swadhyaybooks.com

धातू अधातू प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान

इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “धातू व अधातू” हा सातवा पाठ विद्यार्थ्यांना पदार्थांच्या भौतिक व रासायनिक गुणधर्मांची सखोल ओळख करून देतो. दैनंदिन जीवनात वापरल्या जाणाऱ्या लोखंड, तांबे, अॅल्युमिनियम यांसारख्या धातूंमध्ये चमक, तन्यता, घनता, उष्णता व विद्युत वहनक्षमता असे वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्म आढळतात, त्यामुळे त्यांचा वापर तारा, भांडी, यंत्रसामग्री आणि बांधकामात मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. याउलट अधातूंमध्ये ठिसूळपणा, कमी वहनक्षमता आणि वेगवेगळ्या अवस्थांमध्ये (घन, द्रव, वायू) आढळण्याची प्रवृत्ती दिसते; उदाहरणार्थ, ऑक्सिजन व नायट्रोजन वायुरूपात तर गंधक घन अवस्थेत आढळते. या पाठात धातू व अधातूंच्या ऑक्साइडांची वैशिष्ट्ये, आम्ल-क्षारांशी होणाऱ्या अभिक्रिया आणि त्यातून निर्माण होणारी संयुगे यांचे स्पष्टीकरण दिले आहे. धातू आम्लांशी अभिक्रिया करून हायड्रोजन वायू निर्माण करतात, ही महत्त्वाची संकल्पना प्रयोगांच्या आधारे समजावली आहे. तसेच मिश्रधातूंचे (Alloys) महत्त्व आणि त्यांचे उपयोग विद्यार्थ्यांना परिचित करून दिले आहेत. एकूणच, हा पाठ पदार्थांच्या गुणधर्मांमधील फरक समजावून देत वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करतो आणि उद्योग, तंत्रज्ञान व दैनंदिन जीवनातील त्यांच्या उपयोगांची जाणीव करून देतो.