इतिहासाची साधने इतिहास प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी
‘इतिहासाची साधने’ हा इयत्ता नववी इतिहासाचा पहिला पाठ इतिहास हा पुराव्यांवर आधारित शास्त्र आहे हे स्पष्ट करतो. भूतकाळातील घटना समजून घेण्यासाठी भौतिक, लिखित आणि मौखिक साधनांचा उपयोग कसा केला जातो, याचे सविस्तर स्पष्टीकरण या धड्यात दिले आहे. किल्ले, लेणी, शिलालेख, नाणी यांसारखी भौतिक साधने त्या काळातील जीवनशैली, कला आणि अर्थव्यवस्था दर्शवतात; बखरी, दफ्तर, पत्रव्यवहार आणि प्रवासवर्णने यांसारखी लिखित साधने राजकीय व सामाजिक घडामोडी उलगडतात; तर लोककथा, पोवाडे आणि अभंग यांसारखी मौखिक साधने समाजाच्या सांस्कृतिक परंपरेचे प्रतिबिंब दाखवतात. ब्राह्मी लिपीचा उलगडा करणारे जेम्स प्रिन्सेप आणि भारतात पुरातत्त्व संशोधनाची पायाभरणी करणारे अलेक्झांडर कनिंगहॅम यांसारख्या संशोधकांच्या कार्यामुळे इतिहास अधिक प्रमाणबद्ध झाला. त्यामुळे हा पाठ विद्यार्थ्यांना कोणतीही ऐतिहासिक माहिती स्वीकारताना तिच्या स्रोतांची पडताळणी करण्याची सवय लावतो आणि चिकित्सक दृष्टीकोन विकसित करतो.