंद, समाधान आणि निसर्गाशी असलेले नाते अधिक मौल्यवान असल्याचा संदेश देतात. मोठ्या महालांपेक्षा ... Read more
- [एक होती समई प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/ek_hoti_samay_prashn_uttar/): एक होती समई प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “एक होती समई” हा पाचवा पाठ प्रतीकात्मक आणि विचारप्रवर्तक स्वरूपाचा आहे. या पाठामध्ये “समई” म्हणजे दिवा हे ज्ञान, संस्कार आणि प्रकाशाचे प्रतीक म्हणून वापरलेले आहे. अंधार दूर करून प्रकाश देणाऱ्या समईप्रमाणेच माणसानेही आपल्या जीवनातून इतरांना मार्गदर्शन करावे, हा या पाठाचा मुख्य संदेश आहे. ... Read more
- [नात्यांची घट्ट वीण प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/03/natyanchi_ghatt_vin_prashn_uttar/): नात्यांची घट्ट वीण प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “नात्यांची घट्ट वीण” हा चौथा पाठ मानवी नातेसंबंधांचे महत्त्व आणि त्यातील भावनिक बांधिलकी स्पष्ट करणारा आहे. या पाठामध्ये कुटुंबातील आणि समाजातील नाती विश्वास, प्रेम, आपुलकी आणि परस्पर सहकार्य यांवर टिकून राहतात, हा संदेश दिला आहे. नात्यांची वीण म्हणजे केवळ रक्ताचे नाते नसून एकमेकांविषयी ... Read more
- [कीर्ती कठीयाचा दृष्टांत प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/kirti_kathiyacha_drushtant_prashn_uttar/): कीर्ती कठीयाचा दृष्टांत प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “कीर्ती कठीयाचा दृष्टांत” हा तिसरा पाठ मानवी जीवनातील कीर्ती, कर्तृत्व आणि प्रामाणिकपणाचे महत्त्व स्पष्ट करणारा आहे. या पाठामध्ये दृष्टांताच्या माध्यमातून असे सांगितले आहे की माणसाची खरी ओळख त्याच्या संपत्तीने किंवा बाह्य दिखाव्याने होत नाही, तर त्याच्या चांगल्या कर्मांनी आणि समाजासाठी केलेल्या कार्यामुळे होते. ... Read more
- [संतवाणी प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी](https://swadhyaybooks.com/2026/03/santvani_prashn_uttar_iyatta_navvi/): संतवाणी प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी मराठी इयत्ता नववी मराठीच्या पाठ्यपुस्तकातील “संतवाणी” हा पहिला पाठ महाराष्ट्रातील संतपरंपरेतील विचारांचे महत्त्व विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवणारा आहे. या पाठामध्ये संतांनी आपल्या अभंग आणि वचनांमधून समाजाला दिलेला जीवनमूल्यांचा संदेश स्पष्टपणे दिसून येतो. संतांच्या वाणीतून भक्ती, नम्रता, परोपकार, समता आणि माणुसकी यांसारख्या गुणांचे महत्त्व सांगितले गेले आहे. संतांनी लोकांना देवभक्तीबरोबरच चांगले आचरण, सत्यनिष्ठा ... Read more
- [महाराष्ट्रातील समाजजीवन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/maharashtratil_samaj_jivan_prashn_uttar/): महाराष्ट्रातील समाजजीवन प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासातील ‘महाराष्ट्रातील समाजजीवन’ या पाठात मराठा काळातील समाजरचना, लोकांचे दैनंदिन जीवन, प्रथा-परंपरा आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्ये यांची माहिती दिली आहे. या काळात शेती हा मुख्य व्यवसाय होता आणि गावकुसावर आधारित सामाजिक व्यवस्था विकसित झाली होती. समाजात विविध जाती-पोटजाती, व्यवसायावर आधारित समूह तसेच सण-उत्सव, वेशभूषा, अन्नसंस्कृती आणि लोककला ... Read more
- [साम्राज्याची वाटचाल प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/03/samrajyachi_vatchal_prashn_uttar/): साम्राज्याची वाटचाल प्रश्न उत्तरे इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासातील ‘साम्राज्याची वाटचाल’ या पाठात मराठा साम्राज्याचा पुढील काळातील विस्तार, त्यातील राजकीय घडामोडी आणि विविध मराठा सरदारांचे योगदान यांची माहिती दिली आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी स्थापन केलेल्या स्वराज्याची पुढील काळात अधिक वाढ झाली आणि मराठ्यांचे सामर्थ्य भारताच्या अनेक भागांपर्यंत पोहोचले. बाजीराव पहिला यांच्या धाडसी नेतृत्वामुळे ... Read more
- [राष्ट्ररक्षक मराठे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/rashtra_rakshak_marathe_prashn_uttar/): राष्ट्ररक्षक मराठे प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासातील ‘राष्ट्ररक्षक मराठे’ या पाठात मराठ्यांनी भारताच्या संरक्षणासाठी आणि स्वराज्य टिकवण्यासाठी केलेल्या पराक्रमाची माहिती दिली आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज यांनी स्थापन केलेल्या स्वराज्याच्या विचारातून मराठा साम्राज्याची मजबूत पायाभरणी झाली आणि पुढे मराठा सरदार व पेशव्यांनी त्या साम्राज्याचा विस्तार संपूर्ण भारतभर केला. बाजीराव पहिला, माधवराव पेशवे यांसारख्या ... Read more
- [भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची वाटचाल प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/bhartachya_parrashtra_dhornachi_vatchal_prashn_uttar/): भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची वाटचाल प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी राज्यशास्त्र इयत्ता नववी राज्यशास्त्रच्या “भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची वाटचाल” या दुसऱ्या पाठात स्वातंत्र्यानंतर भारताने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्वीकारलेल्या परराष्ट्र धोरणाच्या तत्त्वांची आणि त्याच्या विकासाची माहिती दिली आहे. भारताचे परराष्ट्र धोरण शांतता, सहकार्य, सार्वभौमत्वाचा आदर आणि परस्पर लाभ या तत्त्वांवर आधारित आहे. या पाठात विशेषतः ‘अलिप्ततावाद’ (Non-Alignment) या धोरणाचे महत्त्व ... Read more
- [भारताची सुरक्षा व्यवस्था प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/03/bhartachi_surksha_samsya_prashn_uttar/): भारताची सुरक्षा व्यवस्था प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी राज्यशास्त्र इयत्ता नववी राज्यशास्त्रच्या “भारताची सुरक्षा व्यवस्था” या तिसऱ्या पाठात भारतासमोरील अंतर्गत व बाह्य सुरक्षाविषयक आव्हानांचा सखोल आढावा घेतला आहे. बाह्य सुरक्षेच्या दृष्टीने सीमावाद, शेजारी राष्ट्रांशी तणाव, घुसखोरी आणि दहशतवाद यांसारख्या समस्या स्पष्ट केल्या आहेत, तर अंतर्गत सुरक्षेमध्ये नक्षलवाद, दहशतवादी कारवाया, सामाजिक तणाव आणि सायबर गुन्हेगारी यांचा समावेश ... Read more
- [संयुक्त राष्ट्रे प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/03/sanyukt_rashtra_prashn_uttar/): संयुक्त राष्ट्रे प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी राज्यशास्त्र इयत्ता नववी राज्यशास्त्रच्या “संयुक्त राष्ट्रे” या चौथ्या पाठात दुसऱ्या महायुद्धानंतर जागतिक शांतता व सुरक्षितता टिकवण्यासाठी स्थापन झालेल्या United Nations या संघटनेची सविस्तर माहिती दिली आहे. २४ ऑक्टोबर १९४५ रोजी स्थापना झालेल्या या संघटनेचे प्रमुख उद्दिष्ट राष्ट्रांमधील संघर्ष टाळणे, शांततेचे वातावरण निर्माण करणे, मानवाधिकारांचे संरक्षण करणे आणि सामाजिक-आर्थिक विकासाला ... Read more
- [भारत व अन्य देश प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/03/bharat_v_anya_desh_prashn_uttar/): भारत व अन्य देश प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी राज्यशास्त्र इयत्ता नववी राज्यशास्त्रातील भारत व अन्य देश हा पाठ भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची दिशा आणि इतर राष्ट्रांशी असलेल्या संबंधांचे स्वरूप स्पष्ट करतो. स्वातंत्र्यानंतर भारताने शांततापूर्ण सहअस्तित्व, सार्वभौमत्वाचा आदर आणि हस्तक्षेप न करण्याची भूमिका स्वीकारली. Jawaharlal Nehru यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने अलिप्ततावादाची (Non-Alignment) नीती स्वीकारून कोणत्याही महासत्तेच्या गटात सामील ... Read more
- [आंतरराष्ट्रीय समस्या प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/03/aantarrashtriy_samsya_prashn_uttar/): आंतरराष्ट्रीय समस्या प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी राज्यशास्त्र इयत्ता नववी राज्यशास्त्रच्या “आंतरराष्ट्रीय समस्या” या पाठात राष्ट्रांच्या सीमांपलीकडे परिणाम करणाऱ्या विविध जागतिक प्रश्नांचा अभ्यास केला जातो. युद्धजन्य तणाव, दहशतवाद, अण्वस्त्र स्पर्धा, निर्वासितांचा प्रश्न, आर्थिक असमानता, मानवाधिकारांचे उल्लंघन तसेच हवामान बदल यांसारख्या समस्या एका देशापुरत्या मर्यादित राहत नाहीत, तर त्यांचा प्रभाव संपूर्ण जगावर पडतो. या समस्यांवर उपाय शोधण्यासाठी ... Read more
- [बदलते जीवन भाग 2 प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/03/badalte_jivan_bhag_2_prashn_uttar/): बदलते जीवन भाग 2 प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी इतिहास ‘बदलते जीवन : भाग २’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा दहावा पाठ आधुनिक काळातील सामाजिक व सांस्कृतिक परिवर्तनांचा सखोल आढावा घेतो. औद्योगिकीकरण, शहरीकरण आणि जागतिकीकरणामुळे कुटुंबसंस्था, स्त्री-पुरुष भूमिका, शिक्षण, आरोग्य आणि मनोरंजनाच्या पद्धतींमध्ये मोठे बदल घडले. माहिती तंत्रज्ञानाच्या झपाट्याने वाढलेल्या प्रभावामुळे संवाद साधने अधिक वेगवान झाली आणि ... Read more
- [बदलते जीवन भाग 1 प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/03/badalte_jivan_bhag_1_prashn_uttar/): बदलते जीवन भाग 1 प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी इतिहास ‘बदलते जीवन : भाग १’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा नववा पाठ विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि औद्योगिकीकरणामुळे भारतीय समाजाच्या दैनंदिन जीवनात झालेल्या बदलांचे चित्रण करतो. स्वातंत्र्यानंतर शहरांची वाढ, वाहतूक व दळणवळणाच्या साधनांचा विस्तार, रेडिओ-दूरदर्शनचा प्रसार आणि नंतर संगणक व मोबाईल तंत्रज्ञानाच्या आगमनामुळे जीवनशैलीत आमूलाग्र परिवर्तन झाले. ग्रामीण भागातून ... Read more
- [उद्योग व व्यापार प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/udyog_v_vyapar_prashn_uttar/): उद्योग व व्यापार प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी इतिहास ‘उद्योग व व्यापार’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा आठवा पाठ स्वातंत्र्यानंतर भारताने औद्योगिक आणि व्यापारी क्षेत्रात केलेल्या प्रगतीचा मागोवा घेतो. देशाच्या आर्थिक स्वावलंबनासाठी पोलाद, यंत्रनिर्मिती, ऊर्जा, कापड, साखर आणि रासायनिक उद्योगांना प्राधान्य देण्यात आले. सार्वजनिक क्षेत्रातील मोठ्या उद्योगांच्या उभारणीमुळे औद्योगिकीकरणाला गती मिळाली, तर लघुउद्योग आणि सहकारी क्षेत्रामुळे ग्रामीण ... Read more
- [विज्ञान व तंत्रज्ञान प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/vidnyan_v_tantradnyan_prashn_uttar/): विज्ञान व तंत्रज्ञान प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी इतिहास ‘विज्ञान व तंत्रज्ञान’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा सातवा पाठ स्वातंत्र्यानंतर भारताने विज्ञानाधिष्ठित राष्ट्रनिर्मितीकडे केलेल्या वाटचालीचे चित्र स्पष्ट करतो. आधुनिक भारताच्या प्रगतीत वैज्ञानिक दृष्टीकोन, संशोधनसंस्था आणि तांत्रिक नवकल्पना यांची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, हे या धड्यात अधोरेखित केले आहे. अणुऊर्जा, अवकाश संशोधन, कृषी संशोधन आणि माहिती तंत्रज्ञान या ... Read more
- [शैक्षणिक वाटचाल प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/shaikshanik_vatchal_prashn_uttar/): शैक्षणिक वाटचाल प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी इतिहास ‘शैक्षणिक वाटचाल’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा पाचवा पाठ भारतातील शिक्षणव्यवस्थेच्या विकासाचा ऐतिहासिक प्रवास उलगडतो. स्वातंत्र्यानंतर शिक्षण सर्वांसाठी उपलब्ध करण्याचा आणि सामाजिक समता प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न झाला. 1968 मधील राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाने समान शैक्षणिक संधी, तीन-भाषा सूत्र आणि विज्ञान शिक्षणावर भर दिला. पुढे 1986 च्या राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाने प्राथमिक ... Read more
- [आर्थिक विकास प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/arthik_vikas_prashn_uttar/): आर्थिक विकास प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी इतिहास ‘आर्थिक विकास’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा चौथा पाठ स्वातंत्र्यानंतर भारताने स्वीकारलेल्या नियोजित आर्थिक विकासाच्या प्रवासाचा अभ्यास घडवतो. देशाच्या सर्वांगीण प्रगतीसाठी शेती, उद्योग, ऊर्जा, वाहतूक आणि दळणवळण या क्षेत्रांवर भर देण्यात आला. 1950 मध्ये स्थापन झालेल्या मार्फत पंचवार्षिक योजनांची अंमलबजावणी करण्यात आली, ज्यामुळे नियोजनबद्ध विकासाला दिशा मिळाली. हरित क्रांतीमुळे ... Read more
- [भारत 1960 नंतरच्या घडामोडी प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/02/bharat_1960_nantarchya_ghadamodi_prashn_uttar/): भारत 1960 नंतरच्या घडामोडी प्रश्न उत्तरे इयत्ता नववी इतिहास ‘भारत : 1960 नंतरच्या घडामोडी’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा दुसरा पाठ स्वातंत्र्यानंतर भारताने घेतलेल्या राजकीय, सामाजिक आणि आर्थिक वळणांचा अभ्यास घडवतो. या काळात भारताने लोकशाही अधिक मजबूत करण्याबरोबरच औद्योगिकीकरण, हरित क्रांती आणि विज्ञान-तंत्रज्ञान क्षेत्रात मोठी प्रगती केली. 1962 मधील Sino-Indian War, 1965 आणि 1971 मधील Indo-Pakistani ... Read more
- [इतिहासाची साधने नववी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/itihasachi_sadhane_navi_prashn_uttar/): इतिहासाची साधने इतिहास प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी ‘इतिहासाची साधने’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा पहिला पाठ इतिहास हा पुराव्यांवर आधारित शास्त्र आहे हे स्पष्ट करतो. भूतकाळातील घटना समजून घेण्यासाठी भौतिक, लिखित आणि मौखिक साधनांचा उपयोग कसा केला जातो, याचे सविस्तर स्पष्टीकरण या धड्यात दिले आहे. किल्ले, लेणी, शिलालेख, नाणी यांसारखी भौतिक साधने त्या काळातील जीवनशैली, कला ... Read more
- [गे मायभू प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/ge_maybhu_prashn_uttar/): गे मायभू प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी गे मायभू ही इयत्ता आठवीच्या मराठी बालभारती पाठ्यपुस्तकातील १९ वी पाठ असून, कविवर्य सुरेश भट यांची ही भावपूर्ण देशभक्ती कविता मातृभूमीला ‘माउली’ संबोधून तिचे ऋण फेडण्यासाठी सूर्य-चंद्र-तारे आणून आरती करण्याची भव्य कल्पना मांडते, स्वतःला तिच्यासमोर तान्हे बाळ समजून पायधूळीला प्रयाग-काशीचे पवित्रत्व देत जीवन पावित्र्य प्राप्त होते असे सांगते, ... Read more
- [जलदिंडी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/jaldindi_prashn_uttar/): जलदिंडी प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी ‘जलदिंडी’ हा इयत्ता आठवी मराठीतील अठरावा पाठ असून तो महाराष्ट्राच्या वारी परंपरेला पर्यावरण-जागृतीची जोड देणारा आहे. ‘दिंडी’ म्हणजे शिस्तबद्ध भक्तमंडळींची मिरवणूक; त्याच संकल्पनेतून पाण्याचे महत्त्व पटवून देण्यासाठी ‘जलदिंडी’ ही कल्पना मांडली आहे. जसे वारकरी विठ्ठल भक्तीभावाने पंढरपूर येथे जातात, तसेच समाजाने एकत्र येऊन पाणी अडवा-पाणी जिरवा, जलस्रोत स्वच्छ ठेवा ... Read more
- [मानवी शरीर व इंद्रिय संस्था प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/manvi_sharir_v_indriya_sanstha_prashn_uttar/): मानवी शरीर व इंद्रिय संस्था प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “मानवी शरीर व इंद्रिय संस्था” हा अकरावा पाठ मानवी शरीराच्या रचनेची आणि कार्यपद्धतीची सुसंगत ओळख करून देतो. मानवी शरीर विविध अवयवसंस्थांनी बनलेले असून प्रत्येक संस्था विशिष्ट कार्य पार पाडते, जसे की पचनसंस्था अन्नाचे पचन करते, श्वसनसंस्था ऑक्सिजन पुरवते, रक्ताभिसरण संस्था ... Read more
- [पेशी व पेशीअंगके प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/peshi_v_peshiangke_prashn_uttar/): पेशी व पेशीअंगके प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “पेशी व पेशीअंगके” हा दहावा पाठ सजीवांच्या मूलभूत रचनेची ओळख करून देतो. पेशी ही सजीवाची रचनात्मक आणि कार्यात्मक मूलभूत एकक (basic unit) आहे, ही महत्त्वाची संकल्पना या पाठातून स्पष्ट होते. सूक्ष्मदर्शकाच्या साहाय्याने दिसणाऱ्या पेशींच्या रचनेत पेशीभित्ती (वनस्पती पेशीत), पेशीपटल, केंद्रक, द्रव्यपदार्थ (सायटोप्लाझम) ... Read more
- [आपत्ती व्यवस्थापन प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी](https://swadhyaybooks.com/2026/02/aaptti_vyvsthapan_prashn_uttar_iyatta_aathavi/): आपत्ती व्यवस्थापन प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “आपत्ती व्यवस्थापन” हा नववा पाठ विद्यार्थ्यांना नैसर्गिक व मानवनिर्मित आपत्तींची जाणीव करून देतो आणि त्यावर प्रभावीपणे मात करण्याचे मार्ग समजावतो. भूकंप, पूर, दुष्काळ, चक्रीवादळ, भूस्खलन यांसारख्या नैसर्गिक आपत्ती तसेच आग, रासायनिक गळती, अपघात यांसारख्या मानवनिर्मित आपत्तींचे प्रकार या पाठात स्पष्ट केले आहेत. आपत्ती ... Read more
- [प्रदूषण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/pradushan_prashn_uttar/): प्रदूषण प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “प्रदूषण” हा आठवा पाठ पर्यावरणातील संतुलन आणि मानवी क्रियाकलापांमुळे निर्माण होणाऱ्या समस्यांची जाणीव करून देतो. हवा, पाणी, माती आणि ध्वनी या माध्यमांत हानिकारक घटक मिसळल्यामुळे प्रदूषण निर्माण होते आणि त्याचा परिणाम सजीवसृष्टीवर थेट होतो. औद्योगिक धूर, वाहनांचे धुरकट उत्सर्जन, रासायनिक खतांचा अतिरेकी वापर, प्लास्टिक ... Read more
- [धातू अधातू प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/dhatu_adhatu_prashn_uttar/): धातू अधातू प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “धातू व अधातू” हा सातवा पाठ विद्यार्थ्यांना पदार्थांच्या भौतिक व रासायनिक गुणधर्मांची सखोल ओळख करून देतो. दैनंदिन जीवनात वापरल्या जाणाऱ्या लोखंड, तांबे, अॅल्युमिनियम यांसारख्या धातूंमध्ये चमक, तन्यता, घनता, उष्णता व विद्युत वहनक्षमता असे वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म आढळतात, त्यामुळे त्यांचा वापर तारा, भांडी, यंत्रसामग्री आणि ... Read more
- [अणूचे अंतरंग प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/anuche_antarang_prashn_uttar/): अणूचे अंतरंग प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “अणूचे अंतरंग” हा पाचवा पाठ विद्यार्थ्यांना पदार्थाच्या सूक्ष्म रचनेची ओळख करून देतो. प्रत्येक पदार्थ अणूंनी बनलेला असतो आणि अणू हा त्या पदार्थाचा सर्वात लहान घटक मानला जातो, ही मूलभूत संकल्पना या पाठातून स्पष्ट होते. अणूच्या अंतरंगात केंद्रभागी धनभारित प्रोटॉन आणि उदासीन न्यूट्रॉन असतात, ... Read more
- [धाराविद्युत आणि चुंबकत्व प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/dharavidyut_aani_chunbktv_prashn_uttar/): धाराविद्युत आणि चुंबकत्व प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “धाराविद्युत आणि चुंबकत्व” हा चौथा पाठ विद्यार्थ्यांना विद्युत प्रवाह आणि चुंबकीय गुणधर्म यांतील संबंध समजावून सांगतो. एखाद्या चालकातून इलेक्ट्रॉन्सच्या नियोजित हालचालीमुळे निर्माण होणाऱ्या प्रवाहाला धाराविद्युत (Current Electricity) म्हणतात. विद्युत पेशी (cell), बॅटरी, स्विच आणि बल्ब यांच्या साहाय्याने साधी विद्युत परिपथ (electric circuit) ... Read more
- [बल व दाब प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/bal_v_dab_prashn_uttar/): बल व दाब प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “बल व दाब” हा तिसरा पाठ विद्यार्थ्यांना भौतिकशास्त्रातील मूलभूत संकल्पना समजावून सांगतो. एखाद्या वस्तूवर ढकलणे किंवा ओढणे यामुळे जे परिणाम घडतात त्याला बल (Force) म्हणतात. बलामुळे वस्तूची हालचाल सुरू होऊ शकते, थांबू शकते, दिशा बदलू शकते किंवा तिचा आकारही बदलू शकतो. गुरुत्वाकर्षण ... Read more
- [आरोग्य व रोग प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/aarogya_v_rog_prashn_uttar/): आरोग्य व रोग प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “आरोग्य व रोग” हा दुसरा पाठ विद्यार्थ्यांना आरोग्याची संकल्पना आणि रोगांची कारणे समजावून सांगतो. आरोग्य म्हणजे केवळ रोग नसणे नव्हे, तर शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक दृष्ट्या निरोगी असणे होय, ही व्यापक संकल्पना या पाठातून स्पष्ट होते. शरीरातील विविध अवयव आणि प्रणाली समतोलात ... Read more
- [सजीव सृष्टी व सूक्ष्मजीवांचे वर्गीकरण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/sajiv_srushti_v_sukshmjivanche_vargikarn_prashn_uttar/): सजीव सृष्टी व सूक्ष्मजीवांचे वर्गीकरण प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “सजीव सृष्टी व सूक्ष्मजीवांचे वर्गीकरण” हा पहिला पाठ विद्यार्थ्यांना सजीवांच्या विविधतेची ओळख करून देतो. पृथ्वीवरील प्रत्येक सजीवामध्ये वाढ, श्वसन, पोषण, उत्सर्जन, प्रजनन आणि उद्दीपनास प्रतिसाद देणे ही जीवनलक्षणे आढळतात, त्यामुळे सजीव आणि निर्जीव यांतील फरक स्पष्ट होतो. सजीवांची संख्या व ... Read more
- [अवकाश मोहिमा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/avkasha_mohima_prashn_uttar/): अवकाश मोहिमा प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 अवकाश मोहिमा हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मधील दहावा पाठ असून या पाठात मानवाने अवकाशाच्या अभ्यासासाठी केलेल्या वैज्ञानिक प्रयत्नांचा आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा आढावा घेतला आहे. उपग्रह, प्रक्षेपण यान, अवकाशयान आणि अवकाश स्थानके यांची रचना व कार्यपद्धती समजावून सांगत पृथ्वीच्या निरीक्षणासाठी, हवामान अभ्यासासाठी, दळणवळण ... Read more
- [कार्बनी संयुगे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/carbani_sanyuge_prashn_uttar/): कार्बनी संयुगे प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 कार्बनी संयुगे हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मधील नववा पाठ असून या पाठात कार्बन या मूलद्रव्याच्या अद्वितीय गुणधर्मांमुळे तयार होणाऱ्या संयुगांचा अभ्यास केला आहे. कार्बनमध्ये असलेली चतुर्वालकता आणि शृंखलानिर्मिती (catenation) ही वैशिष्ट्ये विविध प्रकारची कार्बनी संयुगे तयार होण्यास कारणीभूत ठरतात, हे या अध्यायात ... Read more
- [धातुविज्ञान प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/dhatu_vidnyan_prashn_uttar/): धातुविज्ञान प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 धातुविज्ञान हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मधील आठवा पाठ असून या पाठात खनिजांपासून धातू मिळवण्याच्या शास्त्रीय प्रक्रियांचा सविस्तर अभ्यास केला आहे. धातू निसर्गात मुक्त अवस्थेत किंवा संयुगांच्या स्वरूपात आढळतात, आणि त्यांना उपयुक्त रूपात मिळवण्यासाठी खनिजांचे संकेद्रण, भाजणे, कॅल्सिनेशन, अपचयन व शुद्धीकरण अशा विविध टप्प्यांचा ... Read more
- [भिंगे व त्यांचे उपयोग प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/bhing_v_tyanche_upyog_prashn_uttar/): भिंगे व त्यांचे उपयोग प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 भिंगे व त्यांचे उपयोग हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मधील सातवा पाठ असून या पाठात प्रकाशाच्या अपवर्तनाच्या आधारे भिंगांची रचना, कार्य आणि प्रतिमानिर्मिती यांचा सखोल अभ्यास केला आहे. उत्तल व अवतल भिंगांमधून जाणाऱ्या प्रकाशकिरणांचे मार्ग, फोकस, मुख्य अक्ष आणि वक्रतेचा त्रिज्या ... Read more
- [प्रकाशाचे अपवर्तन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/prakashache_apvartan_prashn_uttar/): प्रकाशाचे अपवर्तन प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 प्रकाशाचे अपवर्तन हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मधील सहावा पाठ असून या पाठात प्रकाश एका माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमात जाताना त्याच्या दिशेत होणाऱ्या बदलाचा शास्त्रीय अभ्यास केला आहे. प्रकाशाची गती माध्यमानुसार बदलत असल्यामुळे अपवर्तन घडते, ही मूलभूत संकल्पना या अध्यायाचा केंद्रबिंदू आहे. स्नेलचा नियम, ... Read more
- [उष्णता प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/ushnata_prashn_uttar/): उष्णता प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 उष्णता हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मधील पाचवा पाठ असून या पाठात उष्णतेची संकल्पना, तिचे वहन आणि पदार्थांवर होणारे परिणाम यांचा सविस्तर अभ्यास केला आहे. उष्णता ही ऊर्जेची एक रूपे असून ती नेहमी जास्त तापमानाच्या वस्तूपासून कमी तापमानाच्या वस्तूकडे प्रवाहित होते, ही मूलभूत संकल्पना ... Read more
- [विद्युतधारेचे परिणाम प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/vidyutdhareche_parinam_prashn_uttar/): विद्युतधारेचे परिणाम प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 विद्युतधारेचे परिणाम हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मधील चौथा पाठ असून या पाठात विद्युतधारेमुळे पदार्थांमध्ये व उपकरणांमध्ये होणाऱ्या बदलांचा शास्त्रीय अभ्यास केला आहे. या अध्यायात मुख्यत्वे विद्युतधारेचे उष्णताजन्य परिणाम आणि चुंबकीय परिणाम समजावून सांगितले आहेत. विद्युत प्रवाह वाहताना चालकात उष्णता निर्माण होते, याचे ... Read more
- [रासायनिक अभिक्रिया व समीकरणे प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/02/rasayanik_abhikriya_v_samikaran_prashn_uttar/): रासायनिक अभिक्रिया व समीकरणे प्रश्न उत्तरे रासायनिक अभिक्रिया व समीकरणे हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मधील तिसरा पाठ असून या पाठात पदार्थांमध्ये होणाऱ्या रासायनिक बदलांचा शास्त्रीय अभ्यास केला आहे. जेव्हा एका किंवा अधिक पदार्थांमध्ये अभिक्रिया होऊन नवीन पदार्थ तयार होतात तेव्हा ती प्रक्रिया रासायनिक अभिक्रिया म्हणून ओळखली जाते, आणि ती अभिक्रिया चिन्हे व ... Read more
- [आपत्ती व्यवस्थापन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/aaptti_vyvsthapan_prashn_uttar/): आपत्ती व्यवस्थापन प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 आपत्ती व्यवस्थापन हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील दहावा पाठ असून, नैसर्गिक व मानवनिर्मित आपत्तींचा परिणाम कमी करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या शास्त्रीय व संघटित उपाययोजनांवर या पाठात भर दिला आहे. या धड्यात भूकंप, पूर, दुष्काळ, चक्रीवादळ, भूस्खलन, आग व औद्योगिक अपघात यांसारख्या आपत्तींचे प्रकार ... Read more
- [सामाजिक आरोग्य प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/samajik_arogya_prashn_uttar/): सामाजिक आरोग्य प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 सामाजिक आरोग्य हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील नववा पाठ असून, आरोग्य ही संकल्पना केवळ शारीरिक नसून मानसिक व सामाजिक कल्याणाशीही निगडित आहे हे या पाठातून स्पष्ट केले आहे. या धड्यात वैयक्तिक आरोग्यावर सामाजिक घटकांचा प्रभाव, जसे की स्वच्छता, पोषण, शिक्षण, व्यसनमुक्ती, लैंगिक ... Read more
- [पेशीविज्ञान व जैवतंत्रज्ञान प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/peshi_vidnyan_v_jaiv_tantradnyan_prashn_uttar/): पेशीविज्ञान व जैवतंत्रज्ञान प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 पेशीविज्ञान व जैवतंत्रज्ञान हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील आठवा पाठ असून, सजीवांच्या मूलभूत एकक असलेल्या पेशीपासून आधुनिक जैवतंत्रज्ञानापर्यंतचा प्रवास या पाठात मांडला आहे. या धड्यात पेशींची रचना, पेशीअवयवांची कार्ये, तसेच पेशी विभाजनाद्वारे वाढ व पुनरुत्पादन कसे घडते हे स्पष्ट केले आहे. ... Read more
- [ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/olakh_sukshmjeev_shastrachi_prashn_uttar/): ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील सातवा पाठ असून, डोळ्यांना न दिसणाऱ्या पण मानवी जीवनावर मोठा प्रभाव टाकणाऱ्या सूक्ष्मजीवांचा शास्त्रीय अभ्यास या पाठात करण्यात आला आहे. या धड्यात जीवाणू, विषाणू, बुरशी, शैवाल व प्रोटोजोआ या सूक्ष्मजीवांचे प्रकार, रचना व जीवनक्रिया समजावून ... Read more
- [प्राण्यांचे वर्गीकरण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/pranyanche_vargikaran_prashn_uttar/): प्राण्यांचे वर्गीकरण प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 प्राण्यांचे वर्गीकरण हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील सहावा पाठ असून, प्राणीसृष्टीतील प्रचंड वैविध्य शास्त्रीय पद्धतीने समजून घेण्यासाठी या पाठाची मांडणी करण्यात आली आहे. या धड्यात प्राण्यांचे वर्गीकरण शरीररचना, पेशीसंघटना, सममिती, देहगुहा, तसेच प्रजनन व विकासाच्या पद्धतींवर आधारित कसे केले जाते हे स्पष्ट ... Read more
- [हरित ऊर्जेच्या दिशेने प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/harit_urjechya_dishene_prashn_uttar/): हरित ऊर्जेच्या दिशेने प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 हरित ऊर्जेच्या दिशेने हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील पाचवा पाठ असून, पर्यावरणपूरक व शाश्वत ऊर्जा स्रोतांची गरज आणि त्यांचा उपयोग या पाठात स्पष्ट केला आहे. या धड्यात सौर, पवन, जल, जैवऊर्जा व भू-उष्ण ऊर्जा यांसारख्या नवीकरणीय ऊर्जास्रोतांचे कार्य, फायदे आणि मर्यादा ... Read more
- [पर्यावरणीय व्यवस्थापन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/paryavarniy_vyavasthapan_prashn_uttar/): पर्यावरणीय व्यवस्थापन प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 पर्यावरणीय व्यवस्थापन हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील चौथा पाठ असून, नैसर्गिक संसाधनांचा शाश्वत व जबाबदार वापर कसा करावा यावर या पाठात भर देण्यात आला आहे. या धड्यात पर्यावरणातील जैव व अजैव घटकांमधील संतुलन, मानवी क्रियाकलापांमुळे होणारे पर्यावरणीय बदल आणि त्यांचे परिणाम स्पष्ट ... Read more
- [सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/sajivantil_jivanprakriya_bhag_2_prashn_uttar/): सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 सजीवांतील जीवनप्रक्रिया – भाग 2 हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील तिसरा पाठ असून, सजीवांच्या शरीरात जीवनक्रिया सुरळीत चालण्यासाठी होणाऱ्या नियमन व समन्वय प्रक्रियांवर या पाठात लक्ष केंद्रित केले आहे. या धड्यात नियंत्रण व समन्वय, हार्मोन्सचे कार्य, मज्जासंस्था व अंतःस्रावी ग्रंथी ... Read more
- [सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/sajivantil_jivanprakriya_bhag_1_prashn_uttar/): सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 सजीवांतील जीवनप्रक्रिया – भाग 1 हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील दुसरा पाठ असून, सजीव जिवंत राहण्यासाठी आवश्यक असलेल्या मूलभूत जीवनक्रियांवर या पाठात भर देण्यात आला आहे. या धड्यात पोषण, श्वसन, वहन आणि उत्सर्जन या प्रमुख जीवनप्रक्रिया सविस्तरपणे समजावून सांगितल्या आहेत. ... Read more
- [आनुवंशिकता व उत्क्रांती प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/anuvanshikta_v_utkranti_prashn_uttar/): आनुवंशिकता व उत्क्रांती प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग 2 आनुवंशिकता व उत्क्रांती हा इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान (भाग-2) मधील पहिला पाठ असून, सजीवांमध्ये गुणधर्म कसे वारशाने पुढील पिढीत जातात आणि कालांतराने जीवसृष्टीत बदल कसे घडतात याचा शास्त्रीय अभ्यास या पाठात केला आहे. या धड्यात ग्रेगर मेंडेल यांच्या प्रयोगांद्वारे आनुवंशिकतेचे नियम, जनुक ... Read more
- [पर्यटन वाहतूक व संदेशवहन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/paryatan_vahtuk_v_sandeshvahan_prashn_uttar/): पर्यटन वाहतूक व संदेशवहन प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी भूगोल पर्यटन, वाहतूक व संदेशवहन हा इयत्ता दहावी भूगोल विषयातील नववा महत्त्वाचा पाठ असून तो देशाच्या सामाजिक-आर्थिक विकासाशी थेट संबंधित आहे. या पाठामध्ये पर्यटनाचे प्रकार, पर्यटनासाठी आवश्यक असणाऱ्या सुविधा आणि भारतातील प्रमुख पर्यटन क्षेत्रांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. पर्यटन उद्योगाचा रोजगार निर्मिती, परकीय चलन प्राप्ती आणि प्रादेशिक ... Read more
- [अर्थव्यवस्था आणि व्यवसाय प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/arthvyavastha_ani_vyavsay_prashn_uttar/): अर्थव्यवस्था आणि व्यवसाय प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी भूगोल अर्थव्यवस्था आणि व्यवसाय हा इयत्ता दहावी भूगोल विषयातील आठवा महत्त्वाचा पाठ असून त्यामध्ये भारताच्या अर्थव्यवस्थेची रचना आणि विविध व्यवसायांचे स्वरूप समजावून सांगितले आहे. या पाठात प्राथमिक, द्वितीयक व तृतीयक व्यवसाय यांचे वर्गीकरण, वैशिष्ट्ये आणि भौगोलिक वितरण स्पष्ट केले आहे. शेती, खाणकाम, पशुपालन यांसारख्या प्राथमिक व्यवसायांपासून उद्योगधंदे व ... Read more
- [लोकसंख्या प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी](https://swadhyaybooks.com/2026/02/loksankhya_prashn_uttar_iyatta_dahavi/): लोकसंख्या प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी भूगोल लोकसंख्या हा इयत्ता दहावी भूगोल विषयातील सहावा महत्त्वाचा पाठ असून त्यामध्ये भारतातील लोकसंख्येची रचना, वितरण आणि वैशिष्ट्यांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. या पाठात लोकसंख्या वाढ, घनता, वितरणातील असमानता तसेच लोकसंख्येवर परिणाम करणारे भौगोलिक व सामाजिक घटक स्पष्ट केले आहेत. भारतातील लोकसंख्या जास्त व कमी असलेल्या प्रदेशांची कारणे, भूप्रदेश, हवामान, ... Read more
- [नैसर्गिक वनस्पती व प्राणी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/naisargik_vanaspati_v_prani_prashn_uttar/): नैसर्गिक वनस्पती व प्राणी प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी भूगोल नैसर्गिक वनस्पती व प्राणी हा पाठ भारतातील जैवविविधतेची भौगोलिक मांडणी स्पष्ट करतो. या पाठामध्ये हवामान, पर्जन्यमान, तापमान आणि मृदा यांनुसार भारतातील वनस्पतींचे प्रकार जसे की सदाहरित वने, पानझडी वने, काटेरी वने, पर्वतीय वने आणि मॅन्ग्रोव्ह वने यांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. प्रत्येक वनप्रकाराचे वितरण, वैशिष्ट्ये आणि ... Read more
- [हवामान प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/02/havaman_prashn_uttar/): हवामान प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी भूगोल हवामान हा इयत्ता दहावी भूगोल विषयातील अत्यंत महत्त्वाचा पाठ असून त्यामध्ये भारताच्या हवामानाची रचना व वैशिष्ट्ये स्पष्ट केली आहेत. या पाठात हवामान व वातावरणातील फरक, हवामानावर परिणाम करणारे घटक, तसेच भारतीय मान्सून प्रणाली यांचा सविस्तर अभ्यास करण्यात आला आहे. नैऋत्य मान्सून व ईशान्य मान्सून यांची वैशिष्ट्ये, पावसाचे वितरण आणि ... Read more
- [प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/prakrutik_rachna_v_jalpranali_prashn_uttar/): प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी राज्यशास्त्र प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली हा इयत्ता दहावी भूगोल विषयातील तिसरा महत्त्वाचा पाठ आहे. या पाठामध्ये भारताच्या भौगोलिक रचनेचे प्रमुख विभाग आणि देशातील जलप्रणाली यांचा सविस्तर अभ्यास केला आहे. हिमालय, उत्तर भारतीय मैदान, द्वीपकल्पीय पठार, किनारी प्रदेश व बेटे यांची रचना, वैशिष्ट्ये आणि निर्मिती प्रक्रिया या पाठात ... Read more
- [स्थान विस्तार प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/sthan_vistar_prashn_uttar/): स्थान विस्तार प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी भूगोल स्थान विस्तार हा इयत्ता दहावी भूगोल विषयातील दुसरा महत्त्वाचा पाठ आहे. या पाठामध्ये पृथ्वीवरील विविध ठिकाणांचे अचूक भौगोलिक स्थान ओळखण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या अक्षांश व रेखांश रेषांची माहिती दिली आहे. स्थान विस्ताराच्या साहाय्याने एखाद्या देशाचे किंवा प्रदेशाचे भौगोलिक स्थान, त्याचा विस्तार, वेळेतील फरक आणि हवामानावरील परिणाम समजून घेता येतो. ... Read more
- [भारतीय लोकशाहीसमोरील आव्हाने प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/bhartiy_lokshahi_samoril_avhane_prashn_uttar/): भारतीय लोकशाहीसमोरील आव्हाने प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी राज्यशास्त्र “भारतीय लोकशाही समोरील आव्हाने” हा इयत्ता दहावी राज्यशास्त्राचा पाचवा पाठ असून तो भारतातील लोकशाही व्यवस्थेच्या कार्यक्षमतेसमोरील अडचणी स्पष्ट करतो. या पाठात लोकशाही केवळ संविधानात नमूद केलेल्या तत्त्वांपुरती मर्यादित न राहता प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत कशा अडथळ्यांना सामोरे जाते, हे समजावून सांगितले आहे. सामाजिक विषमता, आर्थिक असमतोल, अशिक्षण आणि जागरूकतेचा ... Read more
- [सामाजिक व राजकीय चळवळी प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/samajik_v_rajkiya_chalvali_prashn_uttar/): सामाजिक व राजकीय चळवळी प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी राज्यशास्त्र “सामाजिक व राजकीय चळवळी” हा इयत्ता दहावी राज्यशास्त्राचा चौथा पाठ असून तो लोकशाही व्यवस्थेत जनआंदोलनांचे महत्त्व स्पष्ट करतो. या पाठात समाजातील अन्याय, विषमता किंवा हक्कांचे उल्लंघन याविरोधात उभ्या राहणाऱ्या चळवळी कशा निर्माण होतात आणि त्या राजकीय निर्णयप्रक्रियेवर कसा परिणाम करतात, याचे सुस्पष्ट विवेचन केले आहे. सामान्य ... Read more
- [राजकीय पक्ष प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/rajkiya_paksh_prashn_uttar/): राजकीय पक्ष प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी राज्यशास्त्र “राजकीय पक्ष” हा इयत्ता दहावी राज्यशास्त्राचा तिसरा पाठ असून तो लोकशाही व्यवस्थेमध्ये राजकीय पक्षांची भूमिका आणि गरज स्पष्ट करतो. या पाठात राजकीय पक्ष म्हणजे काय, त्यांची उद्दिष्टे, कार्यपद्धती आणि लोकशाही प्रक्रियेतले स्थान यांचे सुस्पष्ट विवेचन केले आहे. जनतेच्या अपेक्षा आणि समस्या शासनापर्यंत पोहोचवणे, धोरणे ठरवणे आणि सत्तेच्या माध्यमातून ... Read more
- [निवडणूक प्रक्रिया प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/nivadnuk_prakriya_prashn_uttar/): निवडणूक प्रक्रिया प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी राज्यशास्त्र “निवडणूक प्रक्रिया” हा इयत्ता दहावी राज्यशास्त्राचा दुसरा पाठ असून तो भारतातील लोकशाही व्यवस्थेचा कणा असलेल्या निवडणुकांची संपूर्ण यंत्रणा समजावून सांगतो. या पाठात मतदार नोंदणीपासून ते मतमोजणीपर्यंतची प्रत्येक पायरी सोप्या भाषेत स्पष्ट केली आहे. मतदार यादीची तयारी, उमेदवारांचे नामनिर्देशन, प्रचाराचे नियम, आचारसंहिता आणि मतदानाची प्रक्रिया यांमुळे निवडणुका कशा पारदर्शक ... Read more
- [संविधानाची वाटचाल प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/sanvidhanachi_vatchal_prashn_uttar/): संविधानाची वाटचाल प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी राज्यशास्त्र “संविधानाची वाटचाल” हा इयत्ता दहावी राज्यशास्त्राचा पहिला पाठ असून तो भारताच्या संविधाननिर्मितीमागील ऐतिहासिक प्रक्रिया स्पष्ट करतो. या पाठात ब्रिटिश काळातील विविध कायदे, सुधारणा व चळवळी यांचा संविधाननिर्मितीवर कसा परिणाम झाला हे समजावले आहे. 1858 नंतरचा ब्रिटिश प्रशासनाचा प्रवास, भारतीयांना हक्क व प्रतिनिधित्व देण्याचे प्रयत्न, तसेच 1909, 1919 आणि ... Read more
- [महिला व अन्य दुर्बल घटकांचे सक्षमीकरण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/mahila_v_anya_durbal_ghatkanche_sakshamikaran_prashn_uttar/): महिला व अन्य दुर्बल घटकांचे सक्षमीकरण प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी इतिहास “महिला व अन्य दुर्बल घटकांचे सक्षमीकरण” हा इयत्ता नववी इतिहासाचा सहावा पाठ समाजातील दुर्लक्षित, उपेक्षित व वंचित घटकांना मुख्य प्रवाहात आणण्याच्या ऐतिहासिक प्रक्रियेचा अभ्यास करतो. या पाठामध्ये महिलांचे हक्क, शिक्षण, आरोग्य, रोजगार आणि राजकीय सहभाग यांचा विकास कसा घडत गेला हे स्पष्ट केले आहे. ... Read more
- [प्रकाशाचे परावर्तन प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/01/prakashache_paravartan_prashn_uttar/): प्रकाशाचे परावर्तन प्रश्न उत्तरे इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान प्रकाश हा सरळ रेषेत प्रवास करणारा ऊर्जा प्रकार असून तो जेव्हा गुळगुळीत किंवा चमकदार पृष्ठभागावर पडतो तेव्हा परत फिरतो. प्रकाशाच्या या परत फिरण्याच्या प्रक्रियेला प्रकाशाचे परावर्तन असे म्हणतात. आरसा, शांत पाण्याची पृष्ठभाग, पॉलिश केलेले धातू आणि काच यांवर परावर्तन स्पष्टपणे दिसून येते, तर खडबडीत पृष्ठभागावर प्रकाश विखुरला ... Read more
- [ध्वनी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/dhwani_prashn_uttar/): ध्वनी प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान “ध्वनी” हा इयत्ता आठवीच्या सामान्य विज्ञानातील पंधरावा धडा महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अभ्यासक्रमातील ध्वनिविज्ञानाचा मूलभूत भाग आहे, जो विद्यार्थ्यांना ध्वनी तरंगांची निर्मिती, संपीडन-विरलन रचना, वारंवारिता व प्रसारणाचे तत्त्व शिकवतो. हा धडा ध्वनीच्या निर्मितीसाठी कंपन व माध्यमाची आवश्यकता (हवा, द्रव, ठोस) अधोरेखित करतो, ज्यात निर्वातात विद्युत घंटीचा आवाज ऐकू न ... Read more
- [उष्णतेचे मापन व परिणाम प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/ushnteche_mapan_va_parinam_prashn_uttar/): उष्णतेचे मापन व परिणाम प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान “उष्णतेचे मापन व परिणाम” हा इयत्ता आठवीच्या सामान्य विज्ञानातील चौदावा धडा महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अभ्यासक्रमातील उष्णताशास्त्राचा मूलभूत भाग आहे, जो विद्यार्थ्यांना तापमान व उष्णता यांच्यातील फरक, तापमापीचे प्रकार व प्रसरणाचे विविध परिणाम शिकवतो.​ हा धडा वैद्यकीय तापमापी (35-42°C) व प्रयोगशाळा तापमापी (-40 ते 110°C) यांचे ... Read more
- [रासायनिक बदल व रासायनिक बंध प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/01/rasayanik_badal_v_rasayanik_bandh_prashn_uttar/): रासायनिक बदल व रासायनिक बंध प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान “रासायनिक बदल व रासायनिक बंध” हा इयत्ता आठवीच्या सामान्य विज्ञानातील तेरावा धडा महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या अभ्यासक्रमातील रसायनशास्त्राचा मूलभूत भाग आहे, जो विद्यार्थ्यांना भौतिक बदल व रासायनिक बदल यांच्यातील फरक आणि अणूंच्या इलेक्ट्रॉन वाटावटीवर आधारित बंधांची निर्मिती समजावतो.​ हा धडा लोखंडाचे गंजणे, अन्न खराब होणे, ... Read more
- [ऐतिहासिक ठेव्यांचे जतन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/07/aitihasik_thevyanche_jatan_prashn_uttar/): ऐतिहासिक ठेव्यांचे जतन प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी इतिहास ऐतिहासिक ठेव्यांचे जतन हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील पाठ असून, भारताच्या समृद्ध ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारशाचे संरक्षण करण्याचे महत्त्व या धड्यात स्पष्ट केले आहे. या पाठात किल्ले, लेणी, मंदिरे, स्मारके, शिलालेख, ताम्रपट, नाणी, हस्तलिखिते, प्राचीन वास्तू आणि पुरातत्त्वीय अवशेष यांसारख्या ऐतिहासिक ठेव्यांचे जतन का आवश्यक आहे, याची सविस्तर माहिती दिली आहे. नैसर्गिक झीज, प्रदूषण, मानवी निष्काळजीपणा आणि अतिक्रमण यांमुळे ऐतिहासिक वारशाला निर्माण होणारे धोके तसेच त्यावरील संरक्षणात्मक उपाय यांचेही स्पष्टीकरण या पाठात केले आहे. पुरातत्त्व विभाग, संग्रहालये, अभिलेखागारे आणि विविध वारसा संवर्धन संस्थांची भूमिका, तसेच आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने ऐतिहासिक वस्तूंचे दस्तऐवजीकरण व संवर्धन ... Read more
- [पर्यटन आणि इतिहास प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/07/paryatan_ani_itihas_prashn_uttar/): पर्यटन आणि इतिहास प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी इतिहास पर्यटन आणि इतिहास हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील आठवा पाठ असून, ऐतिहासिक वारसा आणि पर्यटन यांमधील परस्परसंबंध स्पष्ट करणारा महत्त्वाचा धडा आहे. या पाठात ऐतिहासिक किल्ले, लेणी, मंदिरे, स्मारके, संग्रहालये आणि जागतिक वारसा स्थळे यांचे पर्यटनाच्या दृष्टीने असलेले महत्त्व समजावून सांगितले आहे. पर्यटनामुळे इतिहासाची ओळख जपली जाते, सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन होते आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळते, हे या धड्यात अधोरेखित केले आहे. तसेच वारसा स्थळांचे संरक्षण, संवर्धन, स्वच्छता आणि जबाबदार पर्यटन यांचे महत्त्व स्पष्ट केले असून, पर्यटकांनी ऐतिहासिक स्थळांचा आदर राखण्याची गरजही सांगितली आहे. हा पाठ विद्यार्थ्यांना पर्यटन हे केवळ प्रवासाचे साधन नसून ... Read more
- [खेळ आणि इतिहास प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/07/khel_aani_itihas_prashn_uttar/): खेळ आणि इतिहास प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी इतिहास खेळ आणि इतिहास हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील सातवा पाठ असून, खेळांचा ऐतिहासिक विकास, सामाजिक महत्त्व आणि राष्ट्रनिर्मितीतील योगदान यांचा अभ्यास या धड्यात करण्यात आला आहे. या पाठात प्राचीन काळातील पारंपरिक खेळांपासून आधुनिक आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धांपर्यंतचा प्रवास स्पष्ट केला आहे. भारतातील तसेच जागतिक स्तरावरील विविध खेळ, ऑलिम्पिक चळवळ, क्रीडा संघटना आणि खेळाडूंच्या कामगिरीमुळे समाजात निर्माण झालेली प्रेरणा यांचे महत्त्व या धड्यात मांडले आहे. खेळांमुळे शारीरिक तंदुरुस्ती, शिस्त, नेतृत्व, संघभावना आणि राष्ट्रीय एकात्मता यांसारख्या मूल्यांचा विकास कसा होतो, तसेच ऐतिहासिक घटनांचा आणि सामाजिक बदलांचा क्रीडा क्षेत्रावर झालेला प्रभावही या पाठात स्पष्ट केला आहे. हा ... Read more
- [मनोरंजनाची माध्यमे आणि इतिहास प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/07/manoranjanachi_madhyame_ani_itihas_prashn_uttar/): मनोरंजनाची माध्यमे आणि इतिहास प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी इतिहास मनोरंजनाची माध्यमे आणि इतिहास हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील सहावा पाठ असून, विविध मनोरंजनाच्या माध्यमांचा इतिहास, समाज आणि संस्कृतीशी असलेला संबंध या पाठात स्पष्ट केला आहे. या धड्यात लोककला, लोकनाट्य, संगीत, नृत्य, नाटक, चित्रपट, दूरदर्शन आणि आधुनिक डिजिटल माध्यमांचा ऐतिहासिक विकास समजावून सांगितला आहे. विविध काळातील सामाजिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक घडामोडींचे प्रतिबिंब मनोरंजनाच्या माध्यमांत कसे उमटले आणि त्या माध्यमांनी समाजप्रबोधन, राष्ट्रीय एकात्मता व सांस्कृतिक मूल्यांचे जतन यामध्ये कशी भूमिका बजावली हे या पाठातून स्पष्ट होते. तसेच मनोरंजनाची साधने ही केवळ विरंगुळ्याचे माध्यम नसून इतिहास, परंपरा आणि लोकजीवन जतन करणारी महत्त्वाची सांस्कृतिक साधने ... Read more
- [प्रसारमाध्यमे आणि इतिहास प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/07/prasar_madhyam_ani_itihas_prashn_uttar/): प्रसारमाध्यमे आणि इतिहास प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी इतिहास प्रसारमाध्यमे आणि इतिहास हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील पाचवा पाठ असून, इतिहासाचा प्रसार आणि जतन करण्यात विविध प्रसारमाध्यमांची भूमिका या पाठात स्पष्ट केली आहे. या धड्यात वृत्तपत्रे, मासिके, रेडिओ, दूरदर्शन, चित्रपट, माहितीपट, इंटरनेट आणि सामाजिक माध्यमे यांसारख्या माध्यमांद्वारे ऐतिहासिक माहिती समाजापर्यंत कशी पोहोचते हे समजावून सांगितले आहे. ऐतिहासिक घटना, व्यक्तिमत्त्वे आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे दस्तऐवजीकरण, संशोधन आणि जनजागृती यामध्ये प्रसारमाध्यमांचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे. तसेच ऐतिहासिक माहितीचा प्रसार करताना तथ्यांची पडताळणी, विश्वसनीय स्रोतांचा वापर आणि निष्पक्ष मांडणी यांची आवश्यकता या पाठात विशेषपणे स्पष्ट केली आहे. हा पाठ विद्यार्थ्यांना इतिहास आणि प्रसारमाध्यमे यांतील परस्परसंबंध ... Read more
- [भारतीय कलांचा इतिहास प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/07/bhartiya_kalancha_itihas_prashn_uttar/): भारतीय कलांचा इतिहास प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी इतिहास भारतीय कलांचा इतिहास हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील चौथा पाठ असून, भारतातील कला, संस्कृती आणि परंपरांचा ऐतिहासिक विकास समजून घेण्यासाठी हा पाठ अत्यंत महत्त्वाचा आहे. या धड्यात प्राचीन काळापासून आधुनिक काळापर्यंत चित्रकला, शिल्पकला, स्थापत्यकला, संगीत, नृत्य आणि नाट्यकला यांचा झालेला प्रवास स्पष्ट केला आहे. विविध राजवंश, धर्म आणि संस्कृतींच्या प्रभावामुळे भारतीय कलेमध्ये निर्माण झालेली विविधता आणि समृद्धता यांचे विवेचन या पाठात केले आहे. अजिंठा-वेरूळ येथील लेणी, मंदिरे, स्तूप, किल्ले आणि ऐतिहासिक वास्तू यांद्वारे भारतीय स्थापत्य व शिल्पकलेचा उत्कर्ष कसा झाला, तसेच लोककला आणि शास्त्रीय कला यांचे समाजजीवनातील महत्त्व कसे वाढले हेही या पाठातून ... Read more
- [उपयोजित इतिहास प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/07/upyojit_itihas_prashn_uttar/): उपयोजित इतिहास प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी इतिहास उपयोजित इतिहास हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील तिसरा पाठ असून, इतिहासाचा अभ्यास केवळ भूतकाळ जाणून घेण्यासाठी नसून वर्तमान आणि भविष्य घडवण्यासाठीही महत्त्वाचा आहे, ही संकल्पना या पाठातून स्पष्ट केली आहे. या धड्यात इतिहासाचा उपयोग पुरातत्त्व, संग्रहालये, अभिलेखागारे, पर्यटन, वारसा संवर्धन, माध्यमे, शिक्षण, संशोधन आणि सांस्कृतिक व्यवस्थापन अशा विविध क्षेत्रांमध्ये कसा केला जातो याची माहिती दिली आहे. ऐतिहासिक पुरावे जतन करणे, सांस्कृतिक वारशाचे संरक्षण करणे आणि समाजाला आपल्या इतिहासाची अचूक ओळख करून देणे यामध्ये इतिहासतज्ज्ञांची भूमिका या पाठात अधोरेखित केली आहे. तसेच आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने ऐतिहासिक माहितीचे दस्तऐवजीकरण, संवर्धन आणि जनसामान्यांपर्यंत प्रसार कसा केला जातो ... Read more
- [इतिहासलेखन भारतीय परंपरा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/itihaslekhn_bhartiy_parnpra_prashn_uttar/): इतिहासलेखन भारतीय परंपरा प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी इतिहास इतिहासलेखन : भारतीय परंपरा (इयत्ता दहावी इतिहास – पाठ २) “इतिहासलेखन : भारतीय परंपरा” हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील महत्त्वाचा पाठ असून यामध्ये भारतातील प्राचीन काळापासून विकसित झालेल्या इतिहास लेखनाच्या परंपरेचा अभ्यास केला जातो. या पाठात वेद, पुराणे, बखरी, शिलालेख, ताम्रपट आणि प्रवासवर्णने यांसारख्या ऐतिहासिक साधनांद्वारे भारतीय इतिहास कसा जतन केला गेला हे स्पष्ट केले आहे. तसेच प्राचीन भारतीय विद्वान Kalhana यांनी लिहिलेल्या राजतरंगिणी या ग्रंथाद्वारे वस्तुनिष्ठ इतिहास लेखनाची परंपरा समजावून सांगितली आहे. Loading…
- [इतिहासलेखन पाश्चात्य परंपरा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/itihas_lekhan_paschatya_parampara_prashn_uttar/): इतिहासलेखन पाश्चात्य परंपरा प्रश्न उत्तर इयत्ता दहावी इतिहास इतिहासलेखन : पाश्चात्त्य परंपरा (इयत्ता दहावी इतिहास – पाठ १) “इतिहासलेखन : पाश्चात्त्य परंपरा” हा इयत्ता दहावी इतिहास विषयातील पहिला महत्त्वाचा पाठ असून यामध्ये पाश्चात्त्य देशांमध्ये इतिहास लेखनाची सुरुवात, विकास आणि त्यामागील विचारसरणी यांचा अभ्यास केला जातो. या पाठात प्राचीन ग्रीक इतिहासकार Herodotus आणि Thucydides यांनी इतिहास लेखनासाठी वापरलेल्या पद्धती, वस्तुनिष्ठता आणि घटनांचे विश्लेषण यांची माहिती दिली आहे. तसेच इतिहास लेखनात पुरावे, संशोधन आणि तर्कशुद्ध मांडणी यांचे महत्त्व स्पष्ट केले आहे. Loading…
- [अवकाश निरीक्षण दुर्बिणी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/avkash_nirikshn_durbini_prashn_uttar/): अवकाश निरीक्षण दुर्बिणी प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणी तंत्रज्ञान “अवकाश निरीक्षण : दुर्बिणी” हा इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विषयातील महत्त्वाचा पाठ असून यामध्ये अवकाशातील ग्रह, तारे, आकाशगंगा आणि इतर खगोलीय वस्तूंचे निरीक्षण करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या दुर्बिणी (Telescopes) यांची माहिती दिली आहे. या पाठात अपवर्तक दुर्बीण, परावर्तक दुर्बीण, रेडिओ दुर्बीण यांचे प्रकार, त्यांची रचना आणि कार्यपद्धती समजावून सांगितली आहे. तसेच अवकाश संशोधनामध्ये दुर्बिणींचे महत्त्व आणि वैज्ञानिकांनी विश्वाचा अभ्यास कसा केला याची माहिती दिली आहे. हा अध्याय विद्यार्थ्यांना आधुनिक अवकाश विज्ञानाची ओळख करून देतो आणि MCQ परीक्षेच्या तयारीसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतो. Loading…
- [जैवतंत्रज्ञानाची ओळख प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/jai_tantradnyanachi_olakh_prashn_uttar/): जैवतंत्रज्ञानाची ओळख प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान जैवतंत्रज्ञानाची ओळख (इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान – पाठ १७) “जैवतंत्रज्ञानाची ओळख” हा इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विषयातील महत्त्वाचा पाठ असून यामध्ये जैवतंत्रज्ञान (Biotechnology) या आधुनिक विज्ञान शाखेची माहिती दिली आहे. या पाठात जनुक अभियांत्रिकी (Genetic Engineering), ऊतक संवर्धन, लसी, प्रतिजैविके आणि सुधारित पिके यांसारख्या संकल्पनांचा अभ्यास केला जातो. वैद्यकीय, कृषी आणि औद्योगिक क्षेत्रात जैवतंत्रज्ञानाचा कसा उपयोग होतो हे समजावून सांगणारा हा अध्याय विद्यार्थ्यांना विज्ञानातील आधुनिक तंत्रज्ञानाची ओळख करून देतो आणि MCQ परीक्षेच्या तयारीसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतो. Loading…
- [आनुवंशिकता व परिवर्तन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/aanuvanshikta_v_parivartan_prashn_uttar/): आनुवंशिकता व परिवर्तन प्रश्न उत्तर इयत्त नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान आनुवंशिकता व परिवर्तन (MCQ प्रश्न उत्तरे) | इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान – पाठ १६ इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “आनुवंशिकता व परिवर्तन” हा सोळावा पाठ सजीवांमधील गुणधर्म एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे कसे जातात आणि नवीन बदल कसे निर्माण होतात याचा वैज्ञानिक अभ्यास करून देणारा महत्त्वपूर्ण अध्याय आहे. या पाठामध्ये जनुक (Genes), गुणसूत्रे (Chromosomes), डीएनए (DNA) यांची रचना आणि वारशाने मिळणाऱ्या गुणधर्मांमधील त्यांची भूमिका स्पष्ट केली आहे. तसेच ग्रेगर मेंडेल (Gregor Mendel) यांनी मांडलेल्या आनुवंशिकतेच्या नियमांद्वारे गुणधर्मांचे संक्रमण कसे घडते हे समजावले जाते. या अध्यायात परिवर्तन (Variation), उत्परिवर्तन (Mutation), ... Read more
- [सजीवांमधील जीवनप्रक्रिया प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/sajivanmadhil_jivanprakriya_prashn_uttar/): सजीवांमधील जीवनप्रक्रिया प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान सजीवांमधील जीवनप्रक्रिया (MCQ प्रश्न उत्तरे) | इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान – पाठ १५ इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “सजीवांमधील जीवनप्रक्रिया” हा पंधरावा पाठ सजीवांचे अस्तित्व टिकवून ठेवण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या मूलभूत जैविक प्रक्रियांची ओळख करून देणारा अत्यंत महत्त्वाचा अध्याय आहे. या पाठामध्ये पोषण (Nutrition), श्वसन (Respiration), रक्ताभिसरण (Transportation) आणि उत्सर्जन (Excretion) या जीवनासाठी आवश्यक प्रक्रियांचा सविस्तर अभ्यास केला जातो. वनस्पती आणि प्राणी यांच्यामध्ये या प्रक्रिया कशा वेगवेगळ्या प्रकारे घडतात, तसेच शरीरातील विविध अवयव आणि संस्थांचे त्यामधील कार्य याची माहिती दिली आहे. या अध्यायातून विद्यार्थ्यांना सजीव शरीराची कार्यपद्धती, ऊर्जा निर्माण होण्याची ... Read more
- [पदार्थ आपल्या वापरातील प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी](https://swadhyaybooks.com/2026/06/padarth_aaplya_vapratil_prashn_uttar_iyatta_navvi/): पदार्थ आपल्या वापरातील प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान पदार्थ आपल्या वापरातील (MCQ प्रश्न उत्तरे) | इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान – पाठ १४ इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “पदार्थ आपल्या वापरातील” हा चौदावा पाठ विद्यार्थ्यांना आपल्या दैनंदिन जीवनात वापरल्या जाणाऱ्या विविध पदार्थांचे गुणधर्म आणि उपयोग समजून घेण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. या पाठामध्ये धातू, अधातू, मिश्रधातू, नैसर्गिक व कृत्रिम पदार्थ यांचे प्रकार, त्यांची वैशिष्ट्ये आणि विविध उद्योगांमधील उपयोग यांचा अभ्यास केला जातो. तसेच प्लास्टिक, काच, तंतू, सिरॅमिक्स यांसारख्या पदार्थांचे भौतिक व रासायनिक गुणधर्म आणि त्यांचा योग्य वापर कसा केला जातो हे स्पष्ट केले आहे. या अध्यायातून पदार्थांची निवड ... Read more
- [कार्बन एक महत्त्वाचे मूलद्रव्य प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/carbon_ek_mahatvache_muldravya_prashn_uttar/): कार्बन एक महत्त्वाचे मूलद्रव्य प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान कार्बन : एक महत्त्वाचे मूलद्रव्य (MCQ प्रश्न उत्तरे) | इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान – पाठ १३ इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “कार्बन : एक महत्त्वाचे मूलद्रव्य” हा तेरावा पाठ रसायनशास्त्रातील अत्यंत महत्त्वाच्या संकल्पना समजून घेण्यासाठी उपयुक्त आहे. या पाठामध्ये कार्बनचे वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म, संयुजा (Covalency), साखळी निर्माण करण्याची क्षमता (Catenation) आणि विविध संयुगे तयार करण्याची त्याची क्षमता यांचा सविस्तर अभ्यास केला जातो. तसेच हिरा, ग्रेफाइट, फुलरीन यांसारख्या कार्बनच्या विविध रूपांची माहिती आणि त्यांचे उपयोग स्पष्ट केले आहेत. या अध्यायात हायड्रोकार्बन्स, संतृप्त व असंतृप्त संयुगे, कार्बन संयुगांची रचना आणि ... Read more
- [ध्वनीचा अभ्यास प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/dhvnicha_abhyas_prashn_uttar/): ध्वनीचा अभ्यास प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान इयत्ता नववी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या विषयातील “ध्वनीचा अभ्यास” हा बारावा पाठ विद्यार्थ्यांना ध्वनीची निर्मिती, प्रसार आणि त्याचे गुणधर्म समजून घेण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. या पाठामध्ये ध्वनी कसा निर्माण होतो, तो कोणत्या माध्यमातून प्रवास करतो आणि कंपन (Vibrations) हे ध्वनीनिर्मितीमागील मुख्य कारण कसे असते याचा सखोल अभ्यास केला जातो. तसेच ध्वनीची वारंवारिता (Frequency), आयाम (Amplitude), पिच (Pitch) आणि तीव्रता (Loudness) यांसारख्या संकल्पना सोप्या उदाहरणांसह स्पष्ट केल्या आहेत. या अध्यायात मानवी कानाची रचना, श्रवण प्रक्रिया आणि ध्वनी प्रदूषणाचे परिणाम यांचीही माहिती दिलेली आहे. विद्यार्थ्यांना वैज्ञानिक संकल्पना समजून घेण्यासाठी आणि परीक्षेतील MCQ प्रश्नांची तयारी ... Read more
- [नैसर्गिक संसाधनांचे गुणधर्म प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/naisargik_sansadhanche_gundharm_prashn_uttar/): नैसर्गिक संसाधनांचे गुणधर्म प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान नैसर्गिक संसाधनांचे गुणधर्म (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ ३) निसर्गामध्ये उपलब्ध असलेल्या विविध संसाधनांमुळे पृथ्वीवरील जीवन शक्य झाले आहे. नैसर्गिक संसाधने म्हणजे हवा, पाणी, माती, खनिजे, वनसंपत्ती आणि सूर्यप्रकाश यांसारख्या निसर्गाकडून मिळणाऱ्या मौल्यवान गोष्टी. या पाठामध्ये नैसर्गिक संसाधनांचे प्रकार, त्यांचे भौतिक व रासायनिक गुणधर्म आणि मानवाच्या जीवनातील त्यांचे महत्त्व समजावून सांगितले आहे. प्रत्येक संसाधनाचे काही विशिष्ट गुणधर्म असतात, जसे की पाण्याची विद्रावक क्षमता, मातीची सुपीकता किंवा धातूंची मजबुती, ज्यामुळे त्यांचा वेगवेगळ्या कामांसाठी उपयोग केला जातो. या पाठातून विद्यार्थ्यांना निसर्गातील साधनसंपत्तीची ओळख होते आणि त्यांचा योग्य वापर व संवर्धन किती आवश्यक आहे ... Read more
- [तारकांच्या दुनियेत प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/tarkanchya_duniyet_prashn_uttar/): तारकांच्या दुनियेत प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान तारकांच्या दुनियेत (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ २०) अवकाशातील असंख्य तारे, ग्रह, उपग्रह आणि आकाशगंगा यांचे अद्भुत जग समजून घेण्यासाठी तारकांच्या दुनियेत हा पाठ अत्यंत रोचक आहे. या पाठामध्ये ताऱ्यांचे स्वरूप, त्यांची निर्मिती, तारकासमूह आणि रात्रीच्या आकाशात दिसणाऱ्या विविध खगोलीय वस्तूंची माहिती दिली आहे. सूर्य हा आपल्या सौरमालेतील सर्वात जवळचा तारा असून त्याच्याभोवती ग्रह सतत परिभ्रमण करतात. सप्तर्षी, ध्रुवतारा यांसारख्या तारकासमूहांच्या साहाय्याने दिशा कशी ओळखता येते हे विद्यार्थ्यांना समजते. तसेच विश्वाची अफाट व्याप्ती आणि खगोलशास्त्रातील मूलभूत संकल्पनांची ओळख या पाठातून होते. आकाशातील चमकणाऱ्या ताऱ्यांमागील विज्ञान समजून घेताना विद्यार्थ्यांमध्ये विश्वाविषयी कुतूहल निर्माण होते. ... Read more
- [चुंबकीय क्षेत्राचे गुणधर्म प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/chunbkiy_kshetrache_gundharma_prashn_uttar/): चुंबकीय क्षेत्राचे गुणधर्म प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान चुंबकीय क्षेत्राचे गुणधर्म (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १९) चुंबक आणि त्याच्या आजूबाजूला निर्माण होणाऱ्या अदृश्य शक्तीच्या प्रभावाला चुंबकीय क्षेत्र असे म्हणतात. या पाठामध्ये चुंबकीय क्षेत्राची संकल्पना, चुंबकाचे ध्रुव आणि त्यांचे गुणधर्म यांचा अभ्यास केला आहे. प्रत्येक चुंबकाला उत्तर ध्रुव आणि दक्षिण ध्रुव असे दोन ध्रुव असतात, जिथे समान ध्रुव एकमेकांना दूर ढकलतात तर विरुद्ध ध्रुव एकमेकांना आकर्षित करतात. लोखंड, निकेल आणि कोबाल्ट यांसारखे पदार्थ चुंबकाकडे आकर्षित होतात, हे या पाठातून समजते. तसेच चुंबकीय क्षेत्र रेषांद्वारे चुंबकाच्या प्रभावक्षेत्राचे स्वरूप कसे दर्शवले जाते याची माहिती दिली आहे. कंपास, विद्युत उपकरणे आणि दैनंदिन ... Read more
- [ध्वनी ध्वनीची निर्मिती प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/dhvani_dhvanichi_nirmiti_prashn_uttar/): ध्वनी ध्वनीची निर्मिती प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान ध्वनी : ध्वनीची निर्मिती (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १८) ध्वनी हा आपल्या दैनंदिन जीवनातील एक महत्त्वाचा घटक असून तो वस्तूंच्या कंपनांमुळे निर्माण होतो. या पाठामध्ये ध्वनी कसा तयार होतो, तो एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी कसा प्रवास करतो आणि आपल्याला कसा ऐकू येतो याची माहिती दिली आहे. घंटा वाजवणे, तबला किंवा गिटार यांसारख्या वाद्यांमधून निर्माण होणारा आवाज हा कंपनांमुळे तयार होतो, हे या पाठातून स्पष्ट होते. ध्वनीला प्रसारासाठी हवा, पाणी किंवा घन पदार्थ यांसारख्या माध्यमाची आवश्यकता असते. तसेच ध्वनीची तीव्रता, स्वर आणि कंपनसंख्या यांचा आवाजावर होणारा परिणामही विद्यार्थ्यांना समजतो. हा पाठ ... Read more
- [प्रकाशाचे परिणाम प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/06/prakashache_parinam_prashn_uttar/): प्रकाशाचे परिणाम प्रश्न उत्तरे इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान प्रकाशाचे परिणाम (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १७) प्रकाश हा आपल्या जीवनातील अत्यंत महत्त्वाचा घटक असून त्याच्या विविध परिणामांमुळे आपण आपल्या सभोवतालचे जग पाहू शकतो. या पाठामध्ये प्रकाशाचे परावर्तन, सावली निर्माण होणे, प्रकाशाचा सरळ रेषेत प्रवास आणि विविध वस्तूंवर होणारे त्याचे परिणाम यांचा अभ्यास केला आहे. प्रकाशामुळे वस्तू दिसतात, रंग ओळखता येतात आणि अनेक नैसर्गिक घटना घडतात. आरसा, पाणी आणि चमकदार पृष्ठभागांवर प्रकाश परावर्तित होतो, तर अपारदर्शक वस्तूंमुळे सावल्या तयार होतात. या पाठातून विद्यार्थ्यांना प्रकाशाच्या गुणधर्मांचे वैज्ञानिक आकलन होते आणि दैनंदिन जीवनातील अनेक घटनांमागील कारणे समजतात. प्रकाशाचा उपयोग केवळ पाहण्यासाठीच नाही, तर ... Read more
- [नैसर्गिक साधनसंपत्ती प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/neisargik_sadhansanptti_prashn_uttar/): नैसर्गिक साधनसंपत्ती प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान नैसर्गिक साधनसंपत्ती (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १६) निसर्गाने मानवाला दिलेल्या मौल्यवान देणग्यांना नैसर्गिक साधनसंपत्ती असे म्हणतात. हवा, पाणी, जमीन, वनसंपत्ती, खनिजे आणि जीवसृष्टी ही आपल्या जीवनासाठी अत्यावश्यक साधनसंपत्ती आहेत. या पाठामध्ये नैसर्गिक संसाधनांचे प्रकार, त्यांचे महत्त्व आणि त्यांचा सुयोग्य वापर याविषयी माहिती दिली आहे. वाढती लोकसंख्या, औद्योगिकीकरण आणि संसाधनांचा अतिरेकाने वापर यामुळे अनेक नैसर्गिक साधनसंपत्ती कमी होत चालल्या आहेत. त्यामुळे त्यांचे संवर्धन आणि शाश्वत व्यवस्थापन करणे ही काळाची गरज आहे. हा पाठ विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरणाबद्दल जागरूकता निर्माण करतो आणि निसर्गाशी संतुलित संबंध ठेवण्याचे महत्त्व अधोरेखित करतो. भविष्यातील पिढ्यांसाठी नैसर्गिक साधनसंपत्ती जतन करण्याची ... Read more
- [पदार्थ आपल्या वापरातील प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी](https://swadhyaybooks.com/2026/06/padarth_aaplya_vapratil_prashn_uttar_iyatta_satvi/): पदार्थ आपल्या वापरातील प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान पदार्थ आपल्या वापरातील (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १५) आपल्या दैनंदिन जीवनातील प्रत्येक वस्तू कोणत्या ना कोणत्या पदार्थापासून बनलेली असते. या पाठामध्ये विविध पदार्थांचे गुणधर्म आणि त्यांच्या उपयोगांमधील संबंध स्पष्ट करण्यात आला आहे. लाकूड, धातू, प्लास्टिक, काच, रबर आणि तंतू यांसारख्या पदार्थांची वैशिष्ट्ये व त्यांचा योग्य ठिकाणी होणारा वापर याचा अभ्यास या पाठात केला आहे. एखाद्या पदार्थाची मजबुती, लवचिकता, वजन, उष्णता किंवा विद्युत वाहून नेण्याची क्षमता यांसारखे गुणधर्म त्याचा उपयोग निश्चित करतात. त्यामुळेच वेगवेगळ्या गरजांसाठी वेगवेगळ्या पदार्थांची निवड केली जाते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना पदार्थांचे वैज्ञानिक निरीक्षण करण्याची सवय लावतो आणि संसाधनांचा ... Read more
- [मूलद्रव्ये संयुगे आणि मिश्रणे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/muldrvye_sanyuge_aani_mishrne_prashn_uttar/): मूलद्रव्ये संयुगे आणि मिश्रणे प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान मूलद्रव्ये, संयुगे आणि मिश्रणे (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १४) पदार्थांचे स्वरूप आणि त्यांची रचना समजून घेण्यासाठी मूलद्रव्ये, संयुगे आणि मिश्रणे या संकल्पना अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. या पाठामध्ये पदार्थांचे वर्गीकरण त्यांच्या घटकांच्या आधारे कसे केले जाते याची माहिती दिली आहे. मूलद्रव्ये ही एकाच प्रकारच्या अणूंनी बनलेली शुद्ध द्रव्ये असतात, तर दोन किंवा अधिक मूलद्रव्ये निश्चित प्रमाणात रासायनिक संयोगाने एकत्र आल्यास संयुगे तयार होतात. याउलट, दोन किंवा अधिक पदार्थ कोणत्याही रासायनिक बदलाशिवाय एकत्र मिसळल्यास मिश्रण तयार होते. हवा, माती आणि समुद्राचे पाणी ही मिश्रणांची दैनंदिन जीवनातील उदाहरणे आहेत. या पाठामुळे विद्यार्थ्यांना ... Read more
- [बदल भौतिक व रासायनिक प्रश्न उत्तरे](https://swadhyaybooks.com/2026/06/badal_bhautik_v_rasayanik_prashn_uttar/): बदल भौतिक व रासायनिक प्रश्न उत्तरे इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान बदल : भौतिक व रासायनिक (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १३) आपल्या सभोवतालच्या पदार्थांमध्ये सतत विविध प्रकारचे बदल घडत असतात. या पाठामध्ये भौतिक बदल आणि रासायनिक बदल यांमधील फरक स्पष्ट करण्यात आला आहे. पदार्थाचा आकार, अवस्था किंवा स्वरूप बदलते पण त्याचे मूलभूत गुणधर्म कायम राहतात, तेव्हा तो भौतिक बदल मानला जातो. याउलट, जेव्हा नवीन गुणधर्म असलेला नवीन पदार्थ तयार होतो, तेव्हा तो रासायनिक बदल असतो. बर्फ वितळणे, पाणी गोठणे हे भौतिक बदलांचे उदाहरण आहे, तर लोखंडाला गंज चढणे किंवा अन्न शिजणे हे रासायनिक बदलांचे उदाहरण आहे. या पाठातून विद्यार्थ्यांना पदार्थांमध्ये ... Read more
- [मानवी स्नायू व पचनसंस्था प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/manvi_snayu_v_pachan_sanstha_prashn_uttar/): मानवी स्नायू व पचनसंस्था प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान मानवी स्नायू व पचनसंस्था (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १२) मानवी शरीराची हालचाल आणि शरीराला आवश्यक ऊर्जा मिळवण्याची प्रक्रिया या दोन महत्त्वाच्या कार्यांवर हा पाठ आधारित आहे. स्नायू हे शरीरातील हालचाली घडवून आणणारे ऊतक असून ते हाडांसोबत समन्वय साधून चालणे, धावणे, उचलणे यांसारख्या क्रिया शक्य करतात. या पाठामध्ये स्नायूंचे प्रकार आणि त्यांची कार्यपद्धती समजावून सांगितली आहे. तसेच पचनसंस्थेतील विविध अवयव अन्नाचे सूक्ष्म घटकांमध्ये रूपांतर करून शरीराला आवश्यक पोषण कसे पुरवतात याची माहिती दिली आहे. अन्नाचा तोंडापासून ते आतड्यांपर्यंतचा प्रवास, पचनक्रिया आणि पोषक घटकांचे शोषण यांचा सविस्तर अभ्यास या पाठात करण्यात ... Read more
- [पेशीरचना आणि सूक्ष्मजीव प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/peshirachna_aani_sukshmjiv_prashn_uttar/): पेशीरचना आणि सूक्ष्मजीव प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान पेशीरचना आणि सूक्ष्मजीव (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ ११) सजीवांच्या शरीराची मूलभूत रचनात्मक आणि कार्यात्मक एकक म्हणजे पेशी. या पाठामध्ये पेशीची रचना, तिचे विविध घटक आणि सजीवांच्या जीवनक्रियांमध्ये तिची भूमिका यांचा परिचय करून दिला आहे. वनस्पती आणि प्राणी पेशींमधील साम्य व फरक समजावून सांगताना सूक्ष्मदर्शकाच्या साहाय्याने सूक्ष्म जगाचा अभ्यास कसा केला जातो हेही स्पष्ट केले आहे. तसेच डोळ्यांनी न दिसणारे जिवाणू, बुरशी, शैवाळ आणि प्रोटोझोआ यांसारख्या सूक्ष्मजीवांचे अस्तित्व, त्यांचे महत्त्व आणि मानवजीवनाशी असलेला संबंध या पाठात मांडला आहे. काही सूक्ष्मजीव उपयुक्त तर काही रोगकारक असतात, हे विद्यार्थ्यांना या पाठातून समजते. सजीवांच्या ... Read more
- [आपत्ती व्यवस्थापन प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी](https://swadhyaybooks.com/2026/06/aapatti_vyavasthapan_prash_uttar_iyatta_satvi/): आपत्ती व्यवस्थापन प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान आपत्ती व्यवस्थापन (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ १०) आपत्ती व्यवस्थापन हा पाठ नैसर्गिक आणि मानवनिर्मित आपत्तींच्या वेळी योग्य नियोजन, तत्परता आणि सुरक्षिततेचे महत्त्व स्पष्ट करतो. भूकंप, पूर, दुष्काळ, चक्रीवादळ, आग यांसारख्या आपत्ती अचानक उद्भवू शकतात आणि त्यांचा मानवजीवनावर तसेच पर्यावरणावर मोठा परिणाम होऊ शकतो. या पाठामध्ये आपत्ती येण्यापूर्वीची तयारी, आपत्तीच्या वेळी घ्यावयाची काळजी आणि आपत्तीनंतरच्या पुनर्वसन प्रक्रियेची माहिती दिली आहे. आपत्ती व्यवस्थापन केवळ बचावकार्यापुरते मर्यादित नसून जागरूकता, प्रशिक्षण आणि सामूहिक सहभाग यांचाही महत्त्वाचा भाग आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये संकटसमयी शांतपणे विचार करण्याची, सुरक्षिततेचे नियम पाळण्याची आणि सामाजिक जबाबदारीची जाणीव निर्माण करण्यासाठी हा पाठ अत्यंत ... Read more
- [उष्णता प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी](https://swadhyaybooks.com/2026/06/ushnata_prashn_uttar_iyatta_satvi/): उष्णता प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान उष्णता (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ ९) उष्णता ही ऊर्जा स्वरूपातील एक महत्त्वाची संकल्पना असून ती वस्तूंच्या तापमानातील बदलांसाठी कारणीभूत असते. या पाठामध्ये उष्णता, तापमान आणि उष्णतेचे संक्रमण यांचा सविस्तर परिचय करून दिला आहे. गरम वस्तूपासून थंड वस्तूकडे उष्णता वाहते, हा मूलभूत नियम विविध उदाहरणांद्वारे स्पष्ट केला आहे. उष्णतेचे वहन, अभिसरण आणि उत्सर्जन या तीन प्रमुख पद्धतींनी उष्णता कशी पसरते हे विद्यार्थ्यांना समजते. तसेच उष्णतेचे सुचालक आणि दुश्चालक पदार्थ यांच्यातील फरक व त्यांचा दैनंदिन जीवनातील उपयोग याची माहितीही या पाठात दिली आहे. स्वयंपाक, कपड्यांची निवड, घरांची रचना आणि हवामानाशी संबंधित अनेक घटनांमागील वैज्ञानिक ... Read more
- [स्थितिक विद्युत प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/sthitika_vidyut_prashn_uttar/): स्थितिक विद्युत प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान स्थितिक विद्युत (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ ८) स्थितिक विद्युत ही अशी विद्युत आहे जी एखाद्या वस्तूच्या पृष्ठभागावर तात्पुरती साठून राहते. या पाठामध्ये घर्षणामुळे विद्युतभार कसा निर्माण होतो आणि त्याचे परिणाम कसे दिसून येतात याचा अभ्यास केला आहे. कंगवा केसांवर घासल्यानंतर कागदाचे तुकडे आकर्षित करणे किंवा फुगा कपड्यावर घासल्यानंतर भिंतीला चिकटणे ही स्थितिक विद्युतची सामान्य उदाहरणे आहेत. या पाठातून धन आणि ऋण विद्युतभार, त्यांच्यातील आकर्षण व विकर्षण यांसारख्या मूलभूत संकल्पना समजतात. तसेच विजेच्या कडकडाटामागील वैज्ञानिक कारणांची प्राथमिक माहितीही विद्यार्थ्यांना मिळते. दैनंदिन जीवनातील साध्या प्रयोगांद्वारे विद्युतशक्तीचे अदृश्य पण प्रभावी स्वरूप समजावून सांगणारा हा ... Read more
- [गती बल व कार्य प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/gati_bal_v_karya_prashn_uttar/): गती बल व कार्य प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान गती, बल व कार्य (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ ७) आपल्या सभोवतालच्या जगात सतत विविध प्रकारच्या हालचाली घडत असतात. या हालचालींमागील कारणे आणि त्यांच्याशी संबंधित वैज्ञानिक संकल्पना समजावून सांगणारा हा महत्त्वाचा पाठ आहे. या पाठामध्ये गती, बल आणि कार्य या मूलभूत भौतिक संकल्पनांचा अभ्यास केला आहे. एखादी वस्तू स्थिर अवस्थेतून हलू लागणे, तिची दिशा किंवा वेग बदलणे यासाठी बलाची आवश्यकता असते. तसेच जेव्हा बलामुळे वस्तूमध्ये हालचाल निर्माण होते, तेव्हा कार्य घडते. दैनंदिन जीवनातील चालणे, सायकल चालवणे, वस्तू उचलणे किंवा ढकलणे यांसारख्या कृतींमधून या संकल्पना सहज समजून घेता येतात. हा पाठ ... Read more
- [भौतिक राशींचे मापन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/bhautik_rashinche_mapan_prashn_uttar/): भौतिक राशींचे मापन प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान भौतिक राशींचे मापन (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ ६) विज्ञानातील कोणतीही घटना अचूकपणे समजून घेण्यासाठी आणि तिचा अभ्यास करण्यासाठी मापन आवश्यक असते. या पाठामध्ये लांबी, वस्तुमान, वेळ, क्षेत्रफळ आणि घनफळ यांसारख्या भौतिक राशींचे मापन कसे केले जाते याची माहिती दिली आहे. विविध मापन साधनांचा वापर, आंतरराष्ट्रीय एकक पद्धती (SI Units) आणि अचूक निरीक्षणाचे महत्त्व यावर विशेष भर देण्यात आला आहे. दैनंदिन जीवनातील व्यवहारांपासून ते वैज्ञानिक संशोधनापर्यंत प्रत्येक ठिकाणी योग्य मापनाची गरज असते. चुकीचे मापन निष्कर्षांमध्ये त्रुटी निर्माण करू शकते, त्यामुळे मापन करताना काळजी आणि अचूकता आवश्यक असते. हा पाठ विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक ... Read more
- [अन्नपदार्थांची सुरक्षा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/annapadarthachi_suraksha_prashn_uttar/): अन्नपदार्थांची सुरक्षा प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान अन्नपदार्थांची सुरक्षा (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ ५) अन्न हे आपल्या आरोग्याचा पाया आहे, त्यामुळे अन्नपदार्थांची सुरक्षा आणि स्वच्छता अत्यंत महत्त्वाची ठरते. या पाठामध्ये अन्न खराब होण्याची कारणे, अन्न दूषित करणारे सूक्ष्मजीव तसेच अन्न सुरक्षित ठेवण्याच्या विविध पद्धतींची माहिती दिली आहे. उष्णता, आर्द्रता, हवा आणि जिवाणू यांच्या प्रभावामुळे अन्नाची गुणवत्ता कमी होऊ शकते. त्यामुळे वाळवणे, शीतकरण, गोठवणे, मीठ किंवा साखरेचा वापर करणे यांसारख्या अन्नसंवर्धन पद्धतींचे महत्त्व या पाठातून समजते. तसेच स्वच्छ हात, स्वच्छ भांडी आणि योग्य साठवणूक यांमुळे अन्नजन्य रोग टाळता येतात. अन्नाची सुरक्षा ही केवळ साठवणुकीशी संबंधित नसून निरोगी जीवनशैलीचा एक ... Read more
- [सजीवांतील पोषण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/06/sajivantil_poshn_prashn_uttar/): सजीवांतील पोषण प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान सजीवांतील पोषण (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ ४) सर्व सजीवांना वाढ, ऊर्जा आणि जीवनक्रिया सुरळीत चालण्यासाठी अन्नाची आवश्यकता असते. अन्न मिळवण्याची व त्याचा उपयोग करण्याची प्रक्रिया पोषण म्हणून ओळखली जाते. या पाठामध्ये वनस्पती आणि प्राणी यांच्यातील पोषणाच्या विविध पद्धतींचा अभ्यास केला आहे. हिरव्या वनस्पती प्रकाशसंश्लेषण प्रक्रियेद्वारे स्वतःचे अन्न तयार करतात, त्यामुळे त्यांना स्वयंपोषी सजीव म्हणतात. याउलट प्राणी आणि इतर काही सजीव अन्नासाठी इतरांवर अवलंबून असतात, म्हणून त्यांना परपोषी सजीव म्हणतात. तसेच परजीवी, मृतोपजीवी आणि सहजीवी पोषणपद्धतींचीही माहिती या पाठात दिली आहे. सजीवांच्या जगात अन्नसाखळी आणि परस्परावलंबित्वाचे महत्त्व समजून घेण्यासाठी हा पाठ अत्यंत ... Read more
- [वनस्पती रचना व कार्ये प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/vanaspati_rachna_v_karya_prashn_uttar/): वनस्पती रचना व कार्ये प्रश्न उत्तर इयत्त सातवी सामान्य विज्ञान वनस्पती : रचना व कार्ये (इयत्ता सातवी सामान्य विज्ञान – पाठ २) वनस्पती हे सजीव जगातील अत्यंत महत्त्वाचे घटक असून त्यांची रचना आणि प्रत्येक अवयवाचे कार्य निसर्गाच्या संतुलनासाठी आवश्यक असते. या पाठामध्ये मुळे, खोड, पाने, फुले, फळे आणि बिया यांची रचना तसेच त्यांची विविध कार्ये समजावून सांगितली आहेत. मुळे वनस्पतीला जमिनीत आधार देतात व पाणी-खनिजे शोषून घेतात, तर पाने प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे अन्ननिर्मिती करतात. खोड वनस्पतीच्या विविध भागांना जोडून अन्न व पाण्याचे वहन करते. फुले प्रजननाचे कार्य करतात आणि त्यांपासून फळे व बिया तयार होतात. हा पाठ विद्यार्थ्यांना वनस्पतींच्या शरीररचनेतील परस्परसंबंध आणि त्यांच्या ... Read more
- [पर्यटन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/paryatan_prashn_uttar/): पर्यटन प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल पर्यटन – इयत्ता नववी भूगोल (पाठ १२) पर्यटन हा भूगोलातील महत्त्वाचा पाठ असून विविध ठिकाणांना भेट देण्यामागील उद्देश, त्याचे प्रकार आणि त्याचे सामाजिक व आर्थिक महत्त्व यांचा अभ्यास या पाठामध्ये केला जातो. पर्यटन हे केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून ते सांस्कृतिक देवाणघेवाण, रोजगारनिर्मिती आणि आर्थिक विकासाचे प्रभावी माध्यम देखील आहे. नैसर्गिक स्थळे, ऐतिहासिक वास्तू, धार्मिक स्थळे आणि सांस्कृतिक परंपरा ही पर्यटनाची प्रमुख आकर्षणे मानली जातात. या पाठातून पर्यटनामुळे विविध प्रदेशांतील लोक, संस्कृती आणि परंपरा यांच्यातील संबंध अधिक दृढ होतात हे स्पष्ट होते. तसेच पर्यटनाचा स्थानिक अर्थव्यवस्था आणि पर्यावरणावर होणारा परिणामही समजतो. विद्यार्थ्यांना पर्यटनाकडे केवळ प्रवास म्हणून ... Read more
- [वाहतूक व संदेशवहन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/vahatuk_v_sandeshvahan_prashn_uttar/): वाहतूक व संदेशवहन प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल वाहतूक व संदेशवहन – इयत्ता नववी भूगोल (पाठ ११) वाहतूक व संदेशवहन हा पाठ मानवी जीवनातील संपर्क, देवाणघेवाण आणि विकासासाठी आवश्यक असलेल्या व्यवस्थांची ओळख करून देतो. वस्तू, व्यक्ती आणि माहिती एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी पोहोचवण्यासाठी वाहतूक आणि संदेशवहनाची महत्त्वपूर्ण भूमिका असते. रस्ते, रेल्वे, जलमार्ग आणि हवाई मार्ग ही वाहतुकीची प्रमुख साधने असून दूरध्वनी, इंटरनेट, प्रसारमाध्यमे आणि आधुनिक तंत्रज्ञान संदेशवहनाचे महत्त्वाचे घटक आहेत. या पाठामध्ये वाहतूक आणि संदेशवहनामुळे व्यापार, उद्योग, शिक्षण आणि सामाजिक संबंधांमध्ये झालेल्या बदलांचा अभ्यास केला जातो. आधुनिक जग अधिक वेगवान आणि परस्पर जोडलेले बनविण्यामागे या प्रणालींचा मोठा वाटा आहे. देशाच्या आर्थिक ... Read more
- [अर्थशास्त्राशी परिचय प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/arthshastrashi_parichay_prashn_uttar/): अर्थशास्त्राशी परिचय प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल अर्थशास्त्राशी परिचय – इयत्ता नववी (पाठ ८) अर्थशास्त्राशी परिचय हा पाठ मानवी गरजा, उपलब्ध संसाधने आणि त्यांचा योग्य वापर यांमधील संबंध स्पष्ट करणारा मूलभूत पाठ आहे. मानवी गरजा अमर्याद असतात, परंतु त्या पूर्ण करण्यासाठी उपलब्ध साधने मर्यादित असतात, त्यामुळे संसाधनांचा योग्य नियोजनपूर्वक वापर करणे आवश्यक ठरते. या पाठामध्ये उत्पादन, वितरण, उपभोग आणि आर्थिक क्रिया यांसारख्या संकल्पनांची ओळख करून दिली जाते. तसेच व्यक्ती, समाज आणि देशाच्या आर्थिक विकासात अर्थशास्त्राची भूमिका कशी महत्त्वाची असते हेही स्पष्ट केले जाते. दैनंदिन जीवनातील खरेदी-विक्री, बचत आणि आर्थिक निर्णय यामागील विचार समजण्यासाठी हा पाठ अत्यंत उपयुक्त ठरतो. हा पाठ विद्यार्थ्यांना ... Read more
- [सागरजलाचे गुणधर्म प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/sagarjalache_gundharm_prashn_uttar/): सागरजलाचे गुणधर्म प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल सागरजलाचे गुणधर्म – इयत्ता नववी भूगोल (पाठ ६) सागरजलाचे गुणधर्म हा पाठ समुद्रातील पाण्याच्या वैशिष्ट्यांचा आणि त्याच्या नैसर्गिक गुणधर्मांचा अभ्यास करून देतो. समुद्राचे पाणी हे सामान्य गोड पाण्यापेक्षा वेगळे असते कारण त्यामध्ये विविध प्रकारचे क्षार आणि खनिजे विरघळलेली असतात. या पाठात सागरजलाची क्षारता, तापमान, घनता आणि रंग यांसारख्या महत्त्वाच्या गुणधर्मांची माहिती दिली जाते. सागरजलाच्या गुणधर्मांमध्ये होणारे बदल हवामान, समुद्री प्रवाह आणि सागरी जीवसृष्टीवर मोठा परिणाम करतात. पृथ्वीच्या हवामान संतुलनामध्ये समुद्राची महत्त्वाची भूमिका असते, कारण तो उष्णतेचे शोषण आणि वितरण करण्याचे कार्य करतो. या पाठामुळे विद्यार्थ्यांना सागर आणि पृथ्वीवरील पर्यावरण यांच्यातील परस्परसंबंध अधिक स्पष्टपणे समजतात. ... Read more
- [वृष्टी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/vrushti_prashn_uttar/): वृष्टी प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल वृष्टी हा भूगोलातील महत्त्वाचा पाठ असून पृथ्वीवरील जलचक्रातील अत्यंत आवश्यक प्रक्रियेचा अभ्यास यात केला जातो. वातावरणातील पाण्याची वाफ थंड होऊन तिचे सूक्ष्म थेंब किंवा बर्फकण तयार होतात आणि त्यातून पाऊस, हिमवृष्टी किंवा गारांचा वर्षाव होतो, यालाच वृष्टी म्हणतात. या पाठामध्ये वृष्टीचे विविध प्रकार, तिची निर्मिती प्रक्रिया आणि पृथ्वीवरील जीवनात असलेले महत्त्व समजावून सांगितले जाते. शेती, जलस्रोत, हवामान आणि पर्यावरण यांचे संतुलन मोठ्या प्रमाणात वृष्टीवर अवलंबून असते. पृथ्वीवरील पाण्याचे नैसर्गिक पुनर्वितरण करणारी प्रक्रिया म्हणून वृष्टीचे विशेष महत्त्व आहे. या पाठामुळे विद्यार्थ्यांना हवामानातील बदल आणि पाण्याच्या चक्रामागील वैज्ञानिक प्रक्रिया अधिक स्पष्टपणे समजतात. Loading…
- [बाह्यप्रक्रिया भाग 2 प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/bahyaprakriya_bhag_2_prashn_uttar/): बाह्यप्रक्रिया भाग 2 प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल बाह्यप्रक्रिया भाग २ या पाठामध्ये पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर बाह्य नैसर्गिक शक्तींमुळे होणाऱ्या बदलांचा सखोल अभ्यास केला जातो. वारा, नद्या, हिमनद्या आणि समुद्राच्या लाटा या शक्ती सतत कार्यरत राहून भूपृष्ठाची झीज, वाहून नेणे आणि निक्षेपण या प्रक्रिया घडवून आणतात. या प्रक्रियांमुळे दऱ्या, किनारे, वाळूचे ढिगारे, सपाट मैदाने आणि विविध भूआकार निर्माण होतात. पृथ्वीचा पृष्ठभाग हा स्थिर नसून तो सतत बदलत राहणारी एक गतिशील प्रणाली आहे, हे या पाठातून स्पष्ट होते. या पाठामुळे विद्यार्थ्यांना नैसर्गिक प्रक्रियांमुळे पृथ्वीचे स्वरूप कसे घडते आणि कालांतराने भूभागात कसे बदल होतात याची वैज्ञानिक समज विकसित होते. भूआकार निर्मितीच्या नैसर्गिक प्रक्रियांचा अभ्यास ... Read more
- [अंतर्गत हालचाली प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/antargat_halchali_prashn_uttar/): अंतर्गत हालचाली प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल अंतर्गत हालचाली हा भूगोलातील महत्त्वाचा पाठ असून पृथ्वीच्या अंतर्भागात घडणाऱ्या हालचालींमुळे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर होणारे बदल समजावून सांगतो. पृथ्वीच्या आतील भागात निर्माण होणारी उष्णता, दाब आणि ऊर्जा यांमुळे विविध हालचाली घडतात. या हालचालींमुळे पर्वतांची निर्मिती, भूकंप, ज्वालामुखी आणि भूभागातील बदल यांसारख्या नैसर्गिक घटना घडतात. पृथ्वी स्थिर दिसत असली तरी तिच्या आत सतत बदलांची प्रक्रिया सुरू असते, हे या पाठातून स्पष्ट होते. या पाठाचा अभ्यास केल्याने पृथ्वीच्या रचनेतील गतिशीलता आणि नैसर्गिक शक्तींचा पृथ्वीच्या भूपृष्ठावर होणारा प्रभाव विद्यार्थ्यांना समजतो. भूआकारांच्या निर्मितीमागील वैज्ञानिक कारणे समजण्यासाठी हा पाठ अत्यंत उपयुक्त ठरतो. Loading…
- [वितरणाचे नकाशे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/vitarnache_nakashe_prashn_uttar/): वितरणाचे नकाशे प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल वितरणाचे नकाशे हा भूगोलातील अत्यंत महत्त्वाचा पाठ आहे कारण या पाठामध्ये पृथ्वीवरील विविध घटकांचे स्थानिक वितरण समजावून सांगितले जाते. लोकसंख्या, पर्जन्यमान, पिके, उद्योग, खनिजे, वनसंपत्ती आणि नैसर्गिक संसाधने कोणत्या भागात किती प्रमाणात आढळतात हे वितरणाच्या नकाशांच्या मदतीने स्पष्ट होते. साध्या नकाशांपेक्षा वितरणाचे नकाशे अधिक माहितीपूर्ण असतात कारण ते केवळ स्थान दाखवत नाहीत तर एखाद्या घटकाचा प्रसार, घनता आणि त्यातील फरकही दाखवतात. या पाठातून विद्यार्थ्यांना विविध प्रकारचे नकाशे वाचण्याचे, त्यांचे निरीक्षण करण्याचे आणि त्यामधून माहितीचे विश्लेषण करण्याचे कौशल्य विकसित होते. भूगोलाचा अभ्यास करताना वितरणाचे नकाशे हे पृथ्वीवरील घटनांची दृश्यरूपाने मांडणी करणारे प्रभावी साधन मानले जाते. ... Read more
- [सजीव सृष्टी अनुकूलन व वर्गीकरण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/sajiv_srushti_anukulan_v_vargikaran_prashn_uttar/): सजीव सृष्टी अनुकूलन व वर्गीकरण प्रश्न उत्तर सामान्य विज्ञान सजीव सृष्टीतील प्रत्येक जीव आपल्या सभोवतालच्या वातावरणाशी जुळवून घेण्यासाठी विशिष्ट बदल विकसित करतो, यालाच अनुकूलन म्हणतात. पाण्यातील मासे, वाळवंटातील उंट, थंड प्रदेशातील प्राणी किंवा जंगलातील वनस्पती यांची शरीररचना आणि जीवनपद्धती त्यांच्या वातावरणानुसार बदललेली दिसते. या पाठामध्ये सजीवांच्या जगातील विविधता, त्यांची वैशिष्ट्ये आणि त्यांचे गटांमध्ये केलेले वर्गीकरण याबद्दल माहिती दिली आहे. पृथ्वीवरील लाखो जीवांचा अभ्यास सोपा व्हावा आणि त्यांच्या समान गुणधर्मांनुसार त्यांची ओळख पटावी म्हणून वर्गीकरण आवश्यक ठरते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना सजीव जगातील आश्चर्यकारक विविधता आणि निसर्गातील परस्परसंबंध समजून घेण्यास मदत करतो. Loading…
- [स्वामी विवेकानंदांची भारतयात्रा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/swami_vivekanandanchi_bharat_yatra_prashn_uttar/): स्वामी विवेकानंदांची भारतयात्रा प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “स्वामी विवेकानंदांची भारतयात्रा” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील प्रेरणादायी पाठ असून भारतातील सामाजिक परिस्थिती, संस्कृती आणि लोकजीवन यांचा परिचय करून देतो. Swami Vivekananda यांनी संपूर्ण भारताचा प्रवास करून समाजातील विविध समस्या, लोकांचे जीवन आणि देशाची वास्तविक परिस्थिती जवळून अनुभवली. या यात्रेमुळे त्यांना भारतीय समाजाची ताकद आणि कमकुवत बाजू समजली. या पाठातून देशप्रेम, समाजसेवा आणि मानवतेचा संदेश दिला जातो. तसेच ज्ञान, आत्मविश्वास आणि राष्ट्रासाठी कार्य करण्याची प्रेरणा विद्यार्थ्यांना मिळते. भारताची एकता, संस्कृती आणि अध्यात्मिक परंपरेचे महत्त्वही या पाठामध्ये प्रभावीपणे मांडले आहे. Loading…
- [लिओनार्दो दा व्हिंची प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/leonardo_da_vinci_prashn_uttar/): लिओनार्दो दा व्हिंची प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “लिओनार्दो दा व्हिंची” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील प्रेरणादायी पाठ असून त्यामध्ये लिओनार्दो दा व्हिंची यांच्या बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वाची ओळख करून दिली आहे. Leonardo da Vinci हे केवळ महान चित्रकार नव्हते, तर ते शास्त्रज्ञ, संशोधक, अभियंता आणि विचारवंतही होते. त्यांच्या जिज्ञासू वृत्तीमुळे त्यांनी कला आणि विज्ञान या दोन्ही क्षेत्रांमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. या पाठातून विद्यार्थ्यांना सतत नवीन गोष्टी शिकण्याची, प्रश्न विचारण्याची आणि कल्पनाशक्तीचा उपयोग करण्याची प्रेरणा मिळते. मेहनत, निरीक्षणशक्ती आणि ज्ञानाची ओढ यांमुळे व्यक्ती असामान्य यश प्राप्त करू शकते, हा महत्त्वाचा संदेश या पाठातून दिला आहे. Loading…
- [विद्याप्रशंसा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/vidya_prashansa_prashn_uttar/): विद्याप्रशंसा प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “विद्याप्रशंसा” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील महत्त्वपूर्ण पाठ असून त्यामध्ये शिक्षण आणि ज्ञानाचे महत्त्व प्रभावीपणे मांडले आहे. या पाठातून विद्या ही माणसाची खरी संपत्ती आहे आणि ती व्यक्तीच्या जीवनाला योग्य दिशा देणारी शक्ती आहे, हा विचार स्पष्ट केला आहे. धन-संपत्ती नष्ट होऊ शकते, परंतु ज्ञान हे आयुष्यभर माणसासोबत राहते आणि त्याच्या व्यक्तिमत्त्वाला समृद्ध बनवते. शिक्षणामुळे विचारशक्ती वाढते, योग्य निर्णय घेण्याची क्षमता निर्माण होते आणि समाजात सन्मानाचे स्थान प्राप्त होते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना शिक्षणाचे महत्त्व समजावून देत ज्ञान मिळवण्याची प्रेरणा देतो आणि सतत शिकत राहण्याची वृत्ती विकसित करण्याचा संदेश देतो. Loading…
- [धाडसी कॅप्टन राधिका मेनन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/dhadsi_captain_radhika_menon_prashn_uttar/): धाडसी कॅप्टन राधिका मेनन प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “धाडसी कॅप्टन राधिका मेनन” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील प्रेरणादायी पाठ असून तो धैर्य, कर्तव्यनिष्ठा आणि संकटसमयी योग्य निर्णय घेण्याचे महत्त्व स्पष्ट करतो. या पाठामध्ये समुद्रातील कठीण परिस्थितीत कॅप्टन राधिका मेनन यांनी दाखवलेल्या शौर्याचे आणि मानवतेचे प्रभावी वर्णन केले आहे. संकटाच्या काळात त्यांनी धाडसाने आणि शांतपणे परिस्थिती हाताळत अनेकांचे प्राण वाचवले. या पाठातून भीतीवर मात करून आत्मविश्वासाने कार्य करण्याची प्रेरणा मिळते. तसेच महिलाही विविध क्षेत्रांमध्ये मोठे यश मिळवू शकतात आणि आपल्या कर्तृत्वाने समाजासाठी आदर्श निर्माण करू शकतात, हा सकारात्मक संदेश या पाठातून विद्यार्थ्यांना मिळतो. Loading…
- [अण्णा भाऊंची भेट प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/anna_bhaunchi_bhet_prashn_uttar/): अण्णा भाऊंची भेट प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “अण्णा भाऊंची भेट” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील प्रेरणादायी पाठ असून त्यामध्ये अण्णा भाऊंच्या व्यक्तिमत्त्वातील साधेपणा, सामाजिक जाणीव आणि लोकांप्रती असलेले प्रेम यांचे चित्रण करण्यात आले आहे. या पाठातून त्यांच्या जीवनकार्याची आणि सामान्य लोकांशी असलेल्या जवळच्या नात्याची ओळख होते. त्यांनी समाजातील वंचित आणि कष्टकरी लोकांच्या भावना आपल्या साहित्याद्वारे प्रभावीपणे मांडल्या. हा पाठ विद्यार्थ्यांना मेहनत, संघर्ष आणि समाजासाठी कार्य करण्याची प्रेरणा देतो. तसेच महान व्यक्तींचे विचार आणि कार्य समाजाला सकारात्मक दिशा देतात, हा महत्त्वाचा संदेशही या पाठातून मिळतो. Loading…
- [असा रंगारी श्रावण प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/asa_rangari_shravan_prashn_uttar/): असा रंगारी श्रावण प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “असा रंगारी श्रावण” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील निसर्गसौंदर्यावर आधारित एक आकर्षक पाठ आहे. या पाठामध्ये श्रावण महिन्याचे मोहक रूप, हिरवागार निसर्ग, पावसाचे आगमन आणि वातावरणातील प्रसन्नता यांचे सुंदर चित्रण केले आहे. लेखकाने श्रावण महिन्याला जणू एखादा रंगारी मानून त्याने संपूर्ण सृष्टीला विविध रंगांनी सजवल्याची कल्पना प्रभावीपणे मांडली आहे. झाडे, फुले, पक्षी आणि निसर्गातील बदल यांमुळे निर्माण होणारा आनंद या पाठातून अनुभवायला मिळतो. हा पाठ विद्यार्थ्यांमध्ये निसर्गाविषयी प्रेम निर्माण करतो आणि आपल्या सभोवतालच्या सुंदर वातावरणाचे महत्त्व जाणून घेण्याची प्रेरणा देतो. Loading…
- [सुरांची जादुगिरी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/suranchi_jadugiri_prashn_uttar/): सुरांची जादुगिरी प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “सुरांची जादुगिरी” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील एक सुंदर आणि रसपूर्ण पाठ आहे, ज्यामध्ये संगीताचे महत्त्व आणि सुरांची ताकद प्रभावीपणे मांडली आहे. या पाठातून संगीत हे केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून ते मनाला आनंद, शांतता आणि प्रेरणा देणारे माध्यम आहे हे स्पष्ट होते. सुरांमध्ये माणसाच्या भावना व्यक्त करण्याची अद्भुत क्षमता असते आणि संगीत माणसाच्या जीवनात सकारात्मक बदल घडवू शकते, हा संदेश या पाठातून दिला आहे. संगीतामुळे मनातील ताण कमी होतो, विचारांना नवीन दिशा मिळते आणि जीवन अधिक आनंदी बनते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना संगीतकलेची ओळख करून देतानाच तिच्या सौंदर्याची जाणीव करून देतो. Loading…
- [नव्या युगाचे गाणे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/navya_yugache_gane_prashn_uttar/): नव्या युगाचे गाणे प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “नव्या युगाचे गाणे” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील प्रेरणादायी पाठ असून तो प्रगती, विज्ञान, आधुनिक विचार आणि बदलत्या काळाचे महत्त्व स्पष्ट करतो. या पाठामधून नवीन युगातील संधी, ज्ञानाचे महत्त्व आणि सकारात्मक दृष्टिकोन यांचे सुंदर वर्णन केले आहे. समाजात होत असलेले बदल स्वीकारून शिक्षण, विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने उज्ज्वल भविष्य घडवण्याचा संदेश या पाठातून दिला जातो. हा पाठ विद्यार्थ्यांमध्ये नव्या कल्पना स्वीकारण्याची, आत्मविश्वासाने पुढे जाण्याची आणि प्रगतीशील विचारसरणी विकसित करण्याची प्रेरणा निर्माण करतो. बदलत्या जगासोबत स्वतःमध्येही सकारात्मक बदल घडवून आणणे हेच या पाठाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे. Loading…
- [लाखाच्या कोटीच्या गप्पा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/lakhachya_kotichya_gappa_prashn_uttar/): लाखाच्या कोटीच्या गप्पा प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “लाखाच्या कोटीच्या गप्पा” हा इयत्ता आठवी मराठी विषयातील एक मनोरंजक आणि विचारप्रवर्तक पाठ आहे. या पाठामध्ये कल्पनाशक्ती, मोठी स्वप्ने आणि अवास्तव गप्पांच्या माध्यमातून मानवी स्वभावाचे चित्रण करण्यात आले आहे. अनेकदा माणूस वास्तवापेक्षा खूप मोठ्या आणि अशक्य गोष्टींची चर्चा करतो, परंतु केवळ मोठ्या गप्पा मारण्यापेक्षा प्रत्यक्ष कृतीला अधिक महत्त्व असते हा संदेश या पाठातून दिला आहे. विनोदी आणि हलक्याफुलक्या शैलीत लिहिलेला हा पाठ विद्यार्थ्यांना आनंद देतानाच वास्तववादी विचार करण्याची आणि मेहनतीच्या जोरावर स्वप्ने पूर्ण करण्याची प्रेरणा देतो. पाठातून कल्पनाशक्ती आणि व्यवहारिकता यामधील समतोल राखण्याचे महत्त्व देखील अधोरेखित केले आहे. Loading…
- [माझ्या देशावर माझे प्रेम आहे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/mazya_deshavar_majhe_prem_aahe_prashn_uttar/): माझ्या देशावर माझे प्रेम आहे प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी मराठी “माझ्या देशावर माझे प्रेम आहे” हा इयत्ता आठवीच्या मराठी विषयातील दुसरा पाठ विद्यार्थ्यांमध्ये देशभक्ती, राष्ट्रप्रेम आणि सामाजिक जबाबदारीची भावना जागृत करणारा आहे. या पाठातून लेखकाने देशावर प्रेम करणे म्हणजे फक्त घोषणाबाजी करणे नसून देशाच्या प्रगतीसाठी चांगले कार्य करणे, स्वच्छता राखणे, प्रामाणिकपणे वागणे आणि समाजासाठी योगदान देणे हे खरे देशप्रेम असल्याचा संदेश दिला आहे. आपल्या देशातील विविधता, संस्कृती, परंपरा आणि राष्ट्रीय एकात्मता यांचा अभिमान बाळगण्याची प्रेरणा या पाठातून मिळते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना आदर्श नागरिक बनण्यासाठी प्रेरित करतो आणि देशाप्रती असलेले प्रेम कृतीतून दाखवण्याचे महत्त्व स्पष्ट करतो. Loading…
- [मराठ्यांच्या सत्तेचा विस्तार प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/marathyancha_sattecha_vistar_prashn_uttar/): मराठ्यांच्या सत्तेचा विस्तार प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “मराठ्यांच्या सत्तेचा विस्तार” या दहाव्या पाठामध्ये मराठा साम्राज्याची वाढ आणि त्याच्या विस्ताराची माहिती दिली आहे. स्वराज्याच्या संरक्षणानंतर मराठ्यांनी आपल्या पराक्रम, शौर्य आणि प्रभावी प्रशासनाच्या बळावर राज्याचा विस्तार सुरू केला. छत्रपती शाहू महाराज यांच्या काळात आणि बाळाजी विश्वनाथ तसेच बाजीराव पहिले यांच्या नेतृत्वाखाली मराठा सत्तेचा प्रभाव महाराष्ट्राबाहेरही वाढला. मराठा सैन्याने उत्तर भारतापर्यंत आपला प्रभाव निर्माण केला आणि अनेक प्रदेशांमध्ये सत्ता मजबूत केली. युद्धकौशल्य, वेगवान हालचाली आणि प्रभावी नेतृत्वामुळे मराठे एक शक्तिशाली राजकीय शक्ती म्हणून उदयास आले. हा पाठ दाखवतो की एकता, नियोजन आणि योग्य नेतृत्व यांच्या साहाय्याने मर्यादित प्रदेशातूनही मोठे साम्राज्य ... Read more
- [मराठ्यांच्या स्वातंत्र्यसंग्राम प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/marathyancha_swatantra_sangram_prashn_uttar-2/): मराठ्यांच्या स्वातंत्र्यसंग्राम प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “मराठ्यांचा स्वातंत्र्यसंग्राम” या नवव्या पाठामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या निधनानंतर स्वराज्य टिकवण्यासाठी मराठ्यांनी केलेल्या संघर्षाची माहिती दिली आहे. औरंगजेबाने स्वराज्य संपवण्याचा प्रयत्न केला, परंतु मराठ्यांनी मोठ्या धैर्याने त्याचा सामना केला. छत्रपती संभाजी महाराज यांनी स्वराज्याच्या रक्षणासाठी कठोर संघर्ष केला आणि बलिदान दिले. त्यानंतर राजाराम महाराज आणि महाराणी ताराबाई यांनी नेतृत्व स्वीकारून मराठा सैन्याला एकत्र ठेवले. गनिमी काव्याच्या तंत्राचा प्रभावी वापर करून मराठ्यांनी शत्रूला सतत अडचणीत ठेवले. हा संघर्ष केवळ राज्यासाठी नव्हता, तर स्वाभिमान, स्वातंत्र्य आणि स्वराज्याच्या संरक्षणासाठी होता. या पाठातून संकटांमध्ये एकता, धैर्य आणि चिकाटी यांचे महत्त्व स्पष्ट होते. Loading…
- [आदर्श राज्यकर्ता प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/adarsh_rajyakarta_prashn_uttar/): आदर्श राज्यकर्ता प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “आदर्श राज्यकर्ता” या आठव्या पाठामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांचे आदर्श नेतृत्व आणि लोककल्याणकारी राज्यकारभार यांचे वर्णन केले आहे. शिवाजी महाराज हे केवळ पराक्रमी योद्धे नव्हते, तर दूरदृष्टी असलेले न्यायप्रिय आणि प्रजाहितदक्ष राजे होते. त्यांनी स्वराज्यातील सर्व धर्म आणि जातींचा समान आदर राखला. स्त्रियांचा सन्मान, शेतकऱ्यांचे संरक्षण आणि सामान्य जनतेची सुरक्षितता यांना त्यांनी विशेष महत्त्व दिले. युद्धामध्ये शिस्त आणि नैतिकता पाळण्याचे कठोर नियम त्यांनी आपल्या सैन्याला दिले होते. महाराजांनी किल्ले, आरमार आणि प्रशासन मजबूत करून स्वराज्याला स्थैर्य दिले. त्यांच्या नेतृत्वामुळे स्वराज्य हे जनतेच्या विश्वासावर उभे राहिलेले आदर्श राज्य बनले. हा पाठ आपल्याला शिकवतो ... Read more
- [स्वराज्याचा कारभार प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/swarajyacha_karbhar_prashn_uttar/): स्वराज्याचा कारभार प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “स्वराज्याचा कारभार” या सातव्या पाठामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी उभारलेल्या आदर्श राज्यव्यवस्थेची माहिती दिली आहे. महाराजांनी स्वराज्याचा कारभार शिस्तबद्ध, न्यायप्रिय आणि जनतेच्या हिताचा ठेवला. प्रशासन सुरळीत चालावे म्हणून त्यांनी अष्टप्रधान मंडळाची स्थापना केली, ज्यामध्ये प्रत्येक मंत्र्याला विशिष्ट जबाबदारी देण्यात आली होती. महसूल व्यवस्था सुधारून शेतकऱ्यांवर अन्याय होणार नाही याची काळजी घेतली गेली. किल्ल्यांचे व्यवस्थापन, मजबूत आरमार आणि शिस्तबद्ध सैन्य यामुळे स्वराज्य अधिक सुरक्षित झाले. महाराजांनी स्त्रियांचा सन्मान, धार्मिक सहिष्णुता आणि प्रजेचे संरक्षण यांना विशेष महत्त्व दिले. त्यांच्या कारभारात स्वराज्य हे केवळ सत्ता नसून जनतेच्या कल्याणासाठी असलेले लोकाभिमुख राज्य होते. हा पाठ उत्तम ... Read more
- [मुघलांशी संघर्ष प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/mughlanshi_sanghrsh_prashn_uttar/): मुघलांशी संघर्ष प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “मुघलांशी संघर्ष” या सहाव्या पाठामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराज आणि मुघल साम्राज्य यांच्यात झालेल्या संघर्षाची माहिती दिली आहे. स्वराज्याची वाढती ताकद पाहून मुघल बादशहा औरंगजेबाने शिवाजी महाराजांना थांबवण्यासाठी अनेक मोहिमा पाठवल्या. शाहिस्तेखानाने पुण्यात तळ ठोकला, परंतु महाराजांनी लालमहालावर धाडसी छापा टाकून त्याला पराभूत केले. त्यानंतर सुरतेवरील मोहिमेमुळे स्वराज्याची आर्थिक ताकद वाढली आणि मुघल सत्तेला मोठा धक्का बसला. पुरंदरच्या तहानंतर शिवाजी महाराज आग्र्याला गेले, पण औरंगजेबाने त्यांना नजरकैदेत ठेवले. महाराजांनी अत्यंत चातुर्याने आग्र्यातून सुटका करून पुन्हा स्वराज्य उभारणीला वेग दिला. हा संघर्ष केवळ युद्धापुरता मर्यादित नव्हता, तर स्वाभिमान, बुद्धिमत्ता आणि स्वराज्याच्या संरक्षणासाठी केलेला ... Read more
- [स्वराज्य स्थापना प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/swarajya_sthapna_prashn_uttar/): स्वराज्य स्थापना प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “स्वराज्यस्थापना” या पाचव्या पाठामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्य उभारण्यासाठी केलेल्या संघर्षाची प्रेरणादायी माहिती दिली आहे. बालपणापासूनच जिजामाता आणि दादोजी कोंडदेव यांच्या संस्कारांमुळे शिवाजी महाराजांच्या मनात स्वराज्याची संकल्पना निर्माण झाली. त्यांनी तोरणा, राजगड आणि कोंढाणा यांसारखे किल्ले जिंकून स्वराज्याचा पाया मजबूत केला. मावळ्यांच्या साहाय्याने त्यांनी आदिलशाही आणि मुघल सत्तेविरुद्ध धाडसी मोहिमा केल्या. अफजलखानाचा वध, शाहिस्तेखानावर छापा आणि सुरतेची मोहीम या घटनांनी महाराजांची युद्धनीती आणि नेतृत्वगुण संपूर्ण भारताला परिचित झाले. स्वराज्यस्थापना हा केवळ राज्य जिंकण्याचा संघर्ष नव्हता, तर सामान्य जनतेला न्याय, सुरक्षा आणि स्वाभिमान देण्याचा महान प्रयत्न होता. हा पाठ आपल्याला धैर्य, दूरदृष्टी ... Read more
- [शिवपूर्वकालीन महाराष्ट्र प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/shivpurvkalin_maharashtra_prashn_uttar/): शिवपूर्वकालीन महाराष्ट्र प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “शिवपूर्वकालीन महाराष्ट्र” या चौथ्या पाठामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जन्मापूर्वी महाराष्ट्रातील राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक परिस्थितीचे वर्णन केले आहे. त्या काळात महाराष्ट्रावर बहामनी साम्राज्याच्या विघटनानंतर निर्माण झालेल्या आदिलशाही आणि निजामशाही यांसारख्या सत्तांचे वर्चस्व होते. सततच्या युद्धांमुळे जनतेचे जीवन अस्थिर झाले होते, तरीही महाराष्ट्रातील किल्ले, गडकोट आणि बलाढ्य मावळे हे या प्रदेशाची ताकद मानले जात होते. ग्रामीण भागातील लोक मेहनती, शूर आणि स्वाभिमानी होते. संत परंपरेचा प्रभाव समाजावर मोठ्या प्रमाणात दिसून येत होता. संत तुकाराम, संत एकनाथ आणि समर्थ रामदास यांनी समाजात नैतिकता, भक्ती आणि संघटन यांचे महत्त्व पटवून दिले. या काळातील सामाजिक ... Read more
- [धार्मिक समन्वय प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/dharmik_samanvay_prashn_uttar/): धार्मिक समन्वय प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “धार्मिक समन्वय” या तिसऱ्या पाठामध्ये भारतातील विविध धर्मांमध्ये निर्माण झालेल्या ऐक्य, सहिष्णुता आणि सांस्कृतिक एकात्मतेची माहिती दिली आहे. मध्ययुगीन काळात हिंदू आणि मुस्लिम संस्कृतींचा परस्पर प्रभाव वाढू लागला. संत आणि सूफी परंपरेतील महान व्यक्तींनी प्रेम, बंधुभाव आणि मानवतेचा संदेश समाजात पोहोचवला. संत कबीर, गुरु नानक, संत नामदेव आणि सूफी संतांनी जात-पात, धर्मभेद आणि अंधश्रद्धा यांना विरोध करून सर्व धर्म समान असल्याचे सांगितले. त्यांच्या विचारांमुळे समाजात शांतता आणि सामाजिक ऐक्य निर्माण झाले. संगीत, साहित्य, वास्तुकला आणि भाषांमध्येही धार्मिक समन्वयाचे सुंदर दर्शन घडते. हा पाठ आपल्याला शिकवतो की विविधतेत एकता हीच भारतीय संस्कृतीची ... Read more
- [शिवपूर्वकालीन भारत प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/shivpurva_kalin_bharat_prashn_uttar/): शिवपूर्वकालीन भारत प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “शिवपूर्वकालीन भारत” या दुसऱ्या पाठामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या उदयापूर्वी भारतातील राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक परिस्थितीचे वर्णन केले आहे. त्या काळात भारतात अनेक मुस्लिम सुलतानशाही आणि मुघल सत्ता प्रभावी होती. दिल्ली सल्तनत, बहामनी साम्राज्य, आदिलशाही, निजामशाही आणि कुतुबशाही यांसारख्या राज्यांनी देशाच्या विविध भागांवर राज्य केले. सततच्या युद्धांमुळे सामान्य जनतेचे जीवन अस्थिर झाले होते. शेतकरी, कारागीर आणि व्यापारी यांना अनेक अडचणींना सामोरे जावे लागत होते. याच काळात संत परंपरेने समाजात भक्ती, समानता आणि मानवतेचा संदेश दिला. संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम आणि संत एकनाथ यांच्या विचारांनी समाजाला नवी दिशा मिळाली. शिवपूर्वकालीन भारताचा अभ्यास केल्याने ... Read more
- [इतिहासाची साधने प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी](https://swadhyaybooks.com/2026/05/iyatta_satvi_itihasachi_sadhane_prashn_uttar/): इतिहासाची साधने प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी इतिहास इयत्ता सातवी इतिहासाच्या “इतिहासाची साधने” या पहिल्या पाठामध्ये इतिहास समजून घेण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या विविध साधनांची माहिती दिली आहे. भूतकाळातील घटना, संस्कृती, राज्यव्यवस्था आणि लोकांचे जीवन जाणून घेण्यासाठी इतिहासकार अनेक पुराव्यांचा अभ्यास करतात. शिलालेख, ताम्रपट, नाणी, हस्तलिखिते, जुनी पत्रे, किल्ले, मंदिरे, समाध्या आणि पुरातत्त्वीय अवशेष ही इतिहासाची महत्त्वाची साधने मानली जातात. या साधनांमुळे प्राचीन काळातील समाजजीवन, व्यापार, कला, धर्म आणि प्रशासन यांची खरी माहिती मिळते. इतिहास हा केवळ गोष्टींचा संग्रह नसून तो पुराव्यांवर आधारित अभ्यास आहे, हे या पाठातून स्पष्ट होते. तसेच आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे जुनी कागदपत्रे जतन करणे आणि संशोधन करणे अधिक सोपे झाले आहे. ... Read more
- [ताऱ्यांची जीवनयात्रा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/taryanchi_jivan_yatra_prashn_uttar/): ताऱ्यांची जीवनयात्रा प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानातील “ताऱ्यांची जीवनयात्रा” हा पाठ विश्वातील ताऱ्यांच्या जन्मापासून त्यांच्या अंतापर्यंतचा रोमांचक प्रवास समजावून सांगतो. अवकाशातील धूळ व वायूंच्या प्रचंड ढगांपासून ताऱ्यांची निर्मिती कशी होते, तसेच त्यांच्यामध्ये होणाऱ्या अणुऊर्जा प्रक्रियेमुळे प्रकाश आणि उष्णता कशी निर्माण होते, याची माहिती या धड्यात दिली आहे. ताऱ्यांचे आकार, तापमान आणि आयुष्य यांनुसार त्यांच्यात होणारे बदल समजावून सांगताना लाल महातारा, श्वेत बटू, न्यूट्रॉन तारा आणि कृष्णविवर यांसारख्या अवस्थांची ओळख करून दिली जाते. सूर्य हा देखील एक तारा असून त्याचे आयुष्य मर्यादित आहे, ही वैज्ञानिक संकल्पना विद्यार्थ्यांना या पाठातून समजते. विश्वातील बदल सतत सुरू असतात आणि विज्ञानाच्या ... Read more
- [परिसंस्था प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/parisanstha_prashn_uttar/): परिसंस्था प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानातील “परिसंस्था” हा पाठ सजीव आणि त्यांच्या सभोवतालच्या पर्यावरणातील परस्परसंबंध स्पष्ट करणारा महत्त्वाचा धडा आहे. वनस्पती, प्राणी, सूक्ष्मजीव तसेच हवा, पाणी आणि माती यांसारखे निर्जीव घटक एकमेकांवर अवलंबून राहून परिसंस्था तयार करतात. अन्नसाखळी, अन्नजाळे आणि ऊर्जा प्रवाह यांच्या माध्यमातून निसर्गातील संतुलन कसे टिकून राहते, हे या पाठातून समजते. जंगल, तलाव, समुद्र किंवा शेती यांसारख्या विविध परिसंस्थांमधील जैवविविधतेचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना या धड्यातून कळते. मानवी हस्तक्षेपामुळे परिसंस्थेचे संतुलन बिघडू शकते, त्यामुळे पर्यावरण संवर्धन आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे जतन करणे आवश्यक आहे, हा संदेश हा पाठ प्रभावीपणे देतो. Loading…
- [मानवनिर्मित पदार्थ प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/manav_nirmit_padarth_prashn_uttar/): मानवनिर्मित पदार्थ प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानातील “मानवनिर्मित पदार्थ” हा पाठ मानवाने विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या मदतीने तयार केलेल्या विविध पदार्थांची माहिती देतो. नैसर्गिक पदार्थांपेक्षा वेगळे असलेले प्लास्टिक, कृत्रिम तंतू, काच, धातूंचे मिश्रधातू यांसारखे पदार्थ मानवी गरजांनुसार तयार केले जातात, हे या पाठातून समजते. या पदार्थांचे गुणधर्म, उपयोग आणि त्यांचा दैनंदिन जीवनावर होणारा परिणाम यांचे सविस्तर वर्णन या धड्यात केले आहे. विशेषतः प्लास्टिकच्या वाढत्या वापरामुळे पर्यावरणावर होणारे दुष्परिणाम आणि पुनर्वापराचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना समजावून सांगितले जाते. विज्ञानाच्या साहाय्याने मानवाने जीवन अधिक सोयीस्कर केले असले तरी पर्यावरणाचे संरक्षण करणेही तितकेच आवश्यक आहे, हा महत्त्वपूर्ण संदेश हा पाठ देतो. Loading…
- [द्रव्यांचे संघटन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/drvyanche_sanghatan_prashn_uttar/): द्रव्यांचे संघटन प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानातील “द्रव्यांचे संघटन” हा पाठ पदार्थांच्या रचनेविषयी मूलभूत आणि रंजक माहिती देणारा आहे. या पाठामध्ये प्रत्येक द्रव्य हे अतिसूक्ष्म कणांपासून बनलेले असते, ही संकल्पना स्पष्ट केली जाते. अणू, रेणू आणि मूलद्रव्ये यांच्या साहाय्याने पदार्थांची निर्मिती कशी होते, हे सोप्या उदाहरणांद्वारे समजावले जाते. तसेच घन, द्रव आणि वायू या अवस्थांमध्ये कणांची मांडणी व हालचाल कशी बदलते, याचे वैज्ञानिक स्पष्टीकरण दिले जाते. या पाठामुळे विद्यार्थ्यांना आपल्या आजूबाजूच्या प्रत्येक वस्तूमागील सूक्ष्म रचना समजण्यास मदत होते. विज्ञानातील पुढील रसायनशास्त्रीय संकल्पना समजून घेण्यासाठी हा पाठ अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो, कारण तो पदार्थांच्या मूलभूत संरचनेची ओळख ... Read more
- [नोकरशाही प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/nokarshahi_prashn_uttar/): नोकरशाही प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्र इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्रातील “नोकरशाही” हा पाठ शासनव्यवस्थेतील प्रशासकीय यंत्रणेचे महत्त्व स्पष्ट करणारा आहे. या पाठामध्ये सरकारी अधिकारी आणि कर्मचारी शासनाच्या योजना व कायद्यांची अंमलबजावणी कशी करतात याची माहिती दिली जाते. लोकप्रतिनिधी धोरणे ठरवतात, तर नोकरशाही त्या धोरणांना प्रत्यक्ष कृतीत उतरवण्याचे काम करते. जिल्हाधिकारी, तहसीलदार, पोलीस अधिकारी आणि विविध विभागातील अधिकारी हे प्रशासन सुरळीत चालण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतात. नोकरशाहीमुळे शासनातील सातत्य, शिस्त आणि कार्यक्षमता टिकून राहते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना प्रशासनाची रचना, जबाबदाऱ्या आणि नागरिकांसाठी कार्य करणाऱ्या सरकारी यंत्रणेचे महत्त्व समजावून सांगतो. Loading…
- [राज्यशासन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/rajya_shasan_prashn_uttar/): राज्यशासन प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्र इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्रातील राज्यशासन हा पाचवा पाठ विद्यार्थ्यांना राज्यस्तरीय प्रशासनाची रचना, कार्यपद्धती आणि जबाबदाऱ्या समजावून सांगणारा महत्त्वपूर्ण घटक आहे. या पाठामध्ये भारताच्या संघराज्य रचनेनुसार राज्यशासनाची भूमिका स्पष्ट केली जाते. राज्यपाल, मुख्यमंत्री आणि मंत्रिमंडळ यांची नियुक्ती व कार्ये, तसेच राज्य विधानमंडळाची रचना – म्हणजे विधानसभेचे कार्य, कायदे निर्मितीची प्रक्रिया आणि लोकप्रतिनिधींची जबाबदारी यांचा सविस्तर आढावा दिला आहे. राज्यपाल हे राज्याचे घटनात्मक प्रमुख असतात, तर मुख्यमंत्री हे प्रत्यक्ष कारभाराचे नेतृत्व करतात. मंत्रिमंडळाच्या माध्यमातून शासन विविध विभागांमार्फत शिक्षण, आरोग्य, शेती, उद्योग, पाणीपुरवठा इत्यादी विषयांवर निर्णय घेते. या पाठातून विद्यार्थ्यांना लोकशाही व्यवस्थेत राज्यशासनाची गरज, त्याची कार्यक्षमता आणि नागरिक म्हणून ... Read more
- [भारतातील न्यायव्यवस्था प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/bhartatil_nyay_vyavastha_prashn_uttar/): भारतातील न्यायव्यवस्था प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्र इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्रातील “भारतातील न्यायव्यवस्था” हा पाठ भारतीय लोकशाहीतील न्यायसंस्थेचे महत्त्व स्पष्ट करणारा आहे. या पाठामध्ये सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालय आणि कनिष्ठ न्यायालयांची रचना व कार्य यांची माहिती दिली जाते. न्यायव्यवस्था ही नागरिकांच्या हक्कांचे संरक्षण करणारी आणि कायद्याचे राज्य टिकवून ठेवणारी महत्त्वाची संस्था मानली जाते. न्यायालये सर्वांना समान न्याय देण्याचे कार्य करतात आणि शासनाच्या कोणत्याही चुकीच्या निर्णयावर नियंत्रण ठेवू शकतात. न्यायव्यवस्थेची स्वायत्तता ही भारतीय लोकशाहीची मोठी ताकद आहे, कारण त्यामुळे न्यायनिवाडा निष्पक्षपणे होतो. हा पाठ विद्यार्थ्यांना न्याय, समानता आणि संविधानिक मूल्यांचे महत्त्व समजून घेण्यास मदत करतो. Loading…
- [केंद्रीय कार्यकारी मंडळ प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/kendriya_karyakari_mandal_prashn_uttar/): केंद्रीय कार्यकारी मंडळ प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्र इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्रातील “केंद्रीय कार्यकारी मंडळ” हा पाठ भारताच्या शासनव्यवस्थेतील कार्यकारी शाखेची ओळख करून देतो. या पाठामध्ये राष्ट्रपती, पंतप्रधान आणि मंत्रिमंडळ यांची भूमिका व जबाबदाऱ्या स्पष्ट केल्या आहेत. राष्ट्रपती हे देशाचे घटनात्मक प्रमुख असले तरी प्रत्यक्ष शासनकारभार पंतप्रधान आणि मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसार चालतो, ही संसदीय शासनपद्धतीची विशेषता या पाठातून समजते. मंत्रिमंडळ विविध खात्यांद्वारे देशाचे प्रशासन चालवते आणि संसदेसमोर जबाबदार राहते. देशाच्या विकासासाठी धोरणे तयार करणे, कायद्यांची अंमलबजावणी करणे आणि जनतेच्या हिताचे निर्णय घेणे ही कार्यकारी मंडळाची महत्त्वाची कामे आहेत. हा पाठ विद्यार्थ्यांना शासनव्यवस्थेतील समन्वय, जबाबदारी आणि लोकशाहीतील नेतृत्वाचे महत्त्व समजावून सांगतो. Loading…
- [भारताची संसद प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/bharatachi_sansad_prashn_uttar/): भारताची संसद प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्र इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्रातील “भारताची संसद” हा पाठ भारतीय लोकशाहीच्या केंद्रस्थानी असलेल्या संसदेची रचना आणि कार्य समजावून सांगतो. भारताची संसद ही राष्ट्रपती, लोकसभा आणि राज्यसभा या तीन घटकांनी बनलेली आहे. या पाठामध्ये कायदे कसे तयार होतात, संसदेमध्ये चर्चा कशी होते आणि लोकप्रतिनिधी जनतेच्या समस्या कशा मांडतात याची माहिती दिली जाते. लोकसभा ही थेट जनतेने निवडलेली सभा असल्यामुळे तिला लोकांच्या इच्छेचे प्रतीक मानले जाते, तर राज्यसभा राज्यांचे प्रतिनिधित्व करते. संसद देशाच्या विकासासाठी कायदे तयार करते, शासनावर नियंत्रण ठेवते आणि लोकशाही अधिक मजबूत बनवते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना लोकशाही प्रक्रियेचे महत्त्व आणि नागरिक म्हणून आपली भूमिका समजून घेण्यासाठी ... Read more
- [संसदीय शासन पद्धतीची ओळख प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/sansdiy_shasan_paddhatichi_olakh_prashn_uttar/): संसदीय शासन पद्धतीची ओळख प्रश्न उत्तर आठवी नागरिकशास्त्र इयत्ता आठवी नागरिकशास्त्रातील “संसदीय शासन पद्धतीची ओळख” हा पाठ भारतातील लोकशाही व्यवस्थेची मूलभूत रचना समजावून सांगणारा महत्त्वाचा पाठ आहे. या पाठामध्ये भारतात चालणाऱ्या संसदीय शासनपद्धतीची वैशिष्ट्ये, संसदचे कार्य, पंतप्रधान व मंत्रिमंडळाची भूमिका, तसेच लोकप्रतिनिधींचे महत्त्व यांची माहिती दिली जाते. भारतीय लोकशाहीमध्ये जनता ही सर्वोच्च मानली जाते आणि जनतेने निवडून दिलेले प्रतिनिधी संसदेत देशाचे शासन चालवतात, ही या पाठाची मुख्य कल्पना आहे. संसदीय शासनपद्धतीमुळे सरकार जनतेपुढे जबाबदार राहते आणि लोकांच्या समस्यांवर चर्चा करून निर्णय घेतले जातात. हा पाठ विद्यार्थ्यांना लोकशाहीतील सहभाग, जबाबदारी आणि संविधानिक मूल्यांची जाणीव करून देतो. Loading…
- [मार्गदर्शक तत्त्वे आणि मूलभूत कर्तव्ये प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/margdarshak_tatva_ani_mulbhut_kartavya_prashn_uttar/): मार्गदर्शक तत्त्वे आणि मूलभूत कर्तव्ये प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्र इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्रातील “मार्गदर्शक तत्त्वे आणि मूलभूत कर्तव्ये” हा सहावा पाठ भारतीय संविधानातील नागरिकांच्या जबाबदाऱ्या आणि शासनाच्या उद्दिष्टांची ओळख करून देणारा महत्त्वपूर्ण पाठ आहे. या पाठामध्ये राज्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वांद्वारे सरकारने समाजातील सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी कसे कार्य करावे, हे स्पष्ट केले आहे. शिक्षण, आरोग्य, समान संधी आणि सामाजिक न्याय यांसारख्या गोष्टींची पूर्तता करण्यासाठी ही तत्त्वे शासनाला दिशा देतात. तसेच मूलभूत कर्तव्यांमुळे प्रत्येक नागरिकाने राष्ट्रध्वजाचा सन्मान करणे, पर्यावरणाचे संरक्षण करणे आणि देशाची एकता टिकवून ठेवणे यांसारख्या जबाबदाऱ्या पार पाडाव्यात, ही जाणीव विद्यार्थ्यांना होते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना फक्त हक्कांची जाणीव करून देत नाही, तर ... Read more
- [मूलभूत हक्क भाग 2 प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/mulbhut_hakka_bhag_2_prashn_uttar/): मूलभूत हक्क भाग 2 प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्र इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्रातील “मूलभूत हक्क भाग-२” हा पाचवा पाठ भारतीय संविधानाने नागरिकांना दिलेल्या सांस्कृतिक, शैक्षणिक आणि घटनात्मक उपायांच्या हक्कांची माहिती देणारा महत्त्वाचा पाठ आहे. या पाठामध्ये प्रत्येक नागरिकाला आपल्या भाषा, संस्कृती आणि परंपरा जपण्याचा अधिकार कसा मिळतो, हे स्पष्ट केले आहे. तसेच अल्पसंख्याक समाजांना त्यांच्या शैक्षणिक संस्था स्थापन करण्याचा व चालवण्याचा अधिकार संविधानाने दिला आहे, यामुळे भारतातील विविधता आणि एकता अधिक मजबूत होते. घटनात्मक उपायांचा हक्क हा नागरिकांच्या अधिकारांचे संरक्षण करणारा सर्वात प्रभावी हक्क मानला जातो, कारण कोणत्याही अन्यायाविरुद्ध न्यायालयाची मदत घेण्याचा अधिकार नागरिकांना मिळतो. हा पाठ विद्यार्थ्यांना संविधान हे फक्त अधिकार ... Read more
- [मूलभूत हक्क भाग 1 प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/mulbhut_hakka_bhag_1_prashn_uttar/): मूलभूत हक्क भाग 1 प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्र इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्रातील “मूलभूत हक्क भाग-१” हा चौथा पाठ भारतीय नागरिकांना संविधानाने दिलेल्या महत्त्वपूर्ण अधिकारांची ओळख करून देणारा आहे. या पाठामध्ये समानतेचा हक्क, स्वातंत्र्याचा हक्क आणि शोषणाविरुद्धचा हक्क यांचे महत्त्व सोप्या उदाहरणांसह स्पष्ट केले आहे. प्रत्येक नागरिकाला जात, धर्म, भाषा किंवा लिंगभेद न करता समान वागणूक मिळावी, हा या हक्कांचा मुख्य उद्देश आहे. तसेच व्यक्तीला विचार मांडण्याचे, शिक्षण घेण्याचे आणि सुरक्षितपणे जीवन जगण्याचे स्वातंत्र्य संविधान देते, हे या पाठातून विद्यार्थ्यांना समजते. मूलभूत हक्क हे लोकशाहीचे संरक्षण करणारे कवच मानले जाते, कारण ते नागरिकांच्या सन्मान आणि स्वातंत्र्याचे रक्षण करतात. हा पाठ विद्यार्थ्यांच्या मनात ... Read more
- [संविधानाची वैशिष्ट्ये प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/sanvidhanachi_veishishtye_prashn_uttar/): संविधानाची वैशिष्ट्ये प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्र इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्रातील “संविधानाची वैशिष्ट्ये” हा तिसरा पाठ भारतीय संविधानाचे वेगळेपण आणि त्याची ताकद समजावून सांगणारा महत्त्वाचा पाठ आहे. या पाठामध्ये भारताचे संविधान लिखित आणि विस्तृत स्वरूपाचे कसे आहे, तसेच ते देशातील विविध भाषा, धर्म, संस्कृती आणि परंपरांचा आदर करून सर्व नागरिकांना समान न्याय देण्याचे कार्य कसे करते, हे स्पष्ट केले आहे. संविधानामध्ये मूलभूत अधिकार, कर्तव्ये आणि राज्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचा समावेश असल्यामुळे लोकशाही अधिक सक्षम बनते. संघराज्य पद्धती, स्वतंत्र न्यायव्यवस्था आणि सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकार ही भारतीय संविधानाची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये विद्यार्थ्यांना या पाठातून समजतात. हा पाठ विद्यार्थ्यांना संविधान हे केवळ नियमांचे पुस्तक नसून देशाच्या एकता, ... Read more
- [संविधानाची उद्देशिका प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/sanvidhanachi_uddeshika_prashn_uttar/): संविधानाची उद्देशिका प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्र इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्रातील “संविधानाची उद्देशिका” हा दुसरा पाठ भारतीय संविधानाच्या आत्म्याची ओळख करून देणारा महत्त्वाचा पाठ आहे. उद्देशिका म्हणजे संविधानाचा परिचय किंवा प्रस्तावना असून, भारत देश कोणत्या तत्त्वांवर चालतो हे ती स्पष्ट करते. या पाठामध्ये सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष, लोकशाही आणि गणराज्य या मूल्यांचे महत्त्व सोप्या भाषेत समजावून सांगितले आहे. तसेच न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता या आदर्शांमुळे प्रत्येक नागरिकाला सन्मानाने जगण्याचा अधिकार मिळतो, ही जाणीव विद्यार्थ्यांना होते. उद्देशिका ही फक्त शब्दांची रचना नसून भारताच्या लोकशाहीची दिशा आणि देशाच्या एकतेची प्रेरणा आहे, हे या पाठातून स्पष्ट होते. हा पाठ विद्यार्थ्यांच्या मनात संविधानाबद्दल आदर निर्माण करून ... Read more
- [आपल्या संविधानाची ओळख प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/aplya_sanvidhanachi_olakh_prashn_uttar/): आपल्या संविधानाची ओळख प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्र इयत्ता सातवी नागरिकशास्त्रातील “आपल्या संविधानाची ओळख” हा पहिला पाठ विद्यार्थ्यांना भारताच्या संविधानाची मूलभूत माहिती करून देणारा महत्त्वाचा पाठ आहे. या पाठामध्ये संविधान म्हणजे देश चालवण्याचे नियमपुस्तक कसे असते, ते नागरिकांचे हक्क व कर्तव्ये कशा प्रकारे निश्चित करते आणि देशातील लोकशाही मजबूत ठेवण्यासाठी त्याची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, हे समजावून सांगितले आहे. भारताचे संविधान जगातील सर्वांत मोठे लिखित संविधान मानले जाते. या पाठातून विद्यार्थ्यांना समता, स्वातंत्र्य, बंधुता आणि न्याय या मूल्यांची ओळख होते. तसेच संविधानामुळे प्रत्येक नागरिकाला समान अधिकार मिळतात आणि देशातील शासनव्यवस्था सुव्यवस्थितपणे चालते, ही जाणीव विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण होते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना जबाबदार ... Read more
- [सागरतळरचना प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/sagartalrachna_prashn_uttar/): सागरतळरचना प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी भूगोल इयत्ता आठवी भूगोलमधील “सागरतळरचना” हा चौथा पाठ समुद्राच्या पाण्याखालील अद्भुत आणि रहस्यमय भूरचनेची माहिती देतो. समुद्राचा तळ सपाट नसून त्यामध्ये खंडान्त उतार, सागरी मैदाने, खोल गर्ता, समुद्रपर्वत आणि मध्य महासागरी पर्वतरांगा अशा विविध रचना आढळतात. पृथ्वीच्या पृष्ठभागाप्रमाणेच सागरतळावरही नैसर्गिक हालचाली सतत सुरू असतात. काही ठिकाणी ज्वालामुखी क्रिया आणि भूकंपामुळे नवीन सागरी भूप्रदेश तयार होतात. सागरतळातील खोल गर्ता पृथ्वीवरील सर्वात खोल भागांपैकी मानल्या जातात. या पाठातून विद्यार्थ्यांना महासागरांचे वैज्ञानिक महत्त्व, सागरी संसाधने आणि पृथ्वीच्या रचनेतील समुद्राचा वाटा समजतो. समुद्राच्या अथांग पाण्याखाली दडलेले हे भूगोलातील गूढ जग विद्यार्थ्यांमध्ये शोधक वृत्ती निर्माण करणारे ठरते. Loading…
- [समोच्च रेषा नकाशा आणि भूरूपे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/samochcha_resha_nakasha_aani_bhurupe_prashn_uttar/): समोच्च रेषा नकाशा आणि भूरूपे प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “समोच्च रेषा नकाशा आणि भूरूपे” हा पाठ पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील उंच-सखल भाग नकाशावर कसे दर्शवले जातात याची माहिती देणारा आहे. समान उंचीच्या ठिकाणांना जोडणाऱ्या रेषांना समोच्च रेषा म्हणतात. या रेषांच्या साहाय्याने डोंगर, पठार, दऱ्या आणि सपाट प्रदेश यांसारखी भूरूपे सहज ओळखता येतात. समोच्च रेषा जवळजवळ असतील तर प्रदेश तीव्र उताराचा असतो, तर रेषांमध्ये जास्त अंतर असल्यास प्रदेश सपाट असतो. नकाशांमुळे भूपृष्ठाची रचना समजून घेणे सोपे होते आणि जलसंधारण, शेती, रस्ते बांधणी व नियोजनासाठी त्यांचा उपयोग केला जातो. हा पाठ विद्यार्थ्यांना नकाशावाचन कौशल्य विकसित करण्यास तसेच पृथ्वीच्या विविध भूरूपांची ओळख ... Read more
- [मानवी वस्ती प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी](https://swadhyaybooks.com/2026/05/manvi_vasti_prashn_uttar_iyatta_satvi/): मानवी वस्ती प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “मानवी वस्ती” हा पाठ मानवाच्या राहणीमानाशी संबंधित भौगोलिक माहिती देणारा महत्त्वाचा पाठ आहे. ज्या ठिकाणी लोक कायमस्वरूपी राहतात त्या ठिकाणाला मानवी वस्ती म्हणतात. पाणी, सुपीक जमीन, हवामान, वाहतूक आणि रोजगाराच्या सुविधा यांनुसार मानवी वस्तींची निर्मिती व विकास होतो. मानवी वस्तींचे ग्रामीण व शहरी असे दोन मुख्य प्रकार आहेत. ग्रामीण भागात शेती हा प्रमुख व्यवसाय असतो, तर शहरी भागात उद्योग, व्यापार आणि सेवा क्षेत्र अधिक विकसित असते. वाढती लोकसंख्या आणि आधुनिक सुविधांमुळे शहरांचा विस्तार वेगाने होत आहे. मानवी वस्तींमुळे संस्कृती, भाषा आणि जीवनशैलीमध्ये विविधता दिसून येते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना मानव आणि पर्यावरण ... Read more
- [कृषी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/krishi_prashn_uttar/): कृषी प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “कृषी” हा पाठ मानवाच्या जीवनातील शेतीचे महत्त्व स्पष्ट करणारा आहे. अन्न, वस्त्र आणि उद्योगांसाठी लागणारा कच्चा माल मोठ्या प्रमाणात कृषीमधून मिळतो. हवामान, मृदा, पाणी आणि मनुष्यबळ या घटकांवर शेती अवलंबून असते. भारतात खरीप, रब्बी आणि जायद असे पिकांचे हंगाम आढळतात. तांदूळ, गहू, कापूस, ऊस आणि डाळी ही प्रमुख पिके विविध प्रदेशांमध्ये घेतली जातात. आधुनिक तंत्रज्ञान, सिंचन व्यवस्था आणि सुधारित बियाण्यांमुळे कृषी उत्पादनात वाढ झाली आहे. तसेच शेतीमुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना मिळते आणि अनेक लोकांना रोजगार उपलब्ध होतो. हा पाठ विद्यार्थ्यांना कृषीचे प्रकार, पिकांचे महत्त्व आणि शेतीतील बदल समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो. Loading…
- [ऋतुनिर्मिती भाग 2 प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/rutunirmiti_bhag_2_prashn_uttar/): ऋतुनिर्मिती भाग 2 प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “ऋतुनिर्मिती भाग २” हा पाठ पृथ्वीच्या परिभ्रमण आणि अक्षाच्या झुकावामुळे ऋतू कसे निर्माण होतात याचे सखोल स्पष्टीकरण देतो. पृथ्वी सूर्याभोवती फिरताना तिचा अक्ष सुमारे २३ अंश ३० मिनिटांनी झुकलेला असल्यामुळे पृथ्वीच्या विविध भागांवर सूर्यकिरण वेगवेगळ्या प्रमाणात पडतात. यामुळे उन्हाळा, हिवाळा आणि पावसाळा यांसारखे ऋतू निर्माण होतात. उत्तर आणि दक्षिण गोलार्धामध्ये ऋतू एकाच वेळी वेगवेगळे असतात, कारण एका गोलार्धावर सूर्यकिरण सरळ पडत असताना दुसऱ्या गोलार्धावर तिरपे पडतात. दिवस-रात्रांच्या कालावधीमध्ये होणारे बदलही ऋतुनिर्मितीशी संबंधित आहेत. हा पाठ विद्यार्थ्यांना पृथ्वीच्या हालचालींचा हवामानावर होणारा परिणाम आणि निसर्गातील ऋतू बदलामागील वैज्ञानिक कारणे समजून घेण्यासाठी अत्यंत ... Read more
- [सविनय कायदेभंग चळवळ प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/savinay_kaydebhang_chalval_prashn_uttar/): सविनय कायदेभंग चळवळ प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास सविनय कायदेभंग चळवळ ही भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील एक अत्यंत महत्त्वाची चळवळ होती. १९३० साली महात्मा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली ही चळवळ सुरू झाली. इंग्रज सरकारच्या अन्यायकारक कायद्यांना अहिंसात्मक मार्गाने विरोध करणे हा या आंदोलनाचा मुख्य उद्देश होता. गांधीजींनी साबरमती आश्रमातून दांडीपर्यंत पदयात्रा करून मिठाचा कायदा मोडला आणि त्यानंतर देशभरात आंदोलनाची लाट पसरली. या चळवळीत विद्यार्थी, महिला, शेतकरी आणि कामगार यांनी मोठ्या प्रमाणावर सहभाग घेतला. विदेशी वस्तूंचा बहिष्कार, कर न भरणे आणि सरकारी नियमांचा शांततेने विरोध अशा मार्गांनी भारतीयांनी ब्रिटिश सत्तेला आव्हान दिले. या आंदोलनामुळे भारतीयांमध्ये स्वातंत्र्याची जाणीव अधिक दृढ झाली आणि भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याला नवी दिशा ... Read more
- [मृदा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/mruda_prashn_uttar/): मृदा प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “मृदा” हा पाठ जमिनीच्या वरच्या सुपीक थराविषयी महत्त्वाची माहिती देणारा आहे. खडकांचे झिजणे, हवामानातील बदल, पाणी, वारा आणि सजीवांच्या क्रियांमुळे मृदेची निर्मिती होते. मृदेमध्ये खनिजे, सेंद्रिय पदार्थ, पाणी आणि हवा यांचे मिश्रण असल्यामुळे वनस्पतींची वाढ शक्य होते. काळी मृदा, लाल मृदा, गाळाची मृदा आणि लेटराइट मृदा असे विविध प्रकार भारतात आढळतात. प्रत्येक मृदेचे गुणधर्म वेगवेगळे असल्यामुळे त्यानुसार पिकांची लागवड केली जाते. मृदा ही शेतीचा मुख्य आधार असल्यामुळे तिचे संरक्षण करणे अत्यंत आवश्यक आहे. वृक्षतोड, अतिवापर आणि धूप यांमुळे मृदेची सुपीकता कमी होते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना मृदेचे महत्त्व, तिचे प्रकार आणि संवर्धनाची गरज ... Read more
- [नैसर्गिक प्रदेश प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/naisargik_pradesh_prashn_uttar/): नैसर्गिक प्रदेश प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “नैसर्गिक प्रदेश” हा पाठ पृथ्वीवरील विविध भौगोलिक प्रदेशांची वैशिष्ट्ये समजावून सांगणारा महत्त्वाचा पाठ आहे. हवामान, पर्जन्य, तापमान, वनस्पती आणि प्राणीजीवन यांच्या आधारे पृथ्वीवरील प्रदेश वेगवेगळ्या नैसर्गिक प्रदेशांमध्ये विभागले गेले आहेत. विषुववृत्तीय प्रदेश, वाळवंटी प्रदेश, गवताळ प्रदेश आणि ध्रुवीय प्रदेश यांसारख्या भागांमध्ये निसर्गाची वैशिष्ट्ये वेगवेगळी दिसून येतात. प्रत्येक प्रदेशातील लोकांचे राहणीमान, व्यवसाय, अन्न आणि संस्कृती तेथील नैसर्गिक परिस्थितीनुसार बदलतात. उदाहरणार्थ, थंड प्रदेशातील लोक उबदार कपडे वापरतात, तर वाळवंटी प्रदेशात पाण्याची कमतरता असल्यामुळे वेगळी जीवनशैली आढळते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना पृथ्वीवरील विविध नैसर्गिक वातावरण आणि मानवाचे त्यांच्याशी असलेले संबंध समजून घेण्यास मदत करतो. Loading…
- [आर्द्रता व ढग प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/aadrata_v_dhag_prashn_uttar/): आर्द्रता व ढग प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी भूगोल इयत्ता आठवी भूगोलमधील “आर्द्रता व ढग” हा तिसरा पाठ वातावरणातील जलवाष्प, हवामानातील बदल आणि पावसाच्या प्रक्रियेची माहिती देणारा महत्त्वाचा धडा आहे. वातावरणात असलेल्या जलवाष्पाच्या प्रमाणाला आर्द्रता म्हणतात. समुद्र, नद्या आणि तलावांमधील पाण्याचे बाष्पीभवन होऊन हवेत जलवाष्प तयार होते. हे जलवाष्प थंड झाल्यावर सूक्ष्म पाण्याच्या थेंबांमध्ये रूपांतरित होते आणि त्यापासून ढग निर्माण होतात. ढगांचे विविध प्रकार, त्यांची उंची आणि त्यांच्यामुळे होणारा पाऊस यांचा अभ्यास या पाठात करण्यात आला आहे. वातावरणातील आर्द्रता जास्त असल्यास हवा दमट वाटते, तर कमी आर्द्रतेमुळे कोरडे वातावरण निर्माण होते. हा पाठ विद्यार्थ्यांना पावसाचे चक्र, हवामानातील बदल आणि निसर्गातील जलचक्राचे महत्त्व ... Read more
- [वारे प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/vare_prashn_uttar/): वारे प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “वारे” हा पाठ वातावरणातील हवेच्या हालचालींचे महत्त्व समजावून सांगणारा आहे. जास्त दाबाच्या प्रदेशातून कमी दाबाच्या प्रदेशाकडे हवा वाहते, त्यालाच वारा म्हणतात. पृथ्वीचे तापमान, हवेचा दाब आणि पृथ्वीचे परिभ्रमण यांमुळे वाऱ्यांची दिशा व वेग बदलत असतो. वाऱ्यांचे स्थायी वारे, मोसमी वारे आणि स्थानिक वारे असे प्रमुख प्रकार आढळतात. समुद्रकिनारी दिवसाच्या वेळी समुद्राकडून जमिनीकडे येणारा वारा आणि रात्री जमिनीकडून समुद्राकडे जाणारा वारा ही स्थानिक वाऱ्यांची उत्तम उदाहरणे आहेत. वाऱ्यांमुळे हवामानात बदल होतात तसेच पर्जन्य, तापमान आणि वातावरणातील आर्द्रता यांवरही परिणाम होतो. हा पाठ विद्यार्थ्यांना निसर्गातील हवामान प्रक्रिया आणि वातावरणातील बदल समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरतो. ... Read more
- [हवेचा दाब प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/havecha_dab_prashn_uttar/): हवेचा दाब प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “हवेचा दाब” हा पाठ वातावरणातील हवेच्या वजनामुळे निर्माण होणाऱ्या दाबाची माहिती देणारा महत्त्वाचा पाठ आहे. पृथ्वीभोवती असलेल्या हवेला वजन असल्यामुळे ती पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर दाब टाकते, यालाच हवेचा दाब म्हणतात. तापमान, उंची आणि आर्द्रता यांनुसार हवेच्या दाबात बदल होत असतात. उष्ण हवा हलकी असल्यामुळे वर जाते आणि तेथे कमी दाब निर्माण होतो, तर थंड हवा जड असल्यामुळे खाली येते आणि जास्त दाब तयार होतो. हवेच्या दाबातील या बदलांमुळे वारे निर्माण होतात आणि हवामानात विविध बदल घडतात. हवामानाचा अंदाज घेण्यासाठी बारोमीटर या उपकरणाचा उपयोग केला जातो. हा पाठ विद्यार्थ्यांना वातावरणातील नैसर्गिक प्रक्रिया आणि ... Read more
- [सूर्य चंद्र व पृथ्वी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/surya_chandra_v_prithvi_prashn_uttar/): सूर्य चंद्र व पृथ्वी प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “सूर्य, चंद्र व पृथ्वी” हा पाठ विद्यार्थ्यांना आपल्या सौरमालेची आणि पृथ्वीच्या हालचालींची ओळख करून देणारा अत्यंत रंजक पाठ आहे. या पाठामध्ये सूर्य हा सौरमालेचा केंद्रबिंदू असून पृथ्वी व इतर ग्रह त्याभोवती फिरतात, हे स्पष्ट केले आहे. पृथ्वी स्वतःभोवती फिरते म्हणून दिवस व रात्र निर्माण होतात, तर सूर्याभोवती फिरल्यामुळे ऋतू बदलतात. चंद्र हा पृथ्वीचा उपग्रह असून तो पृथ्वीभोवती भ्रमण करतो. चंद्राच्या कला, अमावस्या व पौर्णिमा यामागील वैज्ञानिक कारणेही या पाठातून समजतात. सूर्य, पृथ्वी आणि चंद्र यांच्या परस्पर संबंधांमुळे ग्रहणासारख्या नैसर्गिक घटना घडतात. हा पाठ विद्यार्थ्यांमध्ये अवकाश, ग्रह आणि विश्वाविषयी उत्सुकता ... Read more
- [भरती ओहोटी प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/bharti_ohoti_prashn_uttar/): भरती ओहोटी प्रश्न उत्तर इयत्ता सातवी भूगोल इयत्ता सातवी भूगोलमधील “भरती ओहोटी” हा पाठ समुद्रातील पाण्याच्या हालचालींबद्दल महत्त्वाची माहिती देणारा आहे. चंद्र आणि सूर्य यांच्या गुरुत्वाकर्षण शक्तीमुळे समुद्राच्या पाण्याची पातळी वेळोवेळी वाढते व कमी होते. समुद्राचे पाणी किनाऱ्याकडे पुढे सरकते तेव्हा त्याला भरती म्हणतात, तर पाणी मागे सरकते तेव्हा ओहोटी निर्माण होते. पौर्णिमा आणि अमावस्येला सूर्य, पृथ्वी व चंद्र एका सरळ रेषेत आल्यामुळे मोठी भरती निर्माण होते, तर अष्टमीच्या काळात लहान भरती दिसून येते. भरती-ओहोटीचा उपयोग मासेमारी, बंदर व्यवस्थापन आणि जलवाहतुकीमध्ये मोठ्या प्रमाणात केला जातो. या पाठामुळे विद्यार्थ्यांना समुद्रातील नैसर्गिक बदल आणि त्यामागील वैज्ञानिक कारणे समजण्यास मदत होते. Loading…
- [पृथ्वीचे अंतरंग प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/pruthviche_antarang_prashn_uttar/): पृथ्वीचे अंतरंग प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी भूगोल इयत्ता आठवी भूगोलमधील “पृथ्वीचे अंतरंग” हा दुसरा पाठ पृथ्वीच्या आतील रचनेविषयी महत्त्वपूर्ण माहिती देतो. पृथ्वी बाहेरून शांत आणि स्थिर दिसत असली तरी तिच्या आत सतत उष्णता, दाब आणि हालचाली सुरू असतात. पृथ्वीचे मुख्यतः भूपटल, मॅन्टल आणि गाभा असे तीन स्तर मानले जातात. भूपटल हा सर्वात बाहेरील व कठीण थर असून त्यावर आपण राहतो, तर मॅन्टलमध्ये गरम व अर्धद्रव पदार्थ असतात. पृथ्वीच्या मध्यभागी असलेला गाभा अत्यंत उष्ण आणि धातूंनी समृद्ध आहे. ज्वालामुखी, भूकंप आणि पर्वतनिर्मिती यांसारख्या नैसर्गिक घटना पृथ्वीच्या अंतरंगातील हालचालींमुळे घडतात. या पाठातून विद्यार्थ्यांना पृथ्वीची अंतर्गत रचना, तिचे वैज्ञानिक महत्त्व आणि नैसर्गिक प्रक्रियांशी असलेला ... Read more
- [स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/sthanik_vel_v_praman_vel_prashn_uttar/): स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी भूगोल इयत्ता आठवी भूगोलमधील “स्थानिक वेळ व प्रमाण वेळ” हा पहिला पाठ पृथ्वीच्या फिरण्यामुळे निर्माण होणाऱ्या वेळेच्या संकल्पनेची ओळख करून देतो. पृथ्वी पश्चिमेकडून पूर्वेकडे फिरत असल्यामुळे प्रत्येक ठिकाणी सूर्योदय, सूर्यास्त व दुपारची वेळ वेगवेगळी असते, यालाच स्थानिक वेळ म्हणतात. परंतु प्रत्येक शहराची वेळ वेगळी असल्यास दैनंदिन व्यवहार, रेल्वे, विमानसेवा व दळणवळण यामध्ये गोंधळ निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे एखाद्या देशासाठी एक समान वेळ निश्चित केली जाते, तिला प्रमाण वेळ असे म्हणतात. भारतासाठी ८२°३०’ पूर्व रेखावृत्तावर आधारित भारतीय प्रमाण वेळ (IST) स्वीकारली आहे. हा पाठ विद्यार्थ्यांना वेळेचे गणित, रेखावृत्तांचे महत्त्व आणि पृथ्वीच्या हालचालींचा मानवी ... Read more
- [असहकार चळवळ प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/asahkar_chalval_prashn_uttar/): असहकार चळवळ प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास इयत्ता आठवी इतिहासातील सातवा पाठ ‘असहकार चळवळ’ हा भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला जनआंदोलनाचे रूप देणारा निर्णायक टप्पा स्पष्ट करतो. १९२० मध्ये महात्मा गांधी यांच्या नेतृत्वाखाली ही चळवळ सुरू झाली, ज्यामागे जालियनवाला बाग हत्याकांड आणि खिलाफत चळवळ यांसारख्या घटनांचा प्रभाव होता. या आंदोलनात इंग्रजांच्या शाळा, न्यायालये, पदव्या आणि परदेशी वस्तू यांचा बहिष्कार करून स्वदेशीचा स्वीकार करण्यावर भर देण्यात आला. विद्यार्थी, शेतकरी, कामगार आणि व्यापारी अशा सर्व स्तरांतील लोक मोठ्या प्रमाणावर सहभागी झाले, ज्यामुळे ही चळवळ खऱ्या अर्थाने लोकचळवळ ठरली. तथापि, १९२२ मधील चौरी चौरा घटना घडल्यानंतर गांधीजींनी ही चळवळ स्थगित केली; तरीही या आंदोलनामुळे भारतीयांमध्ये स्वातंत्र्याची जाणीव ... Read more
- [स्वातंत्र्य चळवळीच्या युगास प्रारंभ प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/swatntrya_chalvlichya_yugas_prarnbh_prashn_uttar/): स्वातंत्र्य चळवळीच्या युगास प्रारंभ प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास इयत्ता आठवी इतिहासातील सहावा पाठ ‘स्वातंत्र्य चळवळीच्या युगास प्रारंभ’ हा भारतातील संघटित राष्ट्रीय चळवळीच्या सुरुवातीचा महत्त्वपूर्ण टप्पा स्पष्ट करतो. १९व्या शतकाच्या उत्तरार्धात इंग्रजांच्या अन्यायकारक धोरणांविरुद्ध शिक्षित भारतीयांमध्ये असंतोष वाढू लागला आणि त्यातून राजकीय संघटनांची निर्मिती झाली. १८८५ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस ची स्थापना झाली, ज्यामुळे भारतीयांना आपले प्रश्न मांडण्यासाठी एक व्यासपीठ मिळाले. सुरुवातीच्या काळात मवाळ नेते जसे की दादाभाई नौरोजी, गोपाल कृष्ण गोखले यांनी शांततामय मार्गाने सुधारणा मागितल्या, तर पुढे जहाल विचारसरणीचे नेते जसे लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांनी स्वराज्याची मागणी अधिक तीव्र केली. या काळात स्वदेशी आंदोलन, बहिष्कार आणि राष्ट्रीय शिक्षण ... Read more
- [सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/samajik_v_dharmik_prabodhan_prashn_uttar/): सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास इयत्ता आठवी इतिहासातील पाचवा पाठ ‘सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन’ हा भारतीय समाजात झालेल्या नवचैतन्याचा आणि सुधारणा चळवळींचा महत्त्वपूर्ण टप्पा दर्शवतो. १९व्या शतकात इंग्रजांच्या आगमनानंतर पाश्चात्य शिक्षण, विज्ञान आणि तर्कशुद्ध विचारांचा प्रभाव वाढला, ज्यामुळे समाजातील अंधश्रद्धा, जातिभेद, स्त्रीदास्य यांसारख्या वाईट प्रथांविरुद्ध आवाज उठू लागला. राजा राममोहन रॉय यांनी ब्राह्मो समाज स्थापून सतीप्रथा नष्ट करण्यासाठी प्रयत्न केले, तर स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी आर्य समाज स्थापून वेदांच्या आधारे समाजसुधारणा घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला. याच काळात महात्मा ज्योतिराव फुले आणि सावित्रीबाई फुले यांनी शिक्षणाचा प्रसार करून स्त्री-शिक्षण व अस्पृश्यता निर्मूलनासाठी मोठे कार्य केले. या प्रबोधनामुळे भारतीय ... Read more
- [1857 चा स्वातंत्र्यलढा प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/1857_cha_swatantra_ladha_prashn_uttar/): 1857 चा स्वातंत्र्यलढा प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास इयत्ता आठवी इतिहासातील चौथा पाठ ‘1857 चा स्वातंत्र्यलढा’ हा भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याची पहिली मोठी ठिणगी मानला जातो. या उठावाची सुरुवात इंग्रजांच्या अन्यायकारक धोरणांमुळे, सैनिकांवरील अत्याचारांमुळे आणि भारतीयांच्या धार्मिक भावना दुखावल्यामुळे झाली. मीरठ येथे उठावाची सुरुवात होऊन तो झपाट्याने उत्तर भारतात पसरला. या लढ्यात सैनिकांसोबत शेतकरी, कारागीर आणि स्थानिक राजे-महाराजेही सहभागी झाले होते, ज्यामुळे हा केवळ सैनिक बंड न राहता व्यापक जनआंदोलन बनला. मंगल पांडे, राणी लक्ष्मीबाई, तात्या टोपे आणि बहादुर शाह जफर यांसारख्या नेत्यांनी या संघर्षात महत्त्वाची भूमिका बजावली. जरी हा लढा अपयशी ठरला, तरी त्यातून भारतीयांमध्ये स्वातंत्र्याची जाणीव आणि एकजूट निर्माण झाली, ज्यामुळे ... Read more
- [ब्रिटिश सत्तेचे परिणाम प्रश्न उत्तर](https://swadhyaybooks.com/2026/05/british_satteche_parinam_prashn_uttar/): ब्रिटिश सत्तेचे परिणाम प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी इतिहास ‘ब्रिटिश सत्तेचे परिणाम’ हा पाठ भारतीय इतिहासातील अशा एका परिवर्तनाचा काळ दर्शवतो, जिथे केवळ सत्ता बदलली नाही तर भारताची संपूर्ण सामाजिक आणि आर्थिक रचनाच बदलून गेली. या पाठातील सर्वात Unique पैलू म्हणजे ब्रिटिशांनी भारतात रुजवलेली ‘अमलशाही’ (Bureaucracy) आणि कायद्याचे राज्य, ज्याने पारंपारिक सरंजामशाही मोडून काढली; परंतु त्याचवेळी ‘दुहेरी राज्यव्यवस्थे’सारख्या धोरणांमुळे भारतीय शेती आणि उद्योगांचा कणाही मोडला. ब्रिटिशांनी आणलेली रेल्वे आणि टपाल यंत्रणा ही जरी त्यांच्या स्वतःच्या सोयीसाठी आणि लष्करी हालचालींसाठी होती, तरीही अनपेक्षितपणे याच साधनांमुळे भारतीय लोकांमध्ये भौगोलिक एकता आणि राष्ट्रीयत्वाची भावना निर्माण होण्यास मदत झाली. या काळात झालेली ‘जमीन महसूल’ पद्धतीतील सुधारणा ... Read more

## Pages

- [Swadhyay](https://swadhyaybooks.com/swadhyay/)
- [Home](https://swadhyaybooks.com/home/)

## Optional

- [Agent (MCP protocol)](websites-agents.hostinger.com/swadhyaybooks.com/mcp)

[comment]: # (Generated by Hostinger Tools Plugin)