पेशी व पेशीअंगके प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान
इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “पेशी व पेशीअंगके” हा दहावा पाठ सजीवांच्या मूलभूत रचनेची ओळख करून देतो. पेशी ही सजीवाची रचनात्मक आणि कार्यात्मक मूलभूत एकक (basic unit) आहे, ही महत्त्वाची संकल्पना या पाठातून स्पष्ट होते. सूक्ष्मदर्शकाच्या साहाय्याने दिसणाऱ्या पेशींच्या रचनेत पेशीभित्ती (वनस्पती पेशीत), पेशीपटल, केंद्रक, द्रव्यपदार्थ (सायटोप्लाझम) आणि विविध पेशीअंगके यांचा समावेश होतो. प्रत्येक पेशीअंगकाचे विशिष्ट कार्य असते—उदा., केंद्रक हे पेशीचे नियंत्रणकेंद्र असते, माइटोकॉन्ड्रिया ऊर्जा निर्माण करतात, तर क्लोरोप्लास्ट वनस्पतींमध्ये प्रकाशसंश्लेषणाची प्रक्रिया पार पाडतात. वनस्पती पेशी आणि प्राणी पेशी यांतील फरकही या पाठात स्पष्ट केला आहे, जसे की वनस्पती पेशीत पेशीभित्ती आणि हरितद्रव्य (क्लोरोप्लास्ट) असते, तर प्राणी पेशीत ती नसते. बहुपेशीय सजीवांमध्ये पेशींचे संघटन होऊन ऊतक, अवयव आणि अवयवसंस्था तयार होतात, ही रचनात्मक साखळी विद्यार्थ्यांना समजते. एकूणच, “पेशी व पेशीअंगके” हा पाठ सजीवांच्या सूक्ष्म जगाचा अभ्यास घडवून आणतो आणि जीवशास्त्राच्या पुढील संकल्पनांसाठी मजबूत पाया घालतो.