नागरीकरण प्रश्न उत्तर इयत्ता नववी भूगोल
महाराष्ट्र राज्य मंडळाच्या इयत्ता नववी भूगोल विषयातील दहावा धडा “नागरीकरण” हा ग्रामीण भागातून शहरी भागाकडे होणाऱ्या लोकसंक्रमणाची प्रक्रिया आणि त्याचे भौगोलिक परिणाम यांचा अभ्यास करतो, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना नागरीकरणाची संकल्पना, कारणे, फायदे आणि समस्या यांचा भूगोलाशी जोडून परिचय होतो. नागरीकरण म्हणजे गावांमधून शहरांकडे होणारे स्थलांतर व त्या ठिकाणी उद्योग, वाहतूक, शिक्षण व आरोग्य सुविधा वाढल्यामुळे गावांचे शहरांमध्ये रूपांतर, ही प्रक्रिया औद्योगिकीकरणाशी थेट जोडलेली असून ग्रामीण भागातील आर्थिक विकासाला चालना देते. प्रमुख कारणांमध्ये औद्योगिकीकरण, रोजगार संधी, शिक्षण व आरोग्य सुविधा यांचा समावेश होतो ज्यामुळे उच्च दर्जाचे शिक्षण, आरोग्य सेवा, व्यापार व व्यवसाय विकास आणि तंत्रज्ञानाचा प्रचार होऊन शहरी अर्थव्यवस्था मजबूत होते. मात्र नागरीकरणामुळे प्रदूषण, झोपडपट्ट्या, बेरोजगारी व रहिवासी समस्या उद्भवतात ज्यांचे उपाय म्हणून ग्रामीण भागात उद्योग स्थापना, स्वयंरोजगार योजना व स्मार्ट सिटी प्रकल्प यांचा उल्लेख असून ते शहरी नियोजनाला दिशा देतात.