धाराविद्युत आणि चुंबकत्व प्रश्न उत्तर

धाराविद्युत आणि चुंबकत्व प्रश्न उत्तर इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान

इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञानमधील “धाराविद्युत आणि चुंबकत्व” हा चौथा पाठ विद्यार्थ्यांना विद्युत प्रवाह आणि चुंबकीय गुणधर्म यांतील संबंध समजावून सांगतो. एखाद्या चालकातून इलेक्ट्रॉन्सच्या नियोजित हालचालीमुळे निर्माण होणाऱ्या प्रवाहाला धाराविद्युत (Current Electricity) म्हणतात. विद्युत पेशी (cell), बॅटरी, स्विच आणि बल्ब यांच्या साहाय्याने साधी विद्युत परिपथ (electric circuit) कशी तयार होते आणि परिपथ पूर्ण असेल तरच प्रवाह वाहतो, हे या पाठातून स्पष्ट होते. चालक (conductors) आणि दुचालक (insulators) यांतील फरकही विद्यार्थ्यांना समजतो. याचबरोबर चुंबकत्वाची मूलभूत संकल्पना — उत्तर व दक्षिण ध्रुव, समान ध्रुवांचे विकर्षण आणि भिन्न ध्रुवांचे आकर्षण — यांचे स्पष्टीकरण दिले आहे. विद्युत प्रवाह वाहणाऱ्या तारेभोवती चुंबकीय क्षेत्र निर्माण होते, हा महत्त्वाचा सिद्धांत या पाठात मांडला आहे, ज्यामुळे विद्युत आणि चुंबकत्व यांचा परस्पर संबंध स्पष्ट होतो. इलेक्ट्रोमॅग्नेट (विद्युतचुंबक) तयार करण्याची प्रक्रिया आणि त्याचे उपयोग, जसे की घंटा, क्रेन किंवा मोटार यामध्ये कसे होतात, हेही विद्यार्थ्यांना समजते. एकूणच, हा पाठ विद्यार्थ्यांना ऊर्जेचे रूपांतर, विद्युत सुरक्षितता आणि आधुनिक तंत्रज्ञानातील विद्युत-चुंबकीय तत्त्वांचे महत्त्व समजावून देतो.