बल व दाब प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान
इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “बल व दाब” हा तिसरा पाठ विद्यार्थ्यांना भौतिकशास्त्रातील मूलभूत संकल्पना समजावून सांगतो. एखाद्या वस्तूवर ढकलणे किंवा ओढणे यामुळे जे परिणाम घडतात त्याला बल (Force) म्हणतात. बलामुळे वस्तूची हालचाल सुरू होऊ शकते, थांबू शकते, दिशा बदलू शकते किंवा तिचा आकारही बदलू शकतो. गुरुत्वाकर्षण बल, घर्षण बल, चुंबकीय बल आणि स्नायूबल अशी विविध प्रकारची बले आपल्या दैनंदिन जीवनात कार्यरत असतात. या पाठात दाब (Pressure) ही संकल्पना देखील स्पष्ट केली आहे. एकक क्षेत्रफळावर लागू होणाऱ्या बलाला दाब म्हणतात, त्यामुळे क्षेत्रफळ कमी असेल तर दाब जास्त होतो आणि क्षेत्रफळ जास्त असेल तर दाब कमी होतो. याचे उदाहरण म्हणून टोकदार सुरी सहज कापते किंवा उंच टाचांच्या चपला जमिनीत जास्त रुततात हे दिले जाते. तसेच द्रव आणि वायू सर्व दिशांनी दाब टाकतात हेही विद्यार्थ्यांना प्रयोगांद्वारे समजते. वातावरणीय दाब, जलदाब आणि त्यांचे दैनंदिन जीवनातील उपयोग यांमुळे विज्ञानाचे व्यवहारातील महत्त्व स्पष्ट होते. एकूणच, हा पाठ विद्यार्थ्यांना बल आणि दाब या संकल्पनांमधील परस्परसंबंध समजावतो आणि निरीक्षणक्षम वैज्ञानिक दृष्टी विकसित करण्यास मदत करतो.