संविधानाची वाटचाल प्रश्न उत्तरे इयत्ता दहावी राज्यशास्त्र
“संविधानाची वाटचाल” हा इयत्ता दहावी राज्यशास्त्राचा पहिला पाठ असून तो भारताच्या संविधाननिर्मितीमागील ऐतिहासिक प्रक्रिया स्पष्ट करतो. या पाठात ब्रिटिश काळातील विविध कायदे, सुधारणा व चळवळी यांचा संविधाननिर्मितीवर कसा परिणाम झाला हे समजावले आहे. 1858 नंतरचा ब्रिटिश प्रशासनाचा प्रवास, भारतीयांना हक्क व प्रतिनिधित्व देण्याचे प्रयत्न, तसेच 1909, 1919 आणि 1935 च्या कायद्यांमधील बदल यांचा संविधानाच्या जडणघडणीशी असलेला संबंध या पाठात ठळकपणे मांडला आहे.
या पाठाचे वैशिष्ट्य म्हणजे संविधान अचानक तयार झालेले नसून दीर्घ काळ चाललेल्या राजकीय, सामाजिक आणि वैचारिक संघर्षातून ते आकारास आले, ही जाणीव विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण करणे. घटनासभेची स्थापना, तिची रचना, विविध विचारसरणींचे प्रतिनिधित्व आणि चर्चांमधून घेतलेले निर्णय यामुळे भारतीय संविधान लोकशाही मूल्यांवर आधारित कसे घडले, हे येथे स्पष्ट होते. त्यामुळे “संविधानाची वाटचाल” हा पाठ भारताच्या लोकशाही व्यवस्थेची मुळे समजून घेण्यासाठी आणि संविधानाचे महत्त्व जाणून घेण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतो.